Bí ẩn: Vì sao du khách chỉ ghé qua rồi vội rời điểm đến này?

Du lịch Quảng Trị đang đối mặt với thách thức lớn khi du khách "đến rồi vội đi", thời gian lưu trú ngắn và mức chi tiêu thấp, không tương xứng với kho tàng di sản phong phú. Nguyên nhân chính là sự thiếu đa dạng trong sản phẩm du lịch, khi nhiều du khách quốc tế chỉ biết đến hang động và chưa nhận diện được các giá trị khác. Đặc biệt, việc thiếu hụt các dịch vụ giải trí, mua sắm, ẩm thực và trải nghiệm văn hóa về đêm là lý do then chốt khiến du khách không có động lực để ở lại thêm. Để phát triển bền vững, Quảng Trị cần đa dạng hóa sản phẩm theo mùa, xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm đồng bộ, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo cơ chế thu hút đầu tư, liên kết các điểm đến thành một hành trình có chiều sâu.

QTO – Với kho tàng di sản thiên nhiên và lịch sử văn hóa vô giá, du lịch Quảng Trị đang đứng trước thách thức lớn trong việc kéo dài thời gian lưu trú và khuyến khích chi tiêu của du khách. Thực trạng “khách đến rồi vội đi” đặt ra nhiều câu hỏi cấp thiết: Đâu là nguyên nhân? Cần cơ chế, chính sách nào để kiến tạo không gian du lịch mới mẻ? Và đâu là lời giải cho bài toán phát triển bền vững này? Trả lời những câu hỏi đó không chỉ là hành trình tái định vị tầm vóc của điểm đến, mà còn là quyết tâm vượt thoát định kiến về một “trạm dừng chân” đơn thuần.

Mỗi năm, hàng triệu lượt du khách tìm đến Quảng Trị, nhưng con số ấn tượng này lại chưa tương xứng với nguồn thu du lịch mong đợi. Phần lớn các chuyến đi chỉ dừng lại ở những hành trình tham quan chóng vánh. Vậy, lý do nào khiến một vùng đất giàu tài nguyên vẫn chưa thể níu chân du khách lâu hơn, và làm thế nào để gia tăng giá trị kinh tế từ mỗi chuyến trải nghiệm?

“Quảng Trị không chỉ có hang động!”

Một khảo sát gần đây do Công ty TNHH Oxalis thực hiện trên hơn 1.000 du khách quốc tế tại các trung tâm du lịch trọng điểm như Hà Nội, Ninh Bình, Hội An và TP. Hồ Chí Minh đã hé lộ một khoảng trống đáng kể trong nhận diện điểm đến. Theo ông Nguyễn Châu Á, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Oxalis, hơn 90% số người được hỏi không có ý định ghé thăm Phong Nha. Trong số đó, 70% chưa hề biết đến điểm đến này, trong khi 30% còn lại cho rằng Phong Nha chủ yếu sở hữu hang động – một loại hình trải nghiệm mà họ đã có dịp khám phá tại Hạ Long hoặc Ninh Bình.

“Đối với du khách quốc tế, trong lịch trình vài tuần, việc ghé thăm một vài hang động đã là quá đủ. Khách du lịch mong muốn những trải nghiệm đa dạng và mới lạ, chứ không phải ngày nào cũng khám phá hang động. Nếu chúng ta tiếp tục tập trung phát triển độc quyền sản phẩm du lịch mạo hiểm hang động, thì “miếng bánh” vốn đã nhỏ sẽ càng thu hẹp trong tương lai. Quảng Trị thực sự có nhiều điều hơn là chỉ hang động!”, ông Nguyễn Châu Á nhấn mạnh.

Khám phá hang động – một trong những thế mạnh nổi bật của du lịch Quảng Trị – Ảnh: Jungle Boss

Mặc dù kết quả khảo sát này chưa thể đại diện toàn diện cho thị trường khách quốc tế, nó đã gợi mở một vấn đề đáng suy ngẫm: Sức hấp dẫn của một điểm đến không chỉ nằm ở những tài nguyên sẵn có, mà còn ở cách những giá trị ấy được truyền tải và chuyển hóa thành trải nghiệm độc đáo. Với Quảng Trị, hệ thống hang động kỳ vĩ, biển đảo thơ mộng, di tích lịch sử phong phú, văn hóa bản địa đặc sắc và cảnh quan sinh thái đa dạng tạo nên một không gian du lịch rộng lớn. Thách thức đặt ra là làm thế nào để các tài nguyên này không chỉ tồn tại như những điểm đến riêng lẻ, mà còn bổ trợ lẫn nhau, kiến tạo nên một hành trình đủ sức níu chân du khách.

Khoảng lặng về đêm

Khoảng trống rõ rệt nhất hiện hữu trong dịch vụ sau giờ tham quan. Khi các tour khám phá Phong Nha-Kẻ Bàng hay những hành trình về nguồn kết thúc, du khách có thêm lựa chọn nào để tiếp tục khám phá, vui chơi, thưởng thức văn hóa và chi tiêu? Ở nhiều nơi, câu trả lời vẫn còn hạn chế. Sau 21 giờ, ngoài một số dịch vụ đêm bước đầu hình thành tại khu đô thị Regal Legend (phường Đồng Hới), không ít khu vực du lịch nhanh chóng trở nên vắng vẻ. Các sản phẩm giải trí ban đêm chưa tạo dựng được sức hút đủ mạnh để trở thành lý do giữ chân du khách ở lại thêm một đêm.

