Khám phá vẻ đẹp hồ thủy điện La Trọng: Thiên đường ẩn mình!

Hồ thủy điện La Trọng đã trở thành trung tâm sinh kế bền vững và điểm đến du lịch độc đáo tại Quảng Trị, thu hút du khách bởi vẻ đẹp "hồ treo" hùng vĩ giữa núi rừng và văn hóa đặc sắc của đồng bào Mày, Khùa. Sự hình thành của hồ đã tạo ra những thay đổi tích cực, biến nơi đây thành ngư trường trù phú và tuyến giao thông huyết mạch, giúp nâng cao đáng kể thu nhập và đời sống cho người dân địa phương thông qua hoạt động đánh bắt thủy sản và vận chuyển nông sản. Lòng hồ không chỉ sở hữu cảnh quan thiên nhiên hoang sơ mà còn là cửa ngõ khám phá các bản làng truyền thống với phong tục, lễ hội và ẩm thực đặc trưng. Chính quyền địa phương đang tích cực định hướng phát triển du lịch bền vững, hỗ trợ bà con phát triển kinh tế kết hợp bảo tồn văn hóa và môi trường, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng của khu vực này.

QTO – Trong những năm gần đây, hồ thủy điện La Trọng tại xã Dân Hóa đã trở thành một trung tâm sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương, đồng thời là điểm đến hấp dẫn đối với du khách tìm kiếm trải nghiệm độc đáo. Khám phá lòng hồ không chỉ mở ra khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ của “hồ treo” giữa núi rừng đại ngàn, mà còn mang đến cơ hội tiếp cận sâu sắc văn hóa và đời sống đặc sắc của đồng bào Mày, Khùa bên dãy Giăng Màn hùng vĩ.

Kỳ Quan “Hồ Treo”

Vào một ngày cuối tháng 8, theo lời mời chân tình của ông Hồ Hoan, Bí thư Chi bộ bản Dộ-Tà Vờng, chúng tôi đã có dịp trở lại vùng biên ải, khám phá vẻ đẹp độc đáo của hồ thủy điện La Trọng. Sau hành trình hơn 150km, một không gian núi rừng hùng vĩ và khoáng đạt hiện ra trước mắt, với mặt hồ xanh biếc êm đềm nép mình giữa trùng điệp núi non.

Từ bản Dộ-Tà Vờng, hồ thủy điện La Trọng hiện ra ngoạn mục, như một tấm gương xanh biếc “treo” lơ lửng trên các vách núi, thấp thoáng ẩn hiện giữa biển mây dưới chân dãy Giăng Màn hùng vĩ. Phóng tầm mắt ra xa, những ngọn núi như Ku Lông, Y Hơn, Y Răng… sừng sững, mỗi ngọn đều mang trong mình những câu chuyện, truyền thuyết được đồng bào lưu truyền qua bao thế hệ. Lòng hồ trải dài gần 10km, uốn lượn qua nhiều bản làng của cộng đồng người Mày, Khùa.

Thuyền máy của ông Hồ Hoan nhẹ nhàng rời bến tại bản Dộ-Tà Vờng, đưa chúng tôi lướt nhẹ trên mặt hồ, hướng về phía chân đập và khu vực van xả. Trong khoảng 30 phút lênh đênh trên sóng nước, một bức tranh thiên nhiên vừa khoáng đạt, vừa ẩn chứa vẻ đẹp huyền bí dần hé lộ. Ông Hoan nhiệt tình giới thiệu: “Hồ thủy điện La Trọng được cấp nguồn từ vô số khe suối lớn nhỏ trong khu vực. Hai bên bờ hồ là những cánh rừng nguyên sinh rộng lớn, được quản lý và bảo vệ nghiêm ngặt bởi Nhà nước và cộng đồng địa phương.”

Dọc theo hành trình khám phá, những ngôi nhà sàn truyền thống thấp thoáng ẩn hiện giữa làn mây bảng lảng, xen kẽ với những nương lúa, rẫy ngô xanh mướt trải dài giữa lòng núi rừng hùng vĩ. Các vạt tre, nứa tự nhiên mọc ven hồ tạo nên một gam màu xanh đặc trưng, không chỉ là nguồn cung cấp măng dồi dào mà còn là vật liệu xây dựng gắn bó mật thiết với đời sống của bà con bao đời nay. Lòng hồ có những đoạn thu hẹp chỉ khoảng 70m, nhưng cũng có nơi mở rộng đến 200m, tạo nên sự đa dạng về cảnh quan.

Mỗi khúc uốn lượn trên lòng hồ lại hé mở một góc nhìn mới lạ, đầy mê hoặc về bức tranh núi rừng. Khi mặt nước phẳng lặng như gương, phản chiếu trọn vẹn sắc xanh ngọc bích của những đỉnh núi. Lại có lúc, những dãy núi sừng sững, vách đá dựng đứng hiện ra, khắc sâu vào tâm trí du khách cảm nhận rõ nét hơn về sự hùng vĩ, bao la của thiên nhiên vùng biên viễn.

