Chính sách kinh tế nổi bật từ tháng 10/2026: Đọc ngay để nắm bắt cơ hội!

Từ tháng 10/2026, Việt Nam sẽ triển khai hàng loạt chính sách kinh tế quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển và giải quyết các nút thắt trong nhiều lĩnh vực then chốt. Nổi bật là Luật Phát triển Đô thị nhằm phá vỡ rào cản quy hoạch, tăng cường phân cấp và khuyến khích các mô hình đô thị bền vững, thu hút đầu tư.
Đồng thời, các quy định mới siết chặt điều kiện kinh doanh xuất nhập khẩu gạo, chấm dứt tình trạng mượn kho và khuyến khích sản phẩm giá trị gia tăng; nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp lên tối đa 95% và mở rộng phạm vi đối tượng thụ hưởng.
Chính phủ cũng chuẩn hóa quản lý tài chính tại các tổ chức tín dụng có vốn nhà nước và ban hành cơ chế đặc thù cho Tập đoàn Than-Khoáng sản Việt Nam.
Bên cạnh đó, các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới cho động cơ và ắc quy xe điện được ban hành để nâng cao chất lượng, đảm bảo an toàn, cùng với việc thúc đẩy thuận lợi thương mại quốc tế qua cơ chế một cửa quốc gia, giảm thời gian thông quan và siết chặt kiểm soát 9 nhóm hoạt động thương mại của doanh nghiệp FDI.

Tháng 10/2026 đánh dấu sự ra đời của một loạt chính sách kinh tế quan trọng, từ chuẩn hóa kỹ thuật động cơ xe điện, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đến việc nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp lên tối đa 95%. Những quy định mới này hứa hẹn sẽ tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho nhiều lĩnh vực then chốt.

Kể từ tháng 10/2026, hàng loạt chính sách kinh tế mới sẽ chính thức có hiệu lực, tập trung giải quyết các nút thắt về pháp lý đô thị, nâng cao chuẩn mực xuất nhập khẩu gạo, tăng cường hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp và chuẩn hóa phương tiện giao thông điện, mở ra nhiều cơ hội và thách thức mới cho nền kinh tế.

Luật Phát triển Đô thị: Khai phóng tiềm năng đầu tư và bất động sản

Luật Phát triển Đô thị số 18/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 (trừ khoản 4 Điều 7 áp dụng từ 1/9/2026), được kỳ vọng sẽ phá vỡ những rào cản quy hoạch hiện hữu, kiến tạo hành lang pháp lý vững chắc để thu hút và huy động mọi nguồn lực cho sự phát triển kinh tế đô thị bền vững.

Điểm đột phá của Luật là tăng cường phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho các địa phương trong công tác chuẩn bị và triển khai dự án. Điều này không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian thủ tục hành chính, giảm thiểu chi phí cơ hội cho doanh nghiệp mà còn tối ưu hóa hiệu quả sử dụng dòng vốn đầu tư. Đặc biệt, Luật đã hợp pháp hóa các mô hình phát triển đô thị tiên tiến như đô thị thông minh, đô thị xanh và mô hình phát triển định hướng giao thông công cộng (TOD), cho phép khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ quỹ đất quanh các đầu mối giao thông để tái đầu tư vào hạ tầng.

Bên cạnh đó, Luật cũng chú trọng đa dạng hóa các phương thức huy động vốn, đặc biệt khuyến khích mô hình đối tác công-tư (PPP), nhằm giảm áp lực lên ngân sách nhà nước và thu hút mạnh mẽ sự tham gia của khu vực tư nhân.

Với quy trình bồi thường, tái định cư và quy hoạch được minh bạch hóa, các doanh nghiệp bất động sản sẽ có cơ sở vững chắc hơn để kiểm soát rủi ro pháp lý, từ đó thúc đẩy thị trường vận hành ổn định, đồng điệu với định hướng phát triển kinh tế – xã hội chung của đất nước.