Từ góc nhìn của người trực tiếp đưa khách đến miền Trung, anh Đoàn Ngọc Tùng, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội, chỉ ra một nghịch lý trong du lịch Quảng Trị hiện nay: “Khách có tiền nhưng không có chỗ để tiêu. Hết giờ tham quan hang động hay viếng các di tích chiến trường xưa, các đoàn khách gần như bị ‘bỏ rơi’ về mặt dịch vụ. Không có show diễn thực cảnh hoành tráng, thiếu hẳn các khu mua sắm và tổ hợp kinh tế đêm chuyên nghiệp, chúng tôi thực sự không có lý do gì đủ thuyết phục để du khách lưu trú thêm một đêm”.

Các hoạt động giải trí về đêm tại khu đô thị Regal Legend (phường Đồng Hới) – Ảnh: D.H

Nhận định này chạm đúng vào một điểm yếu cốt lõi trong cách tổ chức điểm đến. Nếu hành trình ban ngày là chuỗi tham quan rời rạc, còn buổi tối thiếu vắng các lựa chọn giải trí đa dạng, ẩm thực đặc sắc, biểu diễn nghệ thuật và trải nghiệm văn hóa sâu sắc, thời gian lưu trú khó có thể kéo dài. Khi đó, địa phương có thể đón lượng khách lớn nhưng chưa khai thác tối đa nhu cầu sử dụng dịch vụ của họ. Giá trị kinh tế từ mỗi chuyến đi vì thế cũng có nguy cơ không tương xứng với tiềm năng tài nguyên vốn có.

Gia tăng lượng khách, nâng tầm giá trị lưu trú

Tính thời vụ tiếp tục là một thách thức lớn đối với du lịch Quảng Trị. Từ tháng 4 đến tháng 8, các hoạt động du lịch biển và nhiều sản phẩm khám phá thiên nhiên bước vào giai đoạn cao điểm, thậm chí có nơi xảy ra tình trạng quá tải cục bộ. Tuy nhiên, khi mùa mưa bão đến, một số loại hình ngoài trời buộc phải điều chỉnh hoặc tạm dừng hoạt động, lượng khách giảm sút đáng kể, kéo theo áp lực lên các doanh nghiệp lưu trú, lữ hành và dịch vụ phụ trợ. Mặc dù thời tiết là yếu tố khách quan, mức độ phụ thuộc vào mùa vụ còn phản ánh cơ cấu sản phẩm và thị trường chưa đa dạng.

Nhìn sang Ninh Bình, chúng ta có thể thấy cách họ tổ chức sản phẩm theo mùa đã tạo thêm lý do để du khách quay trở lại. Là một địa phương phía Bắc, phải đối mặt với cái rét “cắt da” vào mùa đông, nhưng Ninh Bình không chấp nhận “ngủ đông”. Bằng việc cụ thể hóa quy hoạch và phát triển công nghiệp văn hóa, Ninh Bình đã biến sự bất lợi của thời tiết thành chuỗi sản phẩm nối tiếp: “Mùa nước nổi” đi thuyền ngắm hoa súng Tràng An, mùa hạ chiêm ngưỡng lúa chín Tam Cốc, mùa đông phát triển du lịch tâm linh Bái Đính và nghỉ dưỡng sinh thái đầm Vân Long. Bắt tay chặt chẽ với các doanh nghiệp chủ lực, họ chuẩn hóa dịch vụ và biến di sản thiên nhiên thành cỗ máy sinh lời quanh năm.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, các cơ sở lưu trú trên địa bàn TP. Đà Nẵng đã phục vụ hơn 15,8 triệu lượt khách; doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống và lữ hành ước đạt hơn 56,9 nghìn tỉ đồng. Vì sao Đà Nẵng lại đạt được thành quả ấn tượng đó? Bí quyết nằm ở chỗ họ không “thả nổi” du khách sau khi hết giờ tham quan ban ngày. Đà Nẵng chủ động xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm gắn chặt giữa lưu trú và ẩm thực thông qua các tuyến phố đi bộ, chợ đêm, chuỗi sự kiện lễ hội quốc tế xuyên suốt. Quan trọng hơn, họ tích cực khai thác các phân khúc có giá trị gia tăng cực cao như du lịch cưới quốc tế và các đoàn khách MICE quy mô lớn, đồng thời ứng dụng công nghệ du lịch thông minh như Bản đồ VR360 AI hay thuyết minh tự động AI.

Đặt trong tương quan đó, Quảng Trị cần nhìn nhận rõ những “khoảng trống” của mình. Các dự án nghỉ dưỡng quy mô lớn, trung tâm hội nghị, tổ hợp vui chơi giải trí và dịch vụ ban đêm chưa phát triển đồng đều giữa các khu vực. Nhiều cơ sở lưu trú có quy mô nhỏ, dịch vụ bổ trợ còn hạn chế. Với khách MICE hoặc những đoàn khách có nhu cầu cao, sự thiếu hụt các dịch vụ đồng bộ có thể làm giảm sức cạnh tranh của điểm đến.

Bài toán vì thế không dừng ở việc thu hút thêm khách, mà là tạo thêm lý do để họ ở lại lâu hơn, trải nghiệm sâu sắc hơn và chi tiêu nhiều hơn. Muốn giảm phụ thuộc vào tính thời vụ, Quảng Trị cần phát triển sản phẩm phù hợp với từng thời điểm trong năm, bổ sung dịch vụ ban đêm đa dạng, nâng cao chất lượng phục vụ và kết nối các điểm đến thành một hành trình có chiều sâu. Tuy nhiên, để những hướng đi này trở thành hiện thực, cần tiếp tục nhìn vào các điểm nghẽn phía sau: Vì sao nhiều dư địa vẫn chưa được khai thác hiệu quả, những dự án chậm triển khai đang vướng mắc ở đâu, và cơ chế nào có thể mở đường cho doanh nghiệp và cộng đồng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch?

Diệu Hương

>>> Kỳ 2: Cơ chế nào cho không gian mới?