Để xây dựng du lịch sinh thái Quảng Bình thành thương hiệu độc đáo, tỉnh cần chiến lược dài hạn tập trung khai thác giá trị văn hóa bản địa và bản sắc dân tộc thiểu số, đòi hỏi sự thay đổi tư duy từ các cấp quản lý đến người dân. Các doanh nghiệp như Oxalis đã tiên phong lồng ghép văn hóa vào tour du lịch, nổi bật với mô hình Rural Homestay nhà nổi thích ứng lũ lụt ở Tân Hóa, mang lại trải nghiệm khám phá văn hóa và đời sống địa phương. Netin Travel cũng chú trọng giới thiệu văn hóa cộng đồng người Bru-Vân Kiều và ẩm thực truyền thống, đồng thời tổ chức tập huấn cho bà con về du lịch cộng đồng. Việc phát triển nguồn nhân lực am hiểu văn hóa và sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt, được hỗ trợ qua các dự án quốc gia về bảo tồn văn hóa gắn với du lịch. Tuy có nhiều tiềm năng, Quảng Bình vẫn cần một kế hoạch tổng thể, toàn diện để khai thác hiệu quả giá trị văn hóa, biến du lịch sinh thái thành động lực mạnh mẽ thu hút du khách và phát triển bền vững.
(QBĐT) – Để đưa du lịch sinh thái Quảng Bình trở thành một thương hiệu độc đáo, khai thác triệt để các giá trị văn hóa bản địa, từ bản sắc đồng bào dân tộc thiểu số đến nét đẹp truyền thống địa phương, tỉnh nhà cần xây dựng những chiến lược mang tầm nhìn dài hạn và kiên định. Điều này đòi hỏi sự thay đổi tư duy đột phá, bắt đầu từ các cấp quản lý, chính quyền địa phương, doanh nghiệp lữ hành và đến từng người dân, nhằm kiến tạo một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.
>>> Bài 1: Nhiều tiềm năng, nhưng dễ lãng quên
Không chỉ chú trọng phát triển các tour khám phá mạo hiểm và thích ứng với biến đổi khí hậu, Công ty TNHH MTV Chua me đất (Oxalis) còn đặc biệt quan tâm lồng ghép yếu tố văn hóa vào mọi hành trình. Điển hình, tour “Khám phá hang động lớn nhất thế giới – hang Sơn Đoòng” luôn bao gồm điểm dừng chân tại bản Đoòng, tạo cơ hội cho du khách tìm hiểu sâu sắc đời sống văn hóa của bà con. Trước đó, Oxalis cũng đã từng triển khai thành công tour du lịch trải nghiệm sông Son và ghé thăm các làng nghề truyền thống dọc bờ sông.
Theo chia sẻ từ ông Nguyễn Châu Mỹ, Phó Tổng Giám đốc Oxalis, công ty đang tiếp tục phát triển dịch vụ ăn tối tại nhà dân, bổ sung vào các tour cắm trại hang động tại khu vực Tú Làn và hang Tiên. Thông qua hoạt động này, Oxalis mong muốn mang đến cho du khách cơ hội khám phá văn hóa và điều kiện sống của người dân địa phương, với ẩm thực là cầu nối và những cuộc trò chuyện thân mật cùng chủ nhà trong bữa tối.