Siết chặt điều kiện xuất nhập khẩu gạo, chấm dứt tình trạng mượn kho

Nghị định 365/2026/NĐ-CP của Chính phủ, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, nhằm chuẩn hóa điều kiện kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo, tập trung vào việc củng cố hạ tầng thực chất, minh bạch hóa luồng hàng và nâng cao chuỗi giá trị lúa gạo Việt Nam.

Theo Nghị định, thương nhân xuất khẩu gạo bắt buộc phải sở hữu hoặc thuê tối thiểu một kho chứa và một cơ sở xay xát đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật và an toàn thực phẩm. Điểm then chốt là doanh nghiệp tuyệt đối không được cho thuê lại các cơ sở này, nhằm loại bỏ hoàn toàn tình trạng mượn cơ sở vật chất để hợp thức hóa hồ sơ. Quy trình cấp Giấy chứng nhận cũng chuyển dịch mạnh mẽ sang ứng dụng công nghệ và tăng cường công tác hậu kiểm thực tế.

Đối với phân khúc gạo có giá trị gia tăng cao như gạo hữu cơ, gạo đồ và gạo bổ sung vi chất, Nghị định áp dụng cơ chế quản lý nới lỏng hơn, miễn giảm một số điều kiện khắt khe nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chất lượng thay vì chạy theo sản lượng. Các doanh nghiệp nhập khẩu gạo cũng phải thông báo kế hoạch với Bộ Công Thương để hỗ trợ việc điều tiết cân đối cung – cầu trong nước.

Đặc biệt, từ ngày 1/1/2028, Việt Nam sẽ triển khai cơ chế đánh giá mức độ tín nhiệm thương nhân dựa trên năng lực tài chính, nghĩa vụ thuế, hải quan, liên kết vùng nguyên liệu và nỗ lực xây dựng thương hiệu. Những doanh nghiệp có mối liên kết sản xuất sâu rộng với nông dân sẽ được ưu tiên trong các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia, góp phần xây dựng ngành lúa gạo bền vững.

Tăng cường kỷ luật trích lập quỹ và chia cổ tức bằng cổ phiếu

Nghị định 316/2026/NĐ-CP, sửa đổi Nghị định 135/2025/NĐ-CP về chế độ tài chính và giám sát đầu tư vốn nhà nước tại các tổ chức tín dụng (TCTD), có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026, thiết lập các quy chuẩn mới trong phân phối lợi nhuận sau thuế của các TCTD có vốn nhà nước.

Theo đó, mức trích lập quỹ đầu tư phát triển tối đa được quy định là 40%, đồng thời đảm bảo tổng mức trích lập quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không vượt quá 50%. Nghị định cũng khống chế mức trích quỹ khen thưởng, phúc lợi tối đa từ 1 đến 3 tháng lương, tùy thuộc vào kết quả xếp loại doanh nghiệp (A, B, C).

Đáng chú ý, Nghị định quy định các điều kiện chặt chẽ hơn cho việc chia cổ tức bằng cổ phiếu. Cụ thể, các TCTD phải đạt xếp loại từ loại B trở lên trong hai năm liền kề và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3% mới đủ điều kiện được trình Thủ tướng Chính phủ xem xét. Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước phải lấy ý kiến thống nhất từ Bộ Tài chính trước khi trình phê duyệt, đảm bảo sự thận trọng và minh bạch.

Nghị định cũng siết chặt chỉ tiêu chấp hành pháp luật làm cơ sở phân loại TCTD, đồng thời chuẩn hóa thời hạn lập và giao kế hoạch tài chính trước ngày 31/3 hàng năm. Đối với lợi nhuận năm tài chính 2024 chưa phân phối trước ngày Nghị định có hiệu lực, các TCTD sẽ phải áp dụng theo quy định mới này, đảm bảo tính đồng bộ và hiệu lực của chính sách.

Ban hành cơ chế tài chính đặc thù cho Tập đoàn Than-Khoáng sản Việt Nam

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 325/2026/NĐ-CP, quy định cơ chế hoạt động và quản lý tài chính đặc thù đối với Công ty mẹ Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV), áp dụng từ năm tài chính 2026 và có hiệu lực từ ngày 5/10/2026.

