Khắc phục vi phạm đầu tư xây dựng, quản lý tài chính: Hướng dẫn chi tiết để tránh rủi ro!

Thanh tra tỉnh đã triển khai công tác thanh tra việc tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản và quản lý tài chính tại xã Cửa Việt và Cồn Tiên, phát hiện nhiều tồn tại, thiếu sót và vi phạm nghiêm trọng. Cụ thể, nhiều công trình xây dựng tại cả hai xã đã vi phạm quy định về hồ sơ pháp lý, nghiệm thu, thanh toán sai quy định (như không điều chỉnh VAT, áp dụng sai đơn giá), dẫn đến tổng số tiền nghiệm thu, thanh toán bất hợp pháp lên tới hơn 461 triệu đồng. Công tác quản lý tài chính tại các trường học cũng bộc lộ nhiều sai phạm trong việc ban hành quy chế, sử dụng kinh phí và lập chứng từ không đúng quy định. Nguyên nhân chính được xác định là do chủ đầu tư, cán bộ chưa cập nhật và nắm vững quy định pháp luật cùng công tác quản lý còn lỏng lẻo. Thanh tra tỉnh đã kiến nghị thu hồi toàn bộ số tiền vi phạm, xử lý dứt điểm các công trình dang dở và công nợ, đồng thời yêu cầu kiểm điểm, chấn chỉnh và nâng cao hiệu quả quản lý.

QTO – Công tác thanh tra việc tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản và quản lý tài chính tại xã Cửa Việt và xã Cồn Tiên đã được Thanh tra tỉnh triển khai, qua đó phát hiện nhiều tồn tại, thiếu sót và hành vi vi phạm. Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt, các địa phương, cơ quan và đơn vị hữu quan đã khẩn trương rà soát, chấn chỉnh và khắc phục, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật.

Vi phạm nghiêm trọng trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản

Kết quả thanh tra việc chấp hành pháp luật trong đầu tư xây dựng cơ bản tại 19 công trình thuộc xã Cửa Việt đã chỉ rõ các chủ đầu tư – bao gồm UBND xã Gio Mai, UBND xã Gio Hải và UBND thị trấn Cửa Việt (cũ), cùng Văn phòng HĐND-UBND xã Cửa Việt (mới) – đã không tuân thủ một số quy định hiện hành. Cụ thể, hồ sơ pháp lý của nhiều công trình còn lỏng lẻo, chưa đảm bảo đầy đủ trình tự, thủ tục theo yêu cầu pháp luật.

Đáng chú ý, các chủ đầu tư đã vi phạm nghiêm trọng nhiều quy định, bao gồm: nghiệm thu và thanh toán khối lượng không khớp với thực tế thi công; lập dự toán, nghiệm thu và thanh toán mà không điều chỉnh thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống 8% theo quy định hiện hành; cùng với việc áp dụng sai đơn giá vật liệu, cự ly vận chuyển hoặc định mức. Những sai phạm này đã dẫn đến việc nghiệm thu, thanh toán bất hợp pháp tại 19 công trình với tổng giá trị vượt quá 279 triệu đồng. Khoản tiền vi phạm cần được thu hồi từ các chủ đầu tư như sau: UBND xã Gio Mai (cũ) gần 240 triệu đồng; UBND xã Gio Hải (cũ) hơn 32,6 triệu đồng; Văn phòng HĐND-UBND xã Cửa Việt gần 4 triệu đồng; và UBND thị trấn Cửa Việt (cũ) hơn 3,7 triệu đồng.

Tính đến thời điểm thanh tra, 4 công trình giao thông nông thôn do xã Gio Hải (cũ) làm chủ đầu tư vẫn trong tình trạng dang dở. Mặc dù thời hạn hợp đồng đã hết, chủ đầu tư vẫn chưa tiến hành gia hạn, cũng như chưa xác định rõ điểm dừng kỹ thuật và khối lượng thực tế để có hướng xử lý theo quy định. Đáng lo ngại hơn, 8 trên tổng số 19 công trình đang tồn đọng công nợ xây dựng với tổng số tiền vượt quá 460 triệu đồng; đồng thời, 8 công trình khác đã hoàn thành và đưa vào sử dụng nhưng chưa được phê duyệt quyết toán dự án hoàn thành theo quy định pháp luật.

Đối với xã Cồn Tiên, kết quả kiểm tra 21 công trình đã chỉ ra 18 công trình có sai phạm trong quy trình lập, thẩm định, phê duyệt dự toán, quản lý chi phí đầu tư xây dựng và nghiệm thu, thanh toán. Điều này dẫn đến việc một số khoản chi phí và hạng mục được nghiệm thu, thanh toán không đúng quy định, tổng số tiền vi phạm lên tới hơn 182 triệu đồng. Các khoản tiền phải thu hồi từ các công trình do UBND các xã cũ làm chủ đầu tư bao gồm: UBND xã Gio Sơn 56,6 triệu đồng; UBND xã Linh Trường 99 triệu đồng; và UBND xã Gio An 26,4 triệu đồng.

Bên cạnh đó, công tác thanh tra cũng phanh phui những yếu kém trong quản lý nguồn vốn. Đơn cử, công trình Trung tâm học tập cộng đồng thôn Nam Đông, xã Gio Sơn (trước đây) chỉ mới hoàn thành phần thô giai đoạn 1 và đã ngừng thi công từ cuối năm 2024 do thiếu hụt vốn bố trí. Báo cáo kinh tế-kỹ thuật còn sai sót trong việc tính toán chi phí thẩm tra thiết kế, dự toán; chi phí quản lý dự án chưa được áp dụng hệ số điều chỉnh theo đúng quy định. Thêm vào đó, hồ sơ khảo sát, quản lý chất lượng và nghiệm thu tại nhiều công trình còn chưa đầy đủ. Đặc biệt, 20 trên tổng số 21 công trình đã hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng nhưng vẫn chưa được phê duyệt quyết toán dự án hoàn thành theo yêu cầu pháp luật.