 |
Hơn nữa, việc lưu trú một đêm tại Tú Làn Lodge hay Rural Homestay ở xã Tân Hóa (Minh Hóa) sẽ mở ra không gian và thời gian quý giá để du khách tìm hiểu văn hóa địa phương. Vào buổi sáng, họ có thể đạp xe quanh làng Tân Hóa, ngắm cảnh và thấu hiểu hơn về cách người dân nơi đây thích nghi với những điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Ông Nguyễn Châu Mỹ cho biết thêm, Rural Homestay là một mô hình lưu trú sáng tạo, thích ứng với thời tiết, được Oxalis tài trợ toàn bộ chi phí xây dựng dựa trên thiết kế nhà nổi chống lũ của 10 hộ dân tại xã Tân Hóa. Mỗi căn Rural Homestay được đầu tư 150 triệu đồng theo thỏa thuận tài trợ không hoàn lại giữa Oxalis và chủ hộ. Với không gian rộng rãi, tiện nghi, diện tích từ 26-40 mét vuông, phù hợp cho 1-3 người, homestay được quản lý chuyên nghiệp bởi Tú Làn Lodge, đảm bảo sự tiện lợi và chất lượng dịch vụ cho khách hàng. Ngoài ra, chủ nhà luôn sẵn lòng phục vụ và hướng dẫn du khách trong suốt thời gian lưu trú.
Đây là lựa chọn lý tưởng cho những ai mong muốn trải nghiệm cuộc sống gần gũi với người dân bản địa khi ghé thăm làng Tân Hóa. Các căn homestay được xây dựng trong khuôn viên nhà dân, mang đến cảm giác chân thực và hòa mình vào văn hóa địa phương.
Thiết kế nhà nổi của homestay là một điểm độc đáo. Khi có lũ lụt tại xã Tân Hóa, các căn homestay sẽ nổi lên theo mực nước, cho phép du khách tiếp tục sinh hoạt bình thường và trải nghiệm cuộc sống độc đáo trên nhà nổi. Họ cũng có thể di chuyển quanh khu vực để chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp chỉ có thể thấy được vào mùa lũ.
Khi lưu trú tại đây, du khách có vô vàn hoạt động để tham gia, bao gồm: tour thám hiểm hang động Tú Làn, tour xe mô tô địa hình ATV khám phá rừng Lim và Tân Hóa, đạp xe dạo quanh những cánh đồng ngô xanh mát, tham quan làng mạc và thưởng thức bữa tối tại nhà người dân địa phương, mang đến những trải nghiệm chân thực và đáng nhớ.
Ông Trần Xuân Cương, Giám đốc Công ty TNHH Thông tin và Du lịch Netin (Netin Travel) tiết lộ, công ty đang ấp ủ nhiều dự định nhằm đa dạng hóa và làm phong phú thêm việc khai thác giá trị văn hóa trong các tour khám phá của mình. Hiện tại, đối với sản phẩm “Khám phá thiên nhiên và tìm hiểu văn hóa cộng đồng người Bru-Vân Kiều tại huyện Quảng Ninh và Lệ Thủy”, công ty sẽ tăng cường giới thiệu, tìm hiểu các giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số cho du khách, đồng thời tích cực phối hợp với các câu lạc bộ văn hóa dân gian địa phương để tổ chức những buổi trình diễn nghệ thuật đặc sắc.
Với sản phẩm “Khám phá khe Nước Trong, suối Tiên và chinh phục thác Cổng Trời-Bãi Đạn” tại xã Kim Thủy (Lệ Thủy), công ty đang phối hợp chặt chẽ với Tổ chức Helvetas Việt Nam cùng các sở, ban, ngành địa phương để tổ chức tập huấn cho bà con về cách giới thiệu văn hóa ẩm thực, âm nhạc truyền thống cho du khách, cũng như vận hành homestay đạt chuẩn.
Mới đây, Netin Travel đã tổ chức một đoàn famtrip gồm đại diện nhiều công ty lữ hành uy tín tại Việt Nam đến trải nghiệm sản phẩm du lịch độc đáo này, kết hợp cùng Bang Onsen Spa&Resort, nhằm mang lại những ấn tượng sâu sắc và khó quên nhất cho du khách.
| Để khai thác hiệu quả giá trị văn hóa trong du lịch sinh thái, nguồn nhân lực giữ vai trò then chốt. Đội ngũ này không chỉ cần đáp ứng các tiêu chuẩn chung mà còn phải am hiểu sâu sắc văn hóa bản địa, sở hữu kỹ năng giới thiệu và chia sẻ thông tin. Do đó, sự tham gia của chính cộng đồng địa phương và những nhà nghiên cứu tâm huyết với văn hóa truyền thống là điều hết sức cần thiết. |
Dự án 6: “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các DTTS gắn với phát triển du lịch” nằm trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, giai đoạn 2021-2030 (giai đoạn I: 2021-2025) cũng đặc biệt chú trọng việc biến giá trị văn hóa thành hạt nhân phát triển du lịch sinh thái tại các địa phương.
