QTO – Sau hơn hai năm kể từ khi hoàn tất và đưa ra đấu giá, Điểm thương mại và dịch vụ (TM-DV) Hải Sơn – thuộc địa phận xã Hải Sơn cũ, nay là xã Nam Hải Lăng – vẫn chìm trong cảnh hoang phế, chưa một lần được khai thác, sử dụng. Công trình được đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước và đóng góp của cộng đồng, nhưng hiện đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, gây lãng phí tài sản công và bỏ lỡ cơ hội đáp ứng nhu cầu giao thương, mua bán thiết yếu của người dân địa phương.
Dự án 4 tỷ đồng bị bỏ ngỏ, hiệu quả đầu tư bằng không
Theo Quyết định số 346/QĐ-UBND ngày 23/9/2021 của UBND xã Hải Sơn (cũ), huyện Hải Lăng, về việc phê duyệt Báo cáo kinh tế-kỹ thuật đầu tư xây dựng công trình Điểm TM-DV Hải Sơn, tổng mức đầu tư dự án lên đến 4 tỷ đồng. Trong đó, chi phí hỗ trợ, bồi thường, giải phóng mặt bằng và bảo vệ, phát triển đất trồng lúa chiếm 610 triệu đồng; chi phí xây dựng hơn 2,9 tỷ đồng.
Nguồn vốn đầu tư được huy động đa dạng, bao gồm 1 tỷ đồng từ chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, 2,9 tỷ đồng từ ngân sách xã thông qua đấu giá đất, và phần còn lại từ sự đóng góp của Nhân dân. UBND xã Hải Sơn giữ vai trò chủ đầu tư. Công trình tọa lạc trên diện tích 4.445,02m², được triển khai từ năm 2021 đến 2023 và do Công ty TNHH Xây dựng Quang Vũ thi công.
Mục tiêu ban đầu của dự án là tạo lập một không gian giao thương, buôn bán sầm uất cho cộng đồng; hình thành một điểm chợ tập trung, thuận lợi cho công tác quản lý; thu hút đầu tư; góp phần cải thiện vệ sinh môi trường, nâng cao hiệu quả sản xuất, trao đổi hàng hóa nông nghiệp, công nghiệp và thúc đẩy phát triển hoạt động TM-DV tại khu vực nông thôn.
 |
| Hiện trạng Điểm thương mại và dịch vụ Hải Sơn còn bỏ hoang – Ảnh: N.V |
Mặc dù công trình đã hoàn thành, nhưng vào ngày 12/9/2023, nỗ lực của UBND xã Hải Sơn khi thuê Công ty Đấu giá Hợp danh Bảo Minh tổ chức đấu giá cho thuê quyền sử dụng các lô quầy tại Điểm TM-DV đã không thành công. Tổng cộng 22 lô quầy được đưa ra đấu giá với tổng giá khởi điểm hơn 629 triệu đồng/5 năm, trong đó lô cao nhất đạt 39,6 triệu đồng và lô thấp nhất là 16,2 triệu đồng. Tuy nhiên, không có bất kỳ tiểu thương nào tham gia, khiến công trình phải đóng cửa kéo dài và hoàn toàn chưa đi vào hoạt động.
Về quy mô, Điểm TM-DV được thiết kế gồm hai khu vực riêng biệt: khu đình chính dành cho các mặt hàng như quần áo, giày dép; và khu đình chợ cá chuyên kinh doanh thực phẩm ăn uống. Song, do sự vắng mặt của tiểu thương trong phiên đấu giá, những kế hoạch này vẫn chỉ nằm trên giấy.
Hạ tầng xuống cấp, thiếu đồng bộ – Rào cản không thể vượt qua
Ghi nhận thực tế cho thấy, Điểm TM-DV Hải Sơn đã bộc lộ những dấu hiệu xuống cấp rõ rệt, đặc biệt là tình trạng sụt lún ở một số hạng mục nền. Nghiêm trọng hơn, tuyến đường dẫn vào điểm TM-DV hiện vẫn chỉ là đường đất, gây bụi bặm vào mùa nắng và lầy lội khi mưa, tạo ra vô vàn khó khăn cho việc đi lại, vận chuyển hàng hóa và làm giảm đáng kể sức hấp dẫn đối với các tiểu thương.
Ông Nguyễn Minh Tĩnh, Trưởng thôn Đông Sơn, xã Nam Hải Lăng, bày tỏ sự tiếc nuối sâu sắc: “Mỗi lần đi vào Điểm TM-DV Hải Sơn, tôi rất buồn lòng. Trước đây, nhận thấy nhu cầu mua bán của người dân xã Hải Sơn rất lớn, cấp ủy và chính quyền xã đã quyết định đầu tư công trình này với tổng vốn 4 tỷ đồng. Đây rõ ràng là một chủ trương đúng đắn, hợp lòng dân.”
