Đoàn kiểm tra liên ngành vừa rà soát toàn diện công tác thi hành pháp luật (THPL) tại các xã, phường trọng điểm, tập trung vào việc theo dõi THPL, chống khai thác thủy sản bất hợp pháp (IUU) và bảo vệ môi trường biển, hải đảo. Mục tiêu chính là thu thập dữ liệu, đánh giá thực trạng và đưa ra các giải pháp nhằm gỡ bỏ "thẻ vàng" từ Ủy ban Châu Âu trước cuối năm 2025.
Qua kiểm tra, đoàn ghi nhận sự quan tâm và chỉ đạo quyết liệt của các địa phương trong công tác này, thể hiện qua việc thành lập Ban Chỉ đạo phòng chống IUU và đẩy mạnh tuyên truyền, phối hợp với các lực lượng chức năng. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức như vướng mắc trong bàn giao hồ sơ từ các xã sáp nhập, hạn chế về cơ sở vật chất, phương tiện kiểm tra và năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ kiêm nhiệm. Do đó, các địa phương cần tiếp tục nâng cao nhận thức, năng lực tổ chức thực thi và hoàn thiện hệ thống pháp luật để tăng cường hiệu quả công tác THPL.
QTO – Một đoàn kiểm tra liên ngành vừa tiến hành đợt rà soát toàn diện tại các xã, phường trọng điểm trên địa bàn tỉnh, tập trung vào ba khía cạnh cốt lõi: công tác theo dõi thi hành pháp luật (THPL); tình hình THPL trong lĩnh vực liên ngành, chiến lược nhằm chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); và công tác THPL về bảo vệ môi trường biển, hải đảo. Đặc biệt, việc kiểm tra tình hình THPL trong lĩnh vực trọng tâm về chống khai thác IUU được xem là ưu tiên hàng đầu, phản ánh tầm quan trọng chiến lược của nhiệm vụ chính trị này đối với các ngành, đơn vị và địa phương, hướng tới mục tiêu then chốt là gỡ bỏ “thẻ vàng” từ Ủy ban Châu Âu (EC) trước cuối năm 2025.
Theo ông Trương Quang Sáng, Phó Giám đốc Sở Tư pháp kiêm Trưởng Đoàn kiểm tra liên ngành, hoạt động kiểm tra tại sáu xã, phường bao gồm Bố Trạch, Sen Ngư, Cửa Tùng, Cửa Việt, Mỹ Thủy và Đồng Thuận, có mục tiêu kép: thu thập dữ liệu chính xác về thực trạng thi hành pháp luật (THPL) và đưa ra đánh giá khách quan, sâu sát về mức độ thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước trong theo dõi THPL, cả trong tổng thể lẫn trong các lĩnh vực trọng tâm, liên ngành đã được xác định.
Đoàn kiểm tra cũng đồng thời nỗ lực làm sáng tỏ các tồn tại, vướng mắc cố hữu trong hệ thống quy định pháp luật cũng như trong quá trình triển khai THPL, đặc biệt là cơ chế phối hợp liên ngành. Phân tích chuyên sâu sẽ được thực hiện để xác định nguyên nhân gốc rễ của những bất cập trong cả khuôn khổ pháp lý và thực tiễn THPL. Từ đó, đoàn sẽ đề xuất các giải pháp mang tính xây dựng nhằm tăng cường hiệu quả công tác THPL và hoàn thiện hệ thống pháp luật, qua đó nâng cao năng lực quản lý nhà nước và bảo vệ tối ưu quyền, lợi ích hợp pháp của cộng đồng dân cư và khối doanh nghiệp.
 |
| Đoàn kiểm tra liên ngành thực hiện rà soát công tác thi hành pháp luật tại một địa phương – Ảnh: T.L |
Từ kết quả kiểm tra sơ bộ, đoàn đã ghi nhận sự quan tâm sâu sắc và chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo các địa phương trong việc triển khai công tác theo dõi tình hình THPL và thực thi pháp luật trong các lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về chống khai thác IUU, cũng như bảo vệ môi trường biển và hải đảo. Những nỗ lực này đã mang lại những thành quả đáng khích lệ. Các hoạt động chỉ đạo điều hành, thanh tra, kiểm tra, cùng với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, hướng dẫn và bồi dưỡng nghiệp vụ liên quan đến theo dõi THPL trong các lĩnh vực ưu tiên này đều được triển khai một cách kịp thời và hiệu quả.
Một điểm nổi bật đáng ghi nhận là hầu hết Ủy ban nhân dân các xã, phường đã chủ động ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo phòng chống khai thác IUU. Đồng thời, đã chỉ đạo các phòng, ban, đơn vị và tổ dân phố trên địa bàn nghiêm túc quán triệt các văn bản chỉ đạo từ cấp trên và tích cực triển khai các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể tại địa phương. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, cộng đồng doanh nghiệp, các chủ tàu và ngư dân về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường biển và kiên quyết chống khai thác IUU.
Bên cạnh đó, các địa phương đã duy trì sự phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng nhằm theo dõi, giám sát và kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ các chủ tàu trong việc hoàn tất thủ tục đăng ký, đăng kiểm, cũng như cấp phép khai thác thủy sản theo đúng quy định. Công tác này cũng bao gồm việc nhanh chóng phát hiện các trường hợp tàu cá khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài, các tàu không đủ điều kiện hoạt động, và kiểm tra, xác minh vị trí neo đậu của các tàu cá mất kết nối hệ thống giám sát.
