Siết quản lý livestream bán thuốc, TPCN: Có gì mới, ảnh hưởng ra sao?

Bộ Công Thương sẽ siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh dược phẩm và thực phẩm chức năng qua livestream trên thương mại điện tử do những thách thức về bảo vệ người tiêu dùng, truy xuất nguồn gốc và tính hợp pháp. Các quy định pháp luật hiện hành còn nhiều khoảng trống, nhưng Luật Thương mại điện tử 2025 (có hiệu lực 1/7/2026) cùng Nghị định 248/2026/NĐ-CP sẽ lần đầu tiên đưa ra các quy định chuyên biệt cho livestream bán hàng. Theo đó, các nền tảng phải xác thực danh tính người bán và người livestream, dừng/gỡ bỏ nội dung vi phạm, lưu trữ dữ liệu, trong khi người bán có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực. Bộ Công Thương đã chủ động yêu cầu các nền tảng tăng cường kiểm duyệt và xử lý vi phạm, đồng thời sẽ tập trung vào ba nhóm giải pháp: nâng cao trách nhiệm nền tảng, phối hợp liên ngành và hoàn thiện chế tài xử phạt để nâng cao hiệu quả quản lý.

Bộ Công Thương khẳng định sẽ siết chặt công tác quản lý, kiểm soát đối với hoạt động kinh doanh dược phẩm và thực phẩm chức năng thông qua hình thức livestream trên các nền tảng thương mại điện tử.

Bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử, nhấn mạnh rằng hoạt động kinh doanh dược phẩm, các sản phẩm y tế liên quan và thực phẩm chức năng trên không gian mạng, đặc biệt qua hình thức livestream, đang tạo ra những thách thức đáng kể trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Phân tích về các yếu tố khách quan, hoạt động livestream mang đặc trưng phức tạp khi liên đới đến đa chủ thể: người bán, người trực tiếp livestream và các nền tảng phân phối. Sự linh động trong việc thay đổi địa điểm của người livestream, cùng với khả năng tách biệt giữa nguồn cung và địa điểm phát sóng, đang gây trở ngại lớn cho công tác truy xuất nguồn gốc và xác minh tính hợp pháp của hàng hóa.

Hình ảnh: Bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử, trao đổi với báo giới.

Về khía cạnh pháp lý, khuôn khổ quy định hiện hành dành cho hoạt động kinh doanh dược phẩm và các sản phẩm y tế liên quan vẫn còn tồn tại những khoảng trống cần được bổ sung kịp thời. Mặc dù Luật Dược (sửa đổi, bổ sung năm 2024) đã thiết lập một số giới hạn đối với các phương thức kinh doanh thuốc, nhưng vẫn chưa có điều chỉnh cụ thể nào về hình thức livestream đối với dược phẩm và các sản phẩm liên quan.

Để khắc phục, Bộ Công Thương đã tích cực triển khai hàng loạt biện pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý đối với hoạt động kinh doanh dược phẩm trên các sàn giao dịch điện tử. Đáng chú ý, Luật Thương mại điện tử năm 2025, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, sẽ lần đầu tiên đưa ra các quy định chuyên biệt cho hoạt động livestream bán hàng.

Trước đây, các quy định pháp luật thường tập trung điều chỉnh hoạt động kinh doanh thông qua các gian hàng điện tử cố định, giúp việc truy vết giao dịch trở nên thuận tiện. Tuy nhiên, với đặc thù của livestream bán hàng, việc thu thập, lưu trữ bằng chứng giao dịch và kiểm soát các hoạt động phát sinh trên nền tảng đối mặt với nhiều khó khăn, và chưa từng có quy định điều chỉnh cụ thể. “Luật Thương mại điện tử sẽ là văn bản pháp lý đầu tiên giải quyết vấn đề này,” bà Lại Việt Anh nhấn mạnh.

Liên quan đến vấn đề xác thực danh tính điện tử của người livestream trên các nền tảng, bà Lại Việt Anh khẳng định đây là yếu tố then chốt trong công tác quản lý hoạt động kinh doanh qua livestream. Theo bà, Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 của Chính phủ, cùng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã quy định chi tiết trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động livestream bán hàng. Cụ thể, các nền tảng có nghĩa vụ xác thực danh tính điện tử của cả người bán và người livestream trước khi tiến hành phát sóng; phải dừng phát và gỡ bỏ các nội dung vi phạm; đồng thời lưu trữ dữ liệu livestream trong thời gian tối thiểu 1 năm. Người bán và người livestream có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực về sản phẩm. Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu từ cơ quan quản lý nhà nước.

“Kể từ đầu năm 2026, Cục Thương mại điện tử thuộc Bộ Công Thương đã chủ động yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử đẩy mạnh công tác rà soát, kiện toàn quy trình và biện pháp kiểm duyệt đối với cả người bán lẫn các sản phẩm, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa bị hạn chế hoặc kinh doanh có điều kiện. Đặc biệt, sự tập trung được đặt vào dược phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc lá điếu được giao dịch qua môi trường điện tử và các sản phẩm có dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ,” bà Lại Việt Anh thông tin.

Song song với đó, Cục đã tăng cường phối hợp chặt chẽ với các nền tảng để tiến hành rà soát, dẫn đến việc gỡ bỏ 116.000 sản phẩm và xử lý hơn 51.000 gian hàng vi phạm trên các sàn thương mại điện tử. Ngoài ra, Cục cũng đã tiếp nhận và xử lý hơn 200 lượt phản ánh thông qua đường dây nóng và thư điện tử.

Bà Lại Việt Anh cho biết, Bộ Công Thương sẽ tập trung triển khai ba nhóm giải pháp trọng tâm: Một là, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng trong việc xác thực danh tính người bán, kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc hàng hóa và xử lý vi phạm một cách kịp thời theo đúng quy định pháp luật. Hai là, tăng cường phối hợp liên ngành với Bộ Y tế và các cơ quan chức năng liên quan để giám sát, xác minh và xử lý nghiêm minh các hành vi kinh doanh, quảng cáo dược phẩm sai quy định. Ba là, khẩn trương hoàn thiện các chế tài xử phạt vi phạm để đảm bảo tính răn đe và phù hợp với quy định mới của Luật Thương mại điện tử.

Theo TTXVN/Báo Tin tức và Dân tộc