Nghị định thiết lập một cơ chế quản lý thống nhất trong toàn Tập đoàn, bao trùm từ khâu khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến đến tiêu thụ các nguồn tài nguyên khoáng sản chiến lược như than, bôxít. TKV đóng vai trò trung tâm trong việc điều phối, quyết định và điều chỉnh giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ trong “Thị trường TKV” nội bộ. Các công ty con tham gia kế hoạch phối hợp kinh doanh được trao quyền tự chủ trong việc trang trải chi phí và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động, đồng thời nhận thanh toán từ TKV theo định mức kinh tế-kỹ thuật và lợi nhuận hợp lý.

Về quản trị tài chính, Nghị định cho phép TKV hạch toán các chi phí rủi ro phát sinh từ nguồn lợi nhuận sau thuế, bao gồm chi phí thăm dò thất bại do không đủ trữ lượng, thiếu công nghệ xử lý môi trường hoặc do điều chỉnh quy hoạch, thay đổi chính sách. Thời gian phân bổ các khoản chi phí này tối đa là 5 năm, sau khi có báo cáo kiểm toán độc lập xác nhận.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định chi phí ăn giữa ca, ăn định lượng cho người lao động được hạch toán trực tiếp vào chi phí sản xuất kinh doanh theo thỏa ước lao động tập thể. Quy định mới này góp phần tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao tính minh bạch tài chính và tăng cường sự chủ động trong hoạt động kinh doanh cho TKV.

Thúc đẩy thuận lợi thương mại quốc tế cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Nghị định 336/2026/NĐ-CP, vừa được Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 15/10/2026, là bước tiến quan trọng nhằm hoàn thiện cơ chế một cửa quốc gia (NSW) và một cửa ASEAN (ASW). Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo động lực lớn, giúp cắt giảm chi phí vận hành và tối ưu hóa thời gian thông quan, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp.

Nghị định quy định Cổng thông tin một cửa quốc gia sẽ do Cục Hải quan (Bộ Tài chính) trực tiếp quản lý và vận hành 24/7. Việc kết nối hạ tầng dữ liệu tập trung giữa các bộ, ngành sẽ loại bỏ hoàn toàn tình trạng chia cắt thông tin. Điểm mới nổi bật là việc áp dụng mã “Số định danh hàng hóa” điện tử, công nhận giá trị pháp lý của chứng từ số và tự động hóa việc trao đổi dữ liệu, giảm thiểu tối đa sự phụ thuộc vào hồ sơ giấy.

Đặc biệt, Nghị định siết chặt thời gian xử lý thủ tục tại các cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không không quá 1 giờ kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Việc rút ngắn thời gian thông quan sẽ giúp giải phóng hàng hóa nhanh chóng, giảm đáng kể chi phí lưu kho bãi và góp phần hạ thấp tỷ trọng chi phí logistics trên GDP, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Song song đó, quy định mới đẩy mạnh quản lý rủi ro và minh bạch hóa kiểm tra chuyên ngành theo mã HS. Việc chỉ tập trung kiểm tra trước thông quan đối với hàng hóa có nguy cơ cao sẽ giúp tháo gỡ các điểm nghẽn giao thương, nâng cao sức hấp dẫn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và thúc đẩy mạnh mẽ kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Kiểm soát 9 nhóm hoạt động thương mại của khối doanh nghiệp FDI

Nghị định 342/2026/NĐ-CP, thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP, vừa được Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 18/10/2026, quy định rõ ràng 9 nhóm hoạt động thương mại của khối FDI thuộc diện cấp phép, đồng thời siết chặt quản lý đối với các nền tảng thương mại điện tử.