Ủy ban nhân dân các xã, phường đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc trong việc chỉ đạo và triển khai công tác theo dõi THPL phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được phân công. Các hoạt động theo dõi và thi hành pháp luật trong các lĩnh vực trọng tâm, liên ngành đã được thực hiện dựa trên các chương trình và kế hoạch từ cấp trên, đồng thời được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tiễn tại địa phương. Đặc biệt, việc đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất và kinh phí cho công tác theo dõi THPL trong lĩnh vực phòng chống khai thác IUU và bảo vệ môi trường biển, hải đảo cũng được chú trọng, cơ bản đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nhiệm vụ đề ra.
 |
| Lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng chống khai thác IUU đến các chủ tàu và ngư dân – Ảnh: T.L |
Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Xuân Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Cửa Việt, nhấn mạnh: “Trong giai đoạn vừa qua, xã Cửa Việt đã tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền tới các chủ phương tiện mỗi khi họ tiến hành thủ tục xuất bến. Nhờ đó, phần lớn các tổ chức và cá nhân hoạt động khai thác thủy sản trên địa bàn xã đều đã nghiêm chỉnh chấp hành các quy định pháp luật về quản lý hoạt động khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.”
Đáng khích lệ hơn nữa, một số lượng lớn ngư dân tại các xã, phường đã thể hiện ý thức cao trong việc bảo vệ môi trường biển. Họ chủ động thu gom rác thải đưa vào bờ và tích cực tham gia các hoạt động làm sạch, góp phần cải thiện đáng kể cảnh quan môi trường ven biển.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy công tác theo dõi tình hình THPL và việc thực thi pháp luật trong các lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về chống khai thác IUU, cũng như bảo vệ môi trường biển, hải đảo vẫn còn đối mặt với không ít thách thức và vướng mắc. Cụ thể, công tác phối hợp với các phường, xã cũ trong việc bàn giao hồ sơ, tài liệu liên quan đến theo dõi THPL chưa đạt được sự đầy đủ và kịp thời cần thiết. Một số hồ sơ xử lý vi phạm hành chính từ các xã cũ vẫn chưa tuân thủ đúng nội dung, trình tự và thủ tục theo quy định. Hơn nữa, các xã, phường mới được sáp nhập có diện tích địa bàn rộng lớn, gây trở ngại đáng kể cho việc triển khai và nắm bắt tình hình THPL tại cấp cơ sở.
Chia sẻ về định hướng sắp tới, ông Trương Quang Sáng, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, phát biểu: “Chúng tôi xác định Thi hành pháp luật (THPL) là một quá trình hiện thực hóa các quy định pháp luật vào đời sống xã hội, bao gồm việc xem xét, đánh giá thực trạng THPL và từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác này. Trong thời gian tới, các địa phương cần tiếp tục quán triệt sâu rộng để nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức về ý nghĩa và vai trò then chốt của công tác theo dõi tình hình THPL. Cần đa dạng hóa các phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm nâng cao trình độ nhận thức pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật trong cán bộ và toàn thể Nhân dân, đảm bảo sự thống nhất trong áp dụng các quy định pháp luật. Song song đó, việc nâng cao năng lực tổ chức thực thi chính sách, thi hành pháp luật của các cơ quan quản lý nhà nước cùng đội ngũ cán bộ, công chức thực thi công vụ là cực kỳ quan trọng, đồng thời phải đảm bảo đầy đủ các điều kiện cần thiết cho việc tổ chức và theo dõi THPL…”.
Tuy nhiên, công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác thủy sản trên biển vẫn đối mặt với nhiều trở ngại, chủ yếu do hạn chế về cơ sở vật chất và phương tiện kiểm tra, đặc biệt là trong việc theo dõi các tàu cá hoạt động xa bờ. Ở cấp xã, đội ngũ công chức phụ trách lĩnh vực thủy sản và môi trường thường phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác, dẫn đến trình độ chuyên môn nghiệp vụ về quản lý, kiểm tra, giám sát và xử lý các vi phạm liên quan đến chống khai thác IUU hay bảo vệ môi trường biển, hải đảo còn chưa đồng đều. Khối lượng công việc lớn cùng tính chất chuyên ngành cao của các lĩnh vực này đã tạo ra những thách thức đáng kể trong quá trình tham mưu và xử lý công việc.
Nhìn chung, hoạt động kiểm tra công tác theo dõi tình hình THPL và tình hình THPL trong các lĩnh vực trọng tâm, liên ngành như chống khai thác IUU, bảo vệ môi trường biển, hải đảo đã mang lại cơ hội quý báu để các cơ quan, sở, ban, ngành và địa phương đánh giá lại một cách toàn diện tầm quan trọng chiến lược của việc theo dõi THPL nói chung, và đặc biệt là trong các lĩnh vực ưu tiên này. Trên cơ sở những điểm mạnh đã được phát huy và những hạn chế đã được Đoàn kiểm tra liên ngành chỉ rõ, các địa phương sẽ có cơ sở vững chắc để rút kinh nghiệm sâu sắc, tiếp thu các khuyến nghị, tăng cường sự quan tâm và xây dựng lộ trình hành động phù hợp, hiệu quả hơn trong giai đoạn tiếp theo.
Thuỳ Lâm