Ông Mai Xuân Thành, Phó Giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao, cho biết từ năm 2022 đến nay, sở đã tích cực triển khai Dự án 6 với nhiều chương trình, kế hoạch dài hơi và hoạt động phong phú, bao gồm: xây dựng tủ sách cộng đồng; hỗ trợ trang thiết bị cho các thiết chế văn hóa, thể thao; tuyên truyền, quảng bá rộng rãi giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu của các dân tộc thiểu số; và thành lập các câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian tại các thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Trong đó, riêng về việc mở các lớp tập huấn, truyền dạy và thành lập câu lạc bộ văn hóa dân gian của các dân tộc thiểu số, sở đã tổ chức 8 lớp với trung bình 40 học viên mỗi lớp tại các vùng miền núi thuộc huyện Bố Trạch, Quảng Ninh… Từ những lớp tập huấn này, nhiều mô hình câu lạc bộ đã được hình thành, bắt đầu phát huy hiệu quả, trở thành nền tảng quan trọng cho sự phát triển du lịch tại địa phương.
Những nỗ lực đáng ghi nhận từ Oxalis và Netin Travel đã minh chứng rằng, việc khai thác giá trị văn hóa trong du lịch sinh thái đòi hỏi một chiến lược, kế hoạch và tầm nhìn dài hơi, cùng với sự bền bỉ, kiên trì để gặt hái thành công bền vững.
 |
Mặc dù Quảng Bình đã hội tụ những điều kiện cần và đủ, yếu tố còn thiếu trong việc khai thác giá trị văn hóa cho du lịch sinh thái chính là một kế hoạch tổng thể, toàn diện. Du lịch sinh thái không chỉ là một phần chính mà còn là đòn bẩy quan trọng cho các loại hình du lịch khác. Đồng thời, việc tạo ra những sản phẩm du lịch sinh thái lồng ghép giá trị văn hóa độc đáo, không thể tìm thấy ở các địa phương khác, sẽ là động lực mạnh mẽ thu hút du khách đến tham quan, tìm hiểu và trải nghiệm.
Ngoài ra, đối với riêng du lịch sinh thái, việc chú trọng liên kết phát triển, xây dựng các tour, tuyến du lịch bền vững; quan tâm đặc biệt đến công tác xúc tiến, quảng bá; và tăng cường hợp tác phát triển du lịch trong và ngoài nước đều đóng vai trò then chốt.
Đặc biệt, cần đầu tư kết nối giữa các khu, điểm du lịch, danh thắng của tỉnh với các vùng trọng điểm du lịch trong và ngoài tỉnh, trong đó nhấn mạnh yếu tố giao lưu, tìm hiểu văn hóa bản địa. Các chương trình tập huấn về văn hóa dân gian cần được xây dựng sát thực tiễn, chú trọng yếu tố thực hành và đáp ứng nhu cầu của bà con trong việc vừa bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, vừa phục vụ mục tiêu du lịch bền vững.
Đáng chú ý, phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn có vai trò quan trọng trong việc kết nối cộng đồng, nâng cao nhận thức và khơi dậy tinh thần đồng lòng xây dựng quê hương. Vì vậy, việc nhân rộng các mô hình điểm cần được quan tâm đặc biệt, xây dựng một cách bài bản và có hệ thống.
Mai Nhân