Những sai phạm trong quản lý tài chính

Trong lĩnh vực quản lý tài chính và ngân sách tại các trường tiểu học và THCS Gio Việt, Gio Mai và Gio Hải số 1 thuộc xã Cửa Việt, Thanh tra tỉnh đã chỉ rõ nhiều vi phạm. Cụ thể, việc ban hành và thực thi một số quy chế, cũng như quản lý, sử dụng các khoản kinh phí, chưa tuân thủ đúng quy định. Đơn cử, Quy chế tiền thưởng theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP đã được áp dụng sai đối tượng đối với một số lao động hợp đồng. Hai trong ba đơn vị đã thanh toán tiền thưởng cho giáo viên nghỉ thai sản một cách không phù hợp. Việc sử dụng nguồn kinh phí tiền lương còn dư để chi cho hoạt động thường xuyên mà không thực hiện điều chỉnh dự toán cũng là hành vi sai quy định. Ngoài ra, công tác lập chứng từ, lưu trữ hồ sơ, theo dõi và quyết toán các khoản thu, chi, cùng việc thực hiện một số chế độ, chính sách, còn thiếu chặt chẽ và chưa kịp thời.

Đối với các trường học trên địa bàn xã Cồn Tiên, Thanh tra tỉnh cũng ghi nhận những thiếu sót tương tự. Cụ thể, Trường Tiểu học và THCS Gio An, Trường Tiểu học Hải Thái và Trường Tiểu học Linh Trường đều tồn tại những bất cập trong việc ban hành và thực hiện quy chế tiền thưởng theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP.

Trường Tiểu học và THCS Gio An cùng Trường Tiểu học Hải Thái đã ban hành quy chế tiền thưởng chưa phù hợp, khi đưa một số đối tượng lao động hợp đồng theo Nghị định số 111/2022/NĐ-CP vào diện hưởng thưởng; đồng thời, việc chi trả tiền thưởng cho nhân sự nghỉ ốm đau, thai sản cũng không tuân thủ đúng quy định. Cả hai trường này còn sử dụng kinh phí tiền lương tiết kiệm được từ việc giáo viên nghỉ thai sản, nghỉ hưu hoặc biến động nhân sự để chi cho các hoạt động thường xuyên khác mà không thực hiện điều chỉnh dự toán theo quy định.

Thêm vào đó, một số khoản thu từ dịch vụ hỗ trợ giáo dục trong các năm học 2023-2024 và 2024-2025 đã không được tổng hợp đầy đủ vào báo cáo quyết toán. Riêng tại Trường Tiểu học Linh Trường, nhiều khoản thu, chi liên quan đến bán trú và học tiếng Anh được thực hiện bằng tiền mặt nhưng chưa được phản ánh đầy đủ trong hồ sơ, sổ sách theo yêu cầu.

Xác định trách nhiệm và các biện pháp xử lý

Kết quả thanh tra tại xã Cửa Việt và Cồn Tiên đã chỉ rõ nguyên nhân chính dẫn đến các tồn tại, thiếu sót và vi phạm là do các chủ đầu tư, cán bộ và đơn vị liên quan chưa cập nhật, nắm bắt đầy đủ và kịp thời các quy định pháp luật về đầu tư xây dựng, quản lý tài chính và các lĩnh vực có liên quan. Bên cạnh đó, công tác quản lý, bàn giao hồ sơ và tổ chức thực hiện ở một số nội dung còn chưa chặt chẽ.

Về trách nhiệm, đối với các sai phạm trong đầu tư xây dựng, trách nhiệm được phân định theo từng công trình, từng giai đoạn và thuộc về các chủ đầu tư trước đây (UBND các xã cũ), đơn vị tư vấn, quản lý dự án cùng các tổ chức và cá nhân liên quan. Trong khi đó, các sai phạm trong quản lý tài chính giáo dục thuộc trách nhiệm của hiệu trưởng và các cá nhân có liên quan tại từng cơ sở giáo dục.

Đối với việc xử lý kinh tế, theo kiến nghị của Thanh tra tỉnh, UBND các xã Cửa Việt và Cồn Tiên đã khẩn trương tổ chức thu hồi toàn bộ số tiền vi phạm được xác định do nghiệm thu, thanh toán không đúng quy định tại các công trình, và nộp vào tài khoản tạm giữ của Thanh tra tỉnh. Đồng thời, các địa phương đã tiến hành rà soát các công trình còn dang dở, xử lý các vướng mắc về hợp đồng, khối lượng thi công và thực hiện quyết toán vốn đầu tư theo quy định. Các phương án xử lý công nợ xây dựng cơ bản cũng đang được xây dựng, kèm theo việc tăng cường quản lý hồ sơ, chứng từ và tài sản công nhằm ngăn ngừa tái diễn vi phạm.

Chủ tịch UBND các xã Cửa Việt, Cồn Tiên và hiệu trưởng các trường học đã được yêu cầu tổ chức kiểm điểm nghiêm túc, rút kinh nghiệm sâu sắc đối với các tập thể, cá nhân liên quan về những tồn tại, thiếu sót và vi phạm đã được Thanh tra tỉnh chỉ rõ. Cùng với đó, các đơn vị phải khẩn trương chấn chỉnh, khắc phục kịp thời các nội dung trong kết luận thanh tra, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác quản lý đầu tư xây dựng, tài chính và kế toán.

                                                                                Bùi Thành