Kiểm soát tài sản, thu nhập: Làm sao để không còn “lỗ hổng”?

Thanh tra tỉnh đã tiến hành xác minh tài sản, thu nhập (TSTN) tại nhiều cơ quan, đơn vị trọng điểm nhằm thẩm định tính chính xác, trung thực của các bản kê khai, góp phần phòng ngừa tham nhũng. Mặc dù các đơn vị cơ bản tuân thủ việc tổ chức và hướng dẫn kê khai, kết quả cho thấy nhiều cá nhân được xác minh còn mắc lỗi phổ biến như kê khai thiếu thông tin, giải trình biến động tài sản chưa rõ ràng hoặc không đúng mẫu biểu. Trước thực trạng này, Thanh tra tỉnh đã hỗ trợ cá nhân khắc phục sai sót, yêu cầu các đơn vị rút kinh nghiệm để việc kê khai tuân thủ quy định hơn. Đồng thời, kiến nghị tăng cường tuyên truyền pháp luật và hướng dẫn kê khai chặt chẽ, nhấn mạnh rằng xác minh TSTN là giải pháp chiến lược để chủ động phòng ngừa tham nhũng và siết chặt kỷ luật. Hoạt động này sẽ tiếp tục được đẩy mạnh nhằm xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch và liêm chính.

QTO – Thông qua hoạt động xác minh tài sản, thu nhập (TSTN) tại một số cơ quan, đơn vị, Thanh tra tỉnh không chỉ ghi nhận những kết quả tích cực mà còn thẳng thắn chỉ ra các tồn tại, hạn chế, đồng thời đề xuất giải pháp khắc phục nhằm tối ưu hóa hiệu quả kiểm soát TSTN, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật.

Thực hiện các quy định pháp luật trọng yếu như Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018, Nghị định số 130/NĐ-CP ngày 30/10/2020 của Chính phủ về kiểm soát TSTN đối với người có chức vụ, quyền hạn trong các tổ chức, đơn vị, cùng với Quyết định số 56-QĐ/TW ngày 8/2/2022 của Bộ Chính trị về Quy chế phối hợp giữa các cơ quan kiểm soát TSTN, Thanh tra tỉnh đã triển khai công tác xác minh TSTN tại nhiều đơn vị trọng điểm, bao gồm: Trường cao đẳng Sư phạm Quảng Trị, Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Quảng Trị, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, Công ty TNHH MTV Lâm Công nghiệp Bắc Quảng Bình, và Sở Xây dựng.

Mục tiêu cốt lõi của việc xác minh là thẩm định tính chính xác, trung thực và minh bạch của các bản kê khai TSTN của những đối tượng có nghĩa vụ. Qua đó, hoạt động này góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát TSTN, tăng cường công tác phòng ngừa tham nhũng. Nội dung xác minh tập trung sâu vào việc kiểm tra độ trung thực, tính đầy đủ, rõ ràng của các bản kê khai, cũng như tính xác thực trong việc giải trình nguồn gốc của TSTN có sự biến động tăng thêm của các cá nhân được kiểm tra.

Thanh tra tỉnh tổ chức bốc thăm để xác định người được thực hiện xác minh tài sản, thu nhập theo kế hoạch – Ảnh: B.T

Kết quả xác minh cho thấy, các cơ quan, đơn vị được kiểm tra đã cơ bản tuân thủ quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và Nghị định số 130/NĐ-CP ngày 30/10/2020 trong việc tổ chức thực hiện và hướng dẫn cá nhân kê khai TSTN lần đầu cũng như hằng năm. Đồng thời, hầu hết các cá nhân được xác minh TSTN trong năm 2026 đã thực hiện kê khai ban đầu và định kỳ theo đúng quy định.

Tuy nhiên, một bất cập phổ biến được ghi nhận là các cá nhân được lựa chọn xác minh TSTN (với tỷ lệ tối thiểu 10% tổng số người kê khai TSTN hằng năm tại đơn vị) chưa thực sự chú trọng nghiên cứu kỹ lưỡng các quy định về kê khai TSTN. Điều này dẫn đến tình trạng các bản kê khai còn nhiều thiếu sót và chưa chuẩn xác, cụ thể như: thông tin chưa đầy đủ; giải trình biến động tăng, giảm TSTN còn chung chung, thiếu căn cứ; kê khai không đúng theo mẫu biểu quy định; bỏ sót thông tin tài sản của bản thân, vợ/chồng; thiếu thông tin về nguồn hình thành tài sản; vẫn kê khai con cái đã quá tuổi vị thành niên; ghi giá trị tài sản theo ước tính tại thời điểm kê khai thay vì giá trị tại thời điểm hình thành; tổng thu nhập giữa các lần kê khai không khớp… Những tồn tại này chưa đúng với quy định tại khoản 1 Điều 9 Nghị định số 130/2020/NĐ-CP.

Trước những tồn tại, hạn chế đã được làm rõ, Thanh tra tỉnh đã hỗ trợ các cá nhân nhận diện được những sai sót trong kê khai, đồng thời yêu cầu cung cấp hồ sơ, tài liệu chứng minh đầy đủ các nội dung cần giải trình theo đúng quy định. Song song đó, các cơ quan, đơn vị cũng được yêu cầu tổ chức rút kinh nghiệm nghiêm túc đối với những cá nhân chưa thực hiện đúng quy định về kê khai TSTN. Nhờ vậy, các cá nhân đã nghiêm túc tiếp thu, sửa chữa và khắc phục các hạn chế trong việc kê khai TSTN cho những kỳ sau, đảm bảo sự tuân thủ hướng dẫn và quy định.

Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị các cơ quan, đơn vị được xác minh TSTN cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến sâu rộng Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018; Luật số 132/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng; Nghị định số 164/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ về kiểm soát TSTN của người có chức vụ, quyền hạn trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị và các văn bản pháp luật liên quan khác.

Hoạt động này nhằm mục đích nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, qua đó đảm bảo việc kê khai TSTN được thực hiện đúng theo quy định pháp luật. Các cơ quan, đơn vị cần chủ động triển khai, hướng dẫn kê khai TSTN kịp thời, đúng thời hạn; chỉ đạo bộ phận tiếp nhận bản kê khai TSTN có trách nhiệm kiểm tra, rà soát và hướng dẫn người có nghĩa vụ kê khai thực hiện đầy đủ nội dung, giải trình rõ ràng nguồn gốc và sự biến động của tài sản tăng thêm (nếu có) theo đúng Luật Phòng, chống tham nhũng và nghị định hướng dẫn thi hành.

Thanh tra tỉnh nhấn mạnh, xác minh TSTN không chỉ là một yêu cầu pháp lý đơn thuần mà còn là một giải pháp chiến lược, trọng yếu nhằm chủ động phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa. Thông qua cơ chế này, các cơ quan chức năng có thể kịp thời phát hiện và xử lý những trường hợp kê khai không trung thực, góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong toàn bộ hệ thống cán bộ, công chức, viên chức. Hơn thế nữa, hoạt động xác minh còn thúc đẩy nâng cao ý thức tự giác và trách nhiệm của người có nghĩa vụ kê khai TSTN.

Trong thời gian tới, Thanh tra tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường công tác kiểm soát TSTN, đẩy mạnh các hoạt động thanh tra, kiểm tra và kiên quyết xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm. Điều này góp phần xây dựng một nền hành chính công khai, minh bạch, liêm chính, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Bùi Thành