Dân số trung bình của Việt Nam dự kiến đạt 102,3 triệu người vào năm 2025, tăng khoảng 1 triệu so với 2024. Mặc dù vẫn duy trì cơ cấu "dân số vàng" với nhóm tuổi lao động chiếm gần 63%, Việt Nam đang đối mặt với thách thức già hóa dân số và mất cân bằng giới tính khi sinh (110 bé trai/100 bé gái). Tổng tỷ suất sinh năm 2025 là 1,93 con/phụ nữ nhưng xu hướng chung vẫn đang giảm. Để giải quyết các vấn đề này, Luật Dân số mới, có hiệu lực từ 1/7/2026, chuyển hướng sang phát triển dân số toàn diện, tập trung vào các chính sách khuyến khích duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính và thích ứng với quá trình già hóa dân số.
Dân số trung bình của Việt Nam dự kiến sẽ chạm mốc 102,3 triệu người vào năm 2025, đánh dấu mức tăng khoảng 1 triệu cá thể. Về cơ cấu giới tính, nam giới chiếm 51 triệu người (49,9%), trong khi nữ giới đạt 51,3 triệu người (50,1%).
Theo thông tin từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), dân số trung bình Việt Nam năm 2025 sẽ đạt 102,3 triệu người, ghi nhận mức tăng khoảng 1 triệu người, tương đương xấp xỉ 1% so với năm 2024. Phân tích chi tiết cho thấy, dân số nam giới đạt 51 triệu người (49,9%) và dân số nữ giới là 51,3 triệu người (50,1%). Về phân bố địa lý, khu vực thành thị có 39,5 triệu người (38,6%), trong khi khu vực nông thôn là 62,9 triệu người (61,4%).
Những số liệu này nằm trong báo cáo về tình hình dân số, lao động và việc làm quý IV cùng toàn bộ năm 2025, được cơ quan thống kê quốc gia công bố vào ngày 5/1.
 |
| Hình ảnh trẻ em tại Hang Táu, xã Mộc Châu, tỉnh Sơn La. (Ảnh: BẢO LONG) |
Cục Thống kê cũng chỉ ra rằng, với xu hướng giảm của mức sinh trong những năm gần đây và sự gia tăng của tuổi thọ dân số, tỷ trọng nhóm dân số trẻ (0-14 tuổi) tiếp tục giảm từ 23,5% năm 2024 xuống còn 22,8% vào năm 2025. Trái lại, tỷ trọng nhóm dân số già (từ 60 tuổi trở lên) tăng nhẹ từ 14% lên 14,5%. Đáng chú ý, nhóm dân số trong độ tuổi lao động (15-59 tuổi) vẫn duy trì ở mức cao, khoảng 62,7%, khẳng định Việt Nam đang trong giai đoạn cơ cấu “dân số vàng”.
Tổng tỷ suất sinh (TFR) của Việt Nam trong năm 2025 được dự báo đạt 1,93 con/phụ nữ, cao hơn một chút so với mức 1,91 con/phụ nữ của năm 2024. Mặc dù có sự tăng nhẹ, nhưng nhìn tổng thể giai đoạn từ năm 2020 đến nay, mức sinh vẫn đang trong xu hướng giảm và dự kiến sẽ tiếp tục đà này trong các năm tiếp theo.
Mức tử vong trong dân số Việt Nam tiếp tục được duy trì ở ngưỡng thấp. Tỷ suất chết thô năm 2025 là 6,1‰, tăng nhẹ so với mức 5,6‰ của năm 2024. Trong khi đó, tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh (IMR) giảm nhẹ từ 11,3‰ xuống còn 11,2‰. Tuổi thọ trung bình năm 2025 ước tính đạt 74,7 tuổi, tương đương với năm 2024.
Tỷ số giới tính khi sinh (SRB) của Việt Nam vào năm 2025 được ghi nhận là 110 bé trai trên 100 bé gái, giảm nhẹ so với mức 111,4 của năm 2024. Tuy nhiên, con số này vẫn ở mức cao đáng kể so với tỷ lệ cân bằng tự nhiên (khoảng 105 bé trai/100 bé gái), cho thấy tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại nước ta còn diễn biến phức tạp. Điều này đòi hỏi phải tăng cường triển khai đồng bộ và hiệu quả các giải pháp nhằm đạt được mục tiêu của Chiến lược Dân số Việt Nam: giảm tỷ số giới tính khi sinh xuống dưới 109 bé trai/100 bé gái sinh ra sống vào năm 2030.
Cục Thống kê đánh giá, quy mô dân số Việt Nam năm 2025 tiếp tục tăng trưởng, nhưng tốc độ gia tăng có xu hướng chững lại. Mức sinh và mức chết tuy có tăng nhẹ so với năm trước, nhưng về dài hạn (5-10 năm), mức sinh vẫn duy trì xu hướng giảm, trong khi mức chết ổn định ở ngưỡng thấp, dao động quanh 6‰. Dù Việt Nam đang tận hưởng giai đoạn “cơ cấu dân số vàng” với nhóm tuổi lao động (15-59 tuổi) chiếm gần 63% tổng dân số, nhưng quá trình già hóa dân số và tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là những thách thức trọng yếu trong tương lai gần.
Vào ngày 10/12/2025 vừa qua, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Dân số. Bộ luật mới này bao gồm 8 chương và 30 điều, dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
Luật Dân số đánh dấu sự chuyển dịch trọng tâm trong chính sách dân số từ việc tập trung vào kế hoạch hóa gia đình sang định hướng toàn diện hơn về dân số và phát triển. Nội dung của luật được xây dựng nhằm giải quyết đồng bộ các vấn đề liên quan đến quy mô, cơ cấu dân số, khả năng thích ứng với quá trình già hóa, nâng cao chất lượng dân số, đồng thời đặt các yếu tố này trong mối quan hệ tương tác với sự phát triển kinh tế-xã hội của quốc gia và từng địa phương cụ thể.
Đáng chú ý, Luật Dân số mang đến nhiều quy định đổi mới so với Pháp lệnh Dân số trước đây, đặc biệt là các biện pháp khuyến khích duy trì mức sinh thay thế. Các chính sách cụ thể bao gồm: tăng thời gian nghỉ thai sản cho lao động nữ lên 7 tháng khi sinh con thứ hai và 10 ngày làm việc cho lao động nam khi vợ sinh con; hỗ trợ tài chính cho các đối tượng phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người, phụ nữ tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức thay thế, và phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. Ngoài ra, người có từ 2 con đẻ trở lên sẽ được ưu tiên trong việc mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định pháp luật về nhà ở.
Bên cạnh đó, Luật mới còn bổ sung các quy định nhằm giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Cụ thể, luật nghiêm cấm mọi hình thức lựa chọn giới tính thai nhi; cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ những trường hợp đặc biệt do Bộ trưởng Y tế quy định nhằm phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến giới tính. Luật cũng khuyến khích lồng ghép nội dung không trọng nam hơn nữ và không lựa chọn giới tính khi sinh vào các hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.
Luật Dân số cũng đề ra các quy định bổ sung về thích ứng với quá trình già hóa dân số. Các quy định này khuyến khích việc chủ động chuẩn bị cho tuổi già, bao gồm chuẩn bị về sức khỏe, tài chính và tâm lý; khuyến khích tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; tham gia các hoạt động học tập, nâng cao kiến thức và kỹ năng để duy trì sức khỏe thể chất, tinh thần, và chức năng xã hội; đồng thời tham gia vào các hoạt động hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi.
Theo TTXVN/Vietnam+
