Bộ Xây dựng đang khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý, phương thức đầu tư và tiêu chí tuyển chọn nhà đầu tư chiến lược nhằm đảm bảo khởi công Đại dự án đường sắt tốc độ cao xuyên Việt vào cuối năm 2026. Đây là chỉ đạo trọng tâm từ Bộ trưởng Bộ Xây dựng và Thủ tướng Chính phủ, nhấn mạnh tầm vóc quốc gia của dự án và yêu cầu lựa chọn công nghệ, phương thức đầu tư tối ưu, công khai, minh bạch.
Các nhiệm vụ cấp bách bao gồm hoàn thành đánh giá tác động các phương thức đầu tư vào tháng 01/2026, lựa chọn đơn vị tư vấn khảo sát, hướng dẫn giải phóng mặt bằng và hoàn chỉnh bộ tiêu chuẩn công nghệ. Đến nay, nhiều địa phương đã xác định khu tái định cư và nhu cầu vốn, đồng thời Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố 37 tiêu chuẩn liên quan. Hợp đồng lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự kiến sẽ được ký kết vào tháng 12/2025.
Bộ Xây dựng đang gấp rút hoàn chỉnh khung pháp lý đặc thù, phương thức đầu tư tiên tiến và các tiêu chí tuyển chọn nhà đầu tư chiến lược, nhằm đảm bảo khởi công Đại dự án đường sắt tốc độ cao xuyên Việt vào cuối năm 2026.
 |
| Bản phác thảo thiết kế sơ bộ của Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam. (Nguồn ảnh: Doãn Tấn/TTXVN) |
Yêu cầu khẩn trương hoàn thiện báo cáo từ Bộ Xây dựng về các cơ chế đặc thù, phương thức đầu tư chiến lược và tiêu chí tuyển chọn đối tác, nhằm đảm bảo tiến độ khởi công Dự án đường sắt tốc độ cao xuyên Việt vào quý IV năm 2026.
Đây là chỉ đạo trọng tâm của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh dành cho các đơn vị trực thuộc Bộ, được đưa ra trong kết luận cuộc họp đánh giá tiến độ triển khai Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam và Dự án xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng diễn ra gần đây.
Bộ trưởng chỉ đạo Vụ Kế hoạch-Tài chính ưu tiên hoàn thiện báo cáo của Bộ Xây dựng về khung cơ chế đặc thù, các phương thức đầu tư chiến lược và tiêu chí nghiêm ngặt để lựa chọn nhà đầu tư cho Dự án đường sắt tốc độ cao xuyên Việt.
Cục Kinh tế-Quản lý đầu tư xây dựng được giao trọng trách chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Chủ đầu tư để xây dựng lộ trình công việc chi tiết, nhằm đảm bảo khởi công Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam đúng vào cuối năm 2026. Đặc biệt, cần linh hoạt áp dụng các cơ chế đặc thù để đẩy nhanh quá trình tuyển chọn Đơn vị tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng chỉ đạo các đơn vị trực thuộc có liên quan khẩn trương tham mưu về việc thành lập các Ban Chỉ đạo chuyên trách của Bộ, nhằm điều phối và thúc đẩy triển khai hiệu quả các dự án đường sắt quốc gia.
Trước đó, trong phiên họp của Thường trực Chính phủ nhằm lắng nghe báo cáo và đưa ra chỉ đạo thúc đẩy tiến độ các dự án đường sắt trọng điểm, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã khẳng định mạnh mẽ rằng: Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam là một công trình mang tầm vóc quốc gia, nhận được sự quan tâm sâu sắc, lãnh đạo sát sao từ Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Tổng Bí thư Tô Lâm, đồng thời đang là niềm kỳ vọng lớn lao của toàn thể nhân dân.
Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Xây dựng khẩn trương rà soát, cập nhật các quy chuẩn và tiêu chuẩn, dựa trên kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam. Mục tiêu là lựa chọn công nghệ xây dựng tối ưu, đảm bảo hài hòa các yếu tố kỹ thuật, hiệu quả kinh tế, tầm vóc chính trị, chiến lược ngoại giao, an ninh quốc phòng, cũng như tiềm năng chuyển giao công nghệ và hiệu quả vận hành.
Từ nền tảng đó, cần xây dựng một bộ tiêu chuẩn, tiêu chí và quy định chặt chẽ nhằm lựa chọn phương thức đầu tư phù hợp và tối ưu nhất cho quốc gia. Điều này phải đảm bảo tính công khai, minh bạch tuyệt đối, tính khả thi cao, sự hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan, đồng thời kiên quyết ngăn chặn mọi biểu hiện tiêu cực, tham nhũng và lợi ích nhóm.
Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo: Trong tháng 01/2026, Bộ Xây dựng phải phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành hữu quan để hoàn thành đánh giá toàn diện tác động của các phương thức đầu tư; từ đó đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù cho từng phương thức để trình Chính phủ xem xét. Đồng thời, cần khẩn trương hoàn tất việc lựa chọn đơn vị tư vấn khảo sát; kịp thời hướng dẫn các địa phương triển khai ngay các dự án giải phóng mặt bằng; và tiếp tục hoàn chỉnh bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn công nghệ.
Theo thông tin từ Bộ Xây dựng, tính đến thời điểm hiện tại, 11 trên tổng số 15 địa phương có tuyến đường sắt đi qua đã hoàn tất việc rà soát nhu cầu và xác định các khu tái định cư phục vụ dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng đã chủ động rà soát, kiểm đếm và xây dựng phương án di dời các công trình điện liên quan.
Hiện đã có 12/15 địa phương hoàn thiện báo cáo đăng ký nhu cầu vốn từ ngân sách Trung ương.
Đối với công tác lập báo cáo nghiên cứu khả thi, quá trình thương thảo hợp đồng đang được gấp rút triển khai, dự kiến ký kết vào tháng 12/2025. Các gói thầu tư vấn khác cũng đã được phê duyệt nhiệm vụ, dự toán, hoàn thành đánh giá tác động môi trường và đang thực hiện các thủ tục lựa chọn nhà thầu, đảm bảo đồng bộ với tiến độ tổng thể của báo cáo nghiên cứu khả thi.
Bộ Khoa học và Công nghệ đã hoàn tất thẩm định và công bố 37 tiêu chuẩn quan trọng liên quan đến đường sắt tốc độ cao. Đây là những tiêu chuẩn được áp dụng phổ biến và có tính quốc tế, đảm bảo sự đồng bộ với các nền tảng công nghệ đường sắt hiện đại trên thế giới.
Báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ là tài liệu nền tảng, cung cấp thông tin cụ thể và chi tiết về công nghệ dự kiến, quy mô triển khai, làm cơ sở vững chắc cho các quyết định đầu tư và thực hiện.
Đã có một số nhà đầu tư bày tỏ quan tâm và đề xuất phương án xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Bắc-Nam theo hình thức đầu tư kinh doanh. Tuy nhiên, việc này đòi hỏi phải có các cơ chế đặc thù, vượt trội và cần được đánh giá tác động một cách kỹ lưỡng, toàn diện.
Nguồn: TTXVN/Vietnam+