Nghị định quy định chi tiết các điều kiện để cấp Giấy phép kinh doanh đối với 9 nhóm ngành hàng và dịch vụ của doanh nghiệp FDI. Các nhóm này bao gồm: phân phối bán lẻ; dịch vụ logistics chưa cam kết mở cửa; dịch vụ trung gian thương mại; cho thuê hàng hóa; kinh doanh dầu mỡ bôi trơn gắn với dự án sản xuất máy móc; cùng các mặt hàng bán lẻ đặc thù như gạo, đường, sách báo. Doanh nghiệp FDI hoạt động từ 1 năm trở lên phải đảm bảo không có nợ thuế quá hạn, tăng cường tính tuân thủ và minh bạch tài chính.

Đáng chú ý, Nghị định mở rộng phạm vi cấp phép bao gồm hoạt động quản lý, vận hành các nền tảng thương mại điện tử trung gian và mạng xã hội tích hợp giao thương. Việc thẩm định các nền tảng số lớn do nhà đầu tư nước ngoài chi phối sẽ được gắn liền với yêu cầu xem xét an ninh quốc gia, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để quản lý các mô hình kinh doanh xuyên biên giới và bảo vệ thị trường nội địa hiệu quả hơn.

Việc minh bạch hóa danh mục cấp phép không chỉ giúp các nhà đầu tư nước ngoài giảm chi phí tuân thủ, tăng khả năng dự báo môi trường đầu tư, mà còn thiết lập cơ chế chuyển tiếp linh hoạt nhằm đảm bảo sự ổn định dòng vốn FDI gắn với lĩnh vực thương mại dịch vụ tại Việt Nam.

Nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp lên tối đa 95%, mở rộng phạm vi

Nghị định 346/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 20/10/2026, sửa đổi Nghị định 58/2018/NĐ-CP, mang đến quyết định tăng mạnh mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp và bổ sung nhiều sản phẩm bảo hiểm theo chỉ số, góp phần củng cố an sinh cho ngành nông nghiệp.

Theo quy định mới, ngân sách nhà nước sẽ nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm cho hộ nghèo và cận nghèo từ 90% lên tối đa 95%. Đối với cá nhân không thuộc diện nghèo, mức hỗ trợ tăng từ 20% lên tối đa 50%. Các tổ chức sản xuất như doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có hợp đồng liên kết hoặc đạt chứng nhận chất lượng, ứng dụng công nghệ cao sẽ được hỗ trợ tối đa 30%.

Nghị định 346 mở rộng danh mục đối tượng được thụ hưởng sang các loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản và cây lâm nghiệp chủ lực do Trung ương công bố. Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh sẽ có thẩm quyền trực tiếp quyết định địa bàn, đối tượng và mức hỗ trợ cụ thể, tùy theo khả năng cân đối ngân sách địa phương, đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với đặc thù từng vùng.

Đáng chú ý, Nghị định chính thức bổ sung các loại hình bảo hiểm theo chỉ số (năng suất, thời tiết, viễn thám). Cơ chế bồi thường sẽ dựa trên biến động dữ liệu thực tế thay vì tổn thất riêng lẻ, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành cho doanh nghiệp bảo hiểm. Dữ liệu xác minh sẽ được truy xuất từ các nguồn uy tín như Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, Hệ thống dịch vụ khí hậu WMO hay Cục Viễn thám quốc gia, đảm bảo tính chính xác và minh bạch.

Động thái điều chỉnh chính sách này được kỳ vọng sẽ hoàn thiện công cụ quản trị rủi ro tài chính, giảm bớt gánh nặng chi phí cho người dân và kích thích dòng vốn đầu tư vào chuỗi giá trị nông nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh đối mặt với áp lực từ thiên tai và biến đổi khí hậu.

Chuẩn hóa kỹ thuật động cơ xe điện từ tháng 10/2026: Nâng tầm phương tiện xanh

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 12/2026/TT-BXD, kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 30:2026/BXD, áp dụng cho động cơ sử dụng trong xe mô tô điện và xe gắn máy điện. Quy định này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 9/10/2026.

Việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật mới này đóng vai trò then chốt trong việc hoàn thiện cơ sở pháp lý và thiết lập hàng rào kỹ thuật cần thiết đối với linh kiện cốt lõi của phương tiện giao thông xanh. Quy định này không chỉ buộc các nhà sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu phải nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, giảm thiểu rủi ro vận hành, mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư bài bản và nghiêm túc vào chuỗi cung ứng xe điện.