Lòng Hồ – Động Lực Thay Đổi Cuộc Sống Vùng Biên

Sự hiện diện của hồ thủy điện La Trọng đã mang lại những chuyển biến vượt bậc trong đời sống sinh hoạt và phương thức mưu sinh của cộng đồng dân cư ven lòng hồ. Kể từ khi hồ tích nước, bà con đã chủ động đóng thuyền, trang bị ngư cụ, biến mặt hồ thành tuyến giao thông huyết mạch và ngư trường trù phú. Đây đồng thời là tuyến đường tuần tra quan trọng của chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng. Hiện tại, hơn 30 hộ gia đình tại các bản làng quanh hồ đã trang bị thuyền máy, trong khi hàng trăm hộ khác vẫn duy trì việc sử dụng bè mảng và thuyền độc mộc truyền thống để khai thác thủy sản và phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Anh Hồ Niên, cư dân bản Ra Mai, là một trong những tấm gương điển hình về việc khai thác hiệu quả tiềm năng lòng hồ để phát triển sinh kế. Anh đã mạnh dạn đầu tư gần 15 triệu đồng để mua sắm thuyền, lưới, chài và cần câu, đồng thời dựng một chiếc lán nhỏ ven bờ để thuận tiện cho hoạt động đánh bắt. Ban ngày, vợ chồng anh miệt mài trên nương rẫy với công việc trồng sắn, rau màu và hái măng rừng. Khi màn đêm buông xuống, anh lại trở về với lòng hồ, thả lưới, giăng câu, tìm kiếm nguồn cá tôm.

Anh Niên phấn khởi chia sẻ: “Kể từ khi hồ thủy điện tích nước, nguồn lợi thủy sản dưới lòng hồ trở nên dồi dào hơn hẳn. Nhờ gắn bó với nghề đánh bắt cá trên hồ, gia đình tôi có nguồn thu nhập ổn định, đủ sức nuôi dạy con cái ăn học thành tài và xây dựng nhà cửa khang trang như hôm nay.”

Không chỉ dừng lại ở việc đánh bắt cá, lòng hồ còn đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa hoạt động vận chuyển nông sản và các sản vật rừng của người dân. Anh Hồ Bun, một cư dân bản Dộ-Tà Vờng, bộc bạch: “Trước kia, để vào rừng lấy măng, tìm mật ong hay hái thuốc, tôi thường mất rất nhiều thời gian và công sức. Từ ngày có hồ thủy điện, tôi đã chuyển sang dùng thuyền để đi lại, mua bán hàng hóa trở nên thuận tiện hơn rất nhiều. Sắp tới, nếu chính quyền tạo điều kiện cho phép khai thác mặt hồ, tôi dự định sẽ đầu tư nuôi cá lồng để gia tăng thu nhập cho gia đình.”

Ông Hồ Hoan, Bí thư Chi bộ bản Dộ-Tà Vờng, chia sẻ thêm về những chuyển biến tích cực: “Kể từ khi hồ thủy điện La Trọng đi vào hoạt động, chính quyền địa phương đã tích cực hỗ trợ bà con phát triển các mô hình kinh tế hiệu quả như trồng lúa nếp than đặc sản, chăn nuôi gia súc, gia cầm, cùng với việc đầu tư xây dựng hệ thống giao thông. Nhờ đó, đời sống vật chất và tinh thần của người dân đã được nâng cao rõ rệt. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục vận động bà con chỉnh trang nhà cửa, giữ gìn vệ sinh môi trường, đẩy mạnh chăn nuôi, đồng thời sáng tạo các sản phẩm đặc trưng phục vụ du khách. Cùng với đó, việc tìm kiếm các kênh tiêu thụ ổn định cho sản vật địa phương là ưu tiên hàng đầu nhằm nâng cao thu nhập bền vững cho người dân.”

Đánh Thức Tiềm Năng Du Lịch Độc Đáo

Nếu lòng hồ thủy điện La Trọng hấp dẫn du khách bởi cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và hoang sơ, thì những bản làng của đồng bào Mày, Khùa, đặc biệt là bản Dộ-Tà Vờng, lại chính là “linh hồn” của hành trình khám phá. Ngôi làng được quy hoạch ngăn nắp, những nếp nhà sàn truyền thống ẩn mình hài hòa giữa sắc xanh của núi rừng, nương rẫy và ruộng bậc thang. Vào những ngày trời nhiều mây, toàn bộ bản làng như chìm đắm trong một biển mây trắng bồng bềnh, tạo nên một vẻ đẹp đặc trưng, hiếm có khó tìm ở bất cứ nơi đâu.

Cộng đồng người Mày tại đây vẫn gìn giữ nguyên vẹn nhiều phong tục, lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc, điển hình như Lễ cúng giang sơn, nghi thức buộc chỉ cổ tay, hay Lễ cúng cơm mới đầy ý nghĩa. Bên cạnh kho tàng văn hóa phong phú, ẩm thực vùng núi cũng là một điểm nhấn khó quên với những món ăn đặc trưng như canh măng nấu cá suối, canh gà hầm củ sắn, cá mát nướng thơm lừng, món bồi truyền thống, cùng các loại rượu đặc sản như rượu cần từ nếp than và rượu đoác nồng ấm.

Ông Phạm Văn Bắc, Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hóa, khẳng định: “Địa phương chúng tôi đã xác định rõ định hướng phát triển du lịch bền vững tại các bản làng nằm trên tuyến đường dẫn vào bản Lòm và khu vực lòng hồ thủy điện La Trọng. Để hiện thực hóa mục tiêu này, chúng tôi đã chủ động làm việc với Công ty CP Tập đoàn Trường Thịnh – đơn vị đang quản lý hồ thủy điện La Trọng – để đề xuất cấp phép khai thác mặt hồ, tạo điều kiện cho bà con phát triển mô hình nuôi cá lồng. Đồng thời, xã sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân triển khai các mô hình sinh kế hiệu quả như chăn nuôi gà, lợn bản địa, trồng lúa nước; khuyến khích phục hồi và phát huy các nghề đan lát truyền thống, tổ chức các lễ hội đặc sắc. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng thực hiện giao khoán rừng để người dân tham gia bảo vệ và chăm sóc, đồng thời hướng dẫn bà con khai thác thủy sản và các sản vật quanh hồ theo hướng gắn liền sinh kế với công tác bảo vệ môi trường một cách bền vững.”

Xuân Vương