Bài báo phản ánh thực trạng đáng ngại về nhiều bãi tập kết, kinh doanh cát sỏi, vật liệu xây dựng hoạt động xen kẽ trong khu dân cư. Sự tồn tại của chúng gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về ô nhiễm môi trường (bụi, bùn), mất an toàn giao thông, xuống cấp hạ tầng và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đời sống của người dân. Phần lớn các bãi này hoạt động tự phát, không phép hoặc không còn phù hợp với tốc độ đô thị hóa, cho thấy công tác quản lý còn nhiều bất cập. Trước tình hình đó, bài báo nhấn mạnh sự cấp bách của việc rà soát, siết chặt quản lý, cấp phép, hậu kiểm và quy hoạch các bãi tập kết độc lập, tách biệt khỏi khu dân cư để đảm bảo phát triển bền vững và an sinh xã hội.
QTO – Hoạt động tập kết và kinh doanh cát sỏi, vật liệu xây dựng đóng vai trò không thể thiếu trong bối cảnh phát triển kinh tế – xã hội sôi động, đặc biệt khi các địa phương đang dồn lực đầu tư hạ tầng, nâng cấp đô thị và kiến tạo nông thôn mới. Song, một thực trạng đáng ngại tại nhiều khu vực là sự hiện diện xen kẽ của các bãi tập kết vật liệu này trong lòng khu dân cư, gây ra hệ lụy nghiêm trọng về môi trường, an toàn giao thông và mỹ quan đô thị. Điều này khẩn thiết đặt ra yêu cầu rà soát, chấn chỉnh và siết chặt công tác quản lý từ các cấp có thẩm quyền.
Những bất cập hiện hữu
Khảo sát thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, hình ảnh các bãi tập kết kinh doanh cát sỏi án ngữ ngay cạnh khu dân cư đã trở nên phổ biến dọc theo các trục đường liên thôn, liên xã. Đáng chú ý, phần lớn các bãi này thực hiện tập kết vật liệu lộ thiên, một số còn nằm sát vách nhà dân, thậm chí ngay dưới chân cầu vượt đường sắt trên Quốc lộ 1, đoạn qua xã Nam Hải Lăng. Cường độ hoạt động của các phương tiện vận chuyển vật liệu, đặc biệt vào giờ cao điểm buổi sáng, không chỉ gây xáo trộn nghiêm trọng đời sống sinh hoạt của cộng đồng dân cư mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông khôn lường.
Các hộ dân cư quanh khu vực tập kết vật liệu không khỏi bức xúc khi chứng kiến tình trạng ô nhiễm môi trường và suy giảm chất lượng hạ tầng. Vào mùa khô, bụi cát từ bãi tập kết và các phương tiện vận chuyển bay mù mịt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và không khí sinh hoạt. Ngược lại, khi mưa xuống, bùn đất bám vào bánh xe kéo lê trên các tuyến đường dân sinh, không chỉ gây mất vệ sinh, trơn trượt mà còn hủy hoại mỹ quan đô thị. Tình trạng xuống cấp nhanh chóng của một số đoạn đường do phải chịu tải trọng lớn từ xe chuyên chở cũng là một hệ quả đáng lo ngại.
 |
| Hình ảnh bãi tập kết, kinh doanh cát sỏi án ngữ ngay dưới chân cầu vượt đường sắt Quốc lộ 1, thuộc xã Nam Hải Lăng. – Ảnh: N.V |
Điều đáng nói là, trong tổng số các bãi tập kết cát sỏi hiện hành, chỉ một tỷ lệ nhỏ được các cơ quan chức năng cấp phép hoạt động hợp pháp, phần lớn còn lại là những điểm tập kết tự phát, đã tồn tại từ lâu đời. Thậm chí, một số bãi từng được cấp phép khi khu vực xung quanh còn hoang sơ, dân cư thưa thớt; nhưng với tốc độ đô thị hóa và xây dựng nhà ở gia tăng mạnh mẽ hiện nay, không gian sống đã thay đổi hoàn toàn, khiến sự tồn tại của các bãi tập kết này trở nên lạc hậu và không còn tương thích với thực tiễn.
Nếu không có sự quản lý chặt chẽ và can thiệp kịp thời, việc duy trì các bãi tập kết cát sỏi ngay trong lòng khu dân cư sẽ tiếp tục gây ra những tác động tiêu cực sâu sắc đến môi trường sinh thái, chất lượng hạ tầng giao thông và trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống an sinh của người dân. Do đó, yêu cầu xem xét và điều chỉnh chính sách là vô cùng cấp bách.