Để tối ưu hóa chi phí và duy trì sự ổn định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, Thông tư áp dụng cơ chế chuyển tiếp linh hoạt. Theo đó, các kiểu loại động cơ đã nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra, thử nghiệm hoặc chứng nhận trước ngày 9/10/2026 sẽ tiếp tục được xử lý theo quy định tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ. Kết quả báo cáo thử nghiệm được cấp trước mốc thời gian này vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý để chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Động thái chuẩn hóa đồng bộ này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thị trường xe hai bánh điện tại Việt Nam phát triển bền vững, tối ưu hóa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và bảo vệ tối đa quyền lợi của người tiêu dùng, hướng tới một tương lai giao thông xanh hơn.

Siết chặt chuẩn an toàn ắc quy xe điện từ tháng 10/2026

Thông tư 13/2026/TT-BXD, kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 31:2026/BXD về ắc quy sử dụng cho xe mô tô điện và xe gắn máy điện, do Bộ Xây dựng ban hành, sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 9/10/2026.

Quy chuẩn mới này thiết lập các yêu cầu kỹ thuật và an toàn nghiêm ngặt đối với hệ thống lưu trữ năng lượng trên các phương tiện giao thông hai bánh điện. Việc ban hành chuẩn kỹ thuật này không chỉ thắt chặt quản lý chất lượng linh kiện đầu vào, bảo vệ người tiêu dùng trước rủi ro cháy nổ mà còn tạo ra một rào cản kỹ thuật lành mạnh, thúc đẩy các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm một cách toàn diện.

Để tránh gây đứt gãy chuỗi cung ứng và phát sinh chi phí không đáng có cho doanh nghiệp, Thông tư áp dụng cơ chế chuyển tiếp linh hoạt. Các kiểu loại ắc quy đã nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra, thử nghiệm hoặc chứng nhận trước ngày 9/10/2026 sẽ tiếp tục được xử lý theo quy định cũ. Báo cáo thử nghiệm được cấp trước thời điểm này vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý trong việc chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Động thái chuẩn hóa tiêu chuẩn kỹ thuật này đóng góp quan trọng vào việc hoàn thiện hạ tầng pháp lý cho ngành xe điện, tạo động lực cạnh tranh bình đẳng và giảm thiểu chi phí rủi ro vận hành cho thị trường phương tiện xanh, hướng tới sự phát triển bền vững.

Bổ sung quy định quản lý seri tiền mới in từ ngày 13/10/2026

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Thông tư 45/2026/TT-NHNN, sửa đổi, bổ sung Thông tư 01/2024/TT-NHNN về quản lý seri tiền mới in, chính thức có hiệu lực từ ngày 13/10/2026.

Thông tư làm rõ các đơn vị áp dụng quy định này bao gồm Cục Phát hành và Kho quỹ, Sở Giao dịch và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh các khu vực. Điểm đáng chú ý là cơ chế xác lập seri đối với các loại tiền công bố phát hành in từ ngày 01/01/2027 trở đi sẽ do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định theo từng thời kỳ, điều này giúp tăng cường tính chủ động và linh hoạt trong công tác phát hành tiền.

Bên cạnh đó, quy định mới siết chặt quy trình nghiệp vụ kho quỹ. Cụ thể, khi thực hiện xuất, nhập tiền mới in giữa Quỹ dự trữ phát hành và Quỹ nghiệp vụ phát hành, hoặc giao nhận nội bộ Quỹ dự trữ theo lệnh điều chuyển, thủ kho bên giao có trách nhiệm lập bảng kê seri chi tiết. Thủ kho bên nhận có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu kỹ lưỡng thực tế; nếu phát hiện bất kỳ sai lệch nào, phải thông báo ngay cho bên giao để kịp thời điều chỉnh, đảm bảo số liệu khớp đúng tuyệt đối và tính chính xác trong quản lý tiền tệ.

Theo TTXVN/Vietnam+