Siết chặt xử phạt vi phạm: Bảo vệ công trình thủy lợi, tránh hậu quả khôn lường

Các công trình thủy lợi đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế-xã hội và an ninh nguồn nước của tỉnh, nhưng đang đối mặt với tình trạng vi phạm phức tạp trong phạm vi bảo vệ, điển hình tại các hồ Cải Cách, Tiền Phong, Bàu Vèng. Nguyên nhân chủ yếu do ý thức chấp hành pháp luật chưa cao, việc xử lý vi phạm chưa triệt để và sự phối hợp giữa các cơ quan còn hạn chế. Để khắc phục, UBND tỉnh đã ban hành chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu các địa phương làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Đồng thời, chỉ đạo tăng cường rà soát, kiểm tra, phối hợp liên ngành để giải tỏa và xử lý dứt điểm các vi phạm, hướng dẫn cấp phép hoạt động, cũng như xây dựng phương án bảo vệ và cắm mốc giới cho toàn bộ hệ thống thủy lợi quy mô lớn của tỉnh. Tỉnh cũng cam kết ưu tiên đầu tư sửa chữa 55 công trình đập, hồ chứa xuống cấp trong giai đoạn 2026-2030 nhằm đảm bảo an toàn và phát triển bền vững.

QTO – Các công trình thủy lợi đóng vai trò then chốt, không thể thiếu trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo an ninh nguồn nước, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, chủ động ứng phó thiên tai và ổn định sinh kế cho cộng đồng. Dù vậy, thực trạng vi phạm trong phạm vi bảo vệ các công trình này trên địa bàn tỉnh vẫn đang diễn biến phức tạp. Nguyên nhân chính được xác định là do ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân chưa cao, các hành vi vi phạm chưa được xử lý triệt để, cùng với sự phối hợp còn hạn chế giữa các cơ quan chức năng, thiếu đi sự chỉ đạo quyết liệt từ chính quyền địa phương ở các cấp.

Điển hình, trong tháng 9/2026, các hoạt động xâm phạm trái phép đã được ghi nhận tại hồ Cải Cách, hồ Tiền Phong (thuộc xã Tân Mỹ) và hồ Bàu Vèng (thuộc phường Đồng Thuận), nằm trong phạm vi bảo vệ các công trình thủy lợi trọng yếu.

Toàn tỉnh hiện sở hữu hệ thống thủy lợi quy mô với 272 hồ chứa và 413 đập dâng – Ảnh: N.L.M

Để củng cố hiệu lực quản lý nhà nước, tăng cường thực thi pháp luật trong việc quản lý và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi, đồng thời đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các hạ tầng thiết yếu này, UBND tỉnh đã ban hành văn bản chỉ đạo. Theo đó, yêu cầu UBND phường Đồng Thuận khẩn trương làm rõ trách nhiệm về các vi phạm tại hồ Bàu Vèng; tương tự, UBND xã Tân Mỹ phải giải trình rõ trách nhiệm liên quan đến hồ Cải Cách và hồ Tiền Phong, đồng thời báo cáo kết quả xử lý chi tiết trước ngày 10/10/2026. Bên cạnh đó, UBND xã Sen Ngư được giao nhiệm vụ xử lý kiên quyết các vi phạm tại khu vực thượng nguồn hồ Tiền Phong thuộc địa giới hành chính của xã; đồng thời phối hợp rà soát toàn diện nguồn gốc đất, xác định rõ phạm vi đất được giao và phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi hồ Cải Cách.

Riêng với hồ chứa nước Cải Cách, UBND tỉnh yêu cầu UBND xã Lệ Thủy chỉ đạo Ban Quản lý dự án của xã tiến hành kiểm tra, rà soát minh bạch toàn bộ quy trình đầu tư và triển khai dự án. Đồng thời, cần phối hợp chặt chẽ với các địa phương liên quan để đánh giá khách quan, cụ thể diện tích đất của người dân bị ảnh hưởng do ngập nước trong lòng hồ, từ đó đề xuất các cấp có thẩm quyền xử lý thỏa đáng theo đúng quy định pháp luật.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được chỉ đạo khẩn trương hướng dẫn UBND cấp xã và các tổ chức khai thác công trình thủy lợi tiến hành kiểm tra, rà soát kỹ lưỡng tình hình vi phạm trên toàn địa bàn. Cần tăng cường phối hợp liên ngành với các cơ quan, đơn vị liên quan nhằm giải tỏa và xử lý triệt để, dứt điểm mọi hành vi vi phạm pháp luật về khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi. Song song đó, Sở cũng có trách nhiệm hướng dẫn cụ thể về quy trình cấp phép cho các hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt quy định hiện hành.

UBND tỉnh cũng yêu cầu các đơn vị trực tiếp quản lý và khai thác công trình thủy lợi chủ động tăng cường công tác quản lý, bảo vệ; định kỳ và đột xuất kiểm tra, phát hiện kịp thời, ngăn chặn triệt để và lập biên bản xử lý các trường hợp vi phạm. Đồng thời, cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để xử lý các vấn đề phát sinh một cách kịp thời. Song song đó, các đơn vị này phải khẩn trương rà soát, xây dựng phương án bảo vệ và tiến hành cắm mốc giới bảo vệ đối với các công trình chưa được triển khai xác định phạm vi bảo vệ.

Theo số liệu thống kê hiện hành, toàn tỉnh đang quản lý 272 hồ chứa thủy lợi và 413 đập dâng. Toàn bộ hệ thống hạ tầng này, cùng với các trạm bơm và kênh mương, đang đảm bảo nguồn nước tưới cho hơn 102.400 ha lúa, trên 2.993 ha cây trồng khác và hơn 3.471 ha nuôi trồng thủy sản. Hơn thế nữa, chúng còn là nguồn cung cấp nước thiết yếu cho sinh hoạt, sản xuất công nghiệp và đa dạng các hoạt động kinh tế quan trọng khác trên địa bàn.

Trong những năm gần đây, với sự quan tâm và đầu tư chiến lược từ Trung ương cùng nguồn lực của tỉnh, nhiều công trình thủy lợi trọng điểm đã được cải tạo, nâng cấp, góp phần đáng kể vào việc nâng cao năng lực tưới tiêu, cấp nước và chủ động phòng, chống thiên tai. Đặc biệt, trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh Quảng Trị đã đặt ra tầm nhìn ưu tiên đầu tư sửa chữa 55 công trình đập, hồ chứa đang trong tình trạng hư hỏng, xuống cấp nghiêm trọng. Mục tiêu là khôi phục hoàn toàn năng lực tích trữ, điều tiết và cấp nước của những công trình thiết yếu và cấp bách này, đảm bảo phát triển bền vững.

Q.V