Rà soát cấp phép, siết chặt hậu kiểm
Về vấn đề này, ông Trần Thiên Phong, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Triệu Bình, thông tin rằng sau khi báo chí phản ánh, đơn vị đã tiến hành rà soát sơ bộ. Kết quả cho thấy, trên địa bàn xã hiện có khoảng 10 bãi tập kết cát sỏi tự phát, nằm xen kẽ trong các khu dân cư. Đáng lưu ý, những bãi này đều đã hình thành từ lâu, trước thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính mới. Hiện tại, toàn xã chỉ có duy nhất một điểm tập kết cát sỏi được cấp phép hoạt động.
Trong thời gian tới, Phòng Kinh tế xã sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh hoàn thiện đầy đủ hồ sơ, thủ tục pháp lý theo quy định hiện hành. Những trường hợp đáp ứng đủ điều kiện sẽ được xem xét cấp phép nhằm đưa vào khuôn khổ quản lý chặt chẽ. Tuy nhiên, ông Phong cũng thừa nhận, công tác quản lý đối mặt với nhiều thách thức do địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn và đặc biệt là tình trạng người dân tự ý tận dụng đất vườn để tập kết vật liệu, gây khó khăn cho việc kiểm soát.
Tại phường Quảng Trị, ông Lê Thanh Bình, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, cung cấp thông tin chi tiết: hiện địa bàn có 6 bãi tập kết, kinh doanh cát sỏi; 2 mỏ khai thác cát sỏi và 2 mỏ khai thác đất san lấp đã được cấp phép hoạt động. Tuy nhiên, đáng chú ý là một số bãi dọc tuyến đường Nguyễn Thị Lý vẫn chưa có giấy phép, đây là những điểm tập kết tự phát hình thành từ trước khi các phường của thị xã Quảng Trị (cũ) được sáp nhập.
Trước đó, UBND phường 2 đã từng tiến hành kiểm tra và yêu cầu các chủ cơ sở bổ sung hồ sơ pháp lý. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị vẫn chưa nhận được các tài liệu cần thiết để thẩm định. Bên cạnh đó, trên tuyến đường Nguyễn Hoàng cũng tồn tại một bãi tập kết cát sỏi mà mục đích sử dụng vẫn chưa được xác định rõ ràng.
Ông Bình lý giải thêm, do phường Quảng Trị mới được thành lập, công tác rà soát ban đầu chưa thể bao quát toàn diện. Sau khi hoàn thiện kiện toàn bộ máy tổ chức, Phòng đã tham mưu UBND phường xây dựng kế hoạch kiểm tra cụ thể, tuy nhiên việc triển khai vẫn chưa đạt được tiến độ như kỳ vọng. Dự kiến trong năm 2026, Phòng sẽ chủ động phối hợp với Công an phường để tổ chức đợt kiểm tra tổng thể các bãi tập kết cát sỏi, nhằm xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật, đồng thời tránh tình trạng chồng chéo trong hoạt động kiểm tra giữa các ban, ngành.
Về phía xã Ái Tử, ông Trần Thiện Nhân, Chủ tịch UBND xã, thông tin rằng các điểm tập kết cát sỏi chưa được cấp phép trên địa bàn trước đây hiện đã ngừng hoạt động. Toàn xã chỉ còn duy nhất một điểm tại thôn Bích Lộc Triêu đang tiếp tục kinh doanh. Sắp tới, UBND xã sẽ chỉ đạo các ngành liên quan tiến hành kiểm tra và xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật.
Theo các quy định hiện hành, mọi hoạt động tập kết, kinh doanh cát sỏi đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện về đất đai, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông và phải phù hợp với quy hoạch tổng thể. Do đó, việc tiến hành rà soát một cách toàn diện tất cả các bãi tập kết vật liệu xây dựng, đặc biệt là những bãi nằm xen kẽ trong khu dân cư, là một yêu cầu cấp bách và không thể trì hoãn.
Đối với các bãi đã được cấp phép, cần phải tăng cường công tác hậu kiểm và giám sát chặt chẽ việc tuân thủ các biện pháp bảo vệ môi trường, bao gồm hạn chế phát tán bụi, kiểm soát tiếng ồn và đảm bảo an toàn giao thông. Những bãi tập kết không còn phù hợp với quy hoạch hiện hành, hoặc tiếp tục gây ảnh hưởng tiêu cực kéo dài đến đời sống của Nhân dân, cần được xem xét điều chỉnh hoặc di dời theo một lộ trình khoa học và phù hợp.
Về chiến lược lâu dài, việc quy hoạch các bãi tập kết cát sỏi kinh doanh cần được thực hiện một cách độc lập, tách biệt hoàn toàn khỏi các khu dân cư, đồng thời phải gắn kết chặt chẽ với hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ. Đây được coi là giải pháp căn cơ, cốt lõi nhằm đảm bảo phát triển kinh tế bền vững, song hành với việc gìn giữ môi trường sống trong lành, đảm bảo an toàn giao thông và duy trì trật tự mỹ quan đô thị.
Nguyễn Vinh