Tuy nhiên, theo ông Tĩnh, quá trình triển khai dự án còn nhiều hạn chế trong việc tham vấn ý kiến cộng đồng dân cư. “Trong quá trình thi công, thôn không được mời tham gia ban giám sát đầu tư cộng đồng nên rất khó nắm bắt chất lượng công trình. Hiện nay, một số hạng mục đã có dấu hiệu sụt lún, xuống cấp. Nếu ngay từ đầu có sự tham vấn ý kiến cộng đồng, có thể đã lựa chọn được vị trí xây dựng và phương án đầu tư hạ tầng phù hợp hơn,” ông Tĩnh chia sẻ thêm.
Theo phản ánh của người dân địa phương, sự thiếu đồng bộ của hạ tầng kết nối, cùng với mức giá đấu lô quầy bị đánh giá là quá cao so với khả năng kinh doanh thực tế, là những nguyên nhân chính khiến Điểm TM-DV này không thể thu hút tiểu thương.
Liên quan đến hiện tượng sụt lún, ông Lê Thiên Sử, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Quang Vũ, giải thích rằng khu vực xây dựng trước đây là đất ruộng. Để xây dựng công trình, đơn vị đã phải san lấp một khối lượng đất lớn, nâng cốt nền lên hơn 1 mét. Do nền đất được tạo mới hoàn toàn, việc xảy ra sụt lún là khó tránh khỏi.
Dù vậy, theo Quyết định số 346/QĐ-UBND ngày 23/9/2021, giải pháp san lấp nền được phê duyệt là sử dụng đất C3, đầm chặt đạt hệ số K90. Với yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt này, việc xuất hiện hiện tượng sụt lún chỉ trong thời gian ngắn đòi hỏi sự kiểm tra, đánh giá kỹ lưỡng hơn từ các cơ quan chuyên môn để có biện pháp xử lý phù hợp, đảm bảo chất lượng và tuổi thọ lâu dài cho công trình.
Giải pháp đồng bộ – Chìa khóa đưa công trình vào vận hành
Ông Nguyễn Minh Tĩnh cho rằng, trước hết, cần ưu tiên đầu tư cứng hóa tuyến đường dẫn vào điểm TM-DV, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và tiểu thương trong việc đi lại, vận chuyển hàng hóa. Đồng thời, cần nghiên cứu điều chỉnh chính sách cho thuê lô quầy theo hướng linh hoạt, sát với thực tiễn thị trường.
“Có thể xem xét miễn phí quyền thuê lô quầy trong ba năm đầu, tiểu thương chỉ phải chi trả các chi phí vận hành như điện, nước, xử lý rác thải. Khi hoạt động kinh doanh đã ổn định, mới tiến hành thu tiền thuê,” ông Tĩnh đề xuất.
Trao đổi về vấn đề này, ông Trần Hữu Bắc, Chủ tịch UBND xã Nam Hải Lăng, cho biết cấp ủy và chính quyền xã đã nắm rõ thực trạng tồn tại của Điểm TM-DV Hải Sơn. Trong năm 2026, xã sẽ có chủ trương tổ chức đấu giá lại các lô quầy nhằm sớm đưa công trình vào sử dụng; trường hợp việc đấu giá tiếp tục không đạt kết quả, sẽ xem xét phương án chuyển đổi công năng phù hợp để tránh lãng phí. “Quan điểm của xã Nam Hải Lăng là sau khi tiếp nhận công trình, những vấn đề còn tồn tại của xã cũ trước đây sẽ tiếp tục được rà soát, tháo gỡ, bảo đảm đúng quy định pháp luật và phát huy hiệu quả cao nhất. Với số tiền Nhà nước đã đầu tư, không thể để công trình bị bỏ hoang, lãng phí,” ông Bắc nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Nam Hải Lăng, xác nhận rằng xã Hải Sơn trước đây đã tổ chức đấu giá quyền sử dụng lô quầy tại điểm TM-DV này nhưng không thành công. Thời gian tới, UBND xã Nam Hải Lăng sẽ tiến hành khảo sát lại nhu cầu mua bán của người dân để xây dựng mức giá cho thuê lô quầy hợp lý hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho tiểu thương tham gia.
Nguồn kinh phí thu được từ việc cho thuê lô quầy sẽ được ưu tiên sử dụng để tái đầu tư vào công tác duy tu, bảo dưỡng điểm TM-DV cũng như góp phần hoàn thiện cơ sở hạ tầng xung quanh. Bên cạnh đó, UBND xã Nam Hải Lăng dự kiến đưa dự án nâng cấp tuyến đường dẫn vào Điểm TM-DV Hải Sơn vào kế hoạch đầu tư trung hạn giai đoạn 2026-2030; đặc biệt, trong năm 2026 sẽ tập trung đầu tư nâng cấp tuyến đường từ trục chính của xã vào điểm TM-DV, tạo điều kiện thông thoáng và thuận lợi tối đa cho hoạt động giao thương, mua bán của Nhân dân.
Nguyễn Vinh
