(QBĐT) – Căn nhà nép mình bên bờ biển. Mỗi buổi hừng đông, Kiên chỉ cần lướt qua vài bước trên con đường mòn phía trước là đã chạm đến mép sóng rì rào. Đêm về, giấc ngủ trốn biệt, anh nằm nghe gió trở mình, trút nỗi niềm qua song cửa. Ngoài bãi cát trải dài, tiếng “mọ” (sóng) vỗ về bờ, rất gần mà vọng xa như từ cõi nào vọng lại. Con sóng miệt mài rút mình ra khơi xa rồi lại cuộn trào, vỡ òa trên triền cát. Âm vang rì rầm… rì rầm… rì rầm… không ngớt.
Âm thanh của biển cứ thế vỗ về, len lỏi vào màn đêm tĩnh mịch, mang theo hơi gió phủ khắp nẻo làng chài. Nó xoáy sâu thêm nỗi buồn của những tâm hồn đang chìm trong u uẩn, khơi dậy mạnh mẽ hơn nỗi nhớ da diết nơi những trái tim khắc khoải. Từ chiếc giường bên cạnh, mạ khẽ trở mình, cất tiếng nói vọng vào khoảng không: “Sóng kêu nghe buồn thiệt!”. Ba lụi cụi ngồi dậy, châm điếu thuốc, khói trắng cuộn mình trong đêm: “Gió lại đổi chiều rồi!”. Riêng Kiên, anh không cảm thấy buồn hay nhớ nhung, chỉ là một sự lửng lơ, trống rỗng kéo dài đã nhiều ngày qua. Nguồn cơn của trạng thái này bắt nguồn từ thực tế phũ phàng: sau hai năm cầm tấm bằng đại học trên tay, anh vẫn bặt tăm một công việc. Kiên đã đi khắp nơi, mòn gót chân, tìm đến từng cơ quan, từng xí nghiệp, nhưng đáp lại chỉ là những câu trả lời quen thuộc, lạnh lùng, và như thể đã được lập trình sẵn: “Cơ quan đang cắt giảm biên chế!”.
Chờ đợi ba trở về sau chuyến biển, khi ông bước vào sân, ướt sũng và mệt mỏi, chiếc thúng đội trên đầu như một con sứa khổng lồ màu đen, Kiên dõng dạc cất lời: “Chuyến sau con sẽ đi biển với ba, ba nghe con nói không!”. Ba trừng mắt nhìn anh: “Mày nói cái gì vậy? Tao biết rồi, tao đã nghe người ta nói rồi. Muốn có việc phải lo lót, phải chạy vạy khắp nơi. Ngày mai mày cứ đi hỏi đi, tao sẽ thế chấp căn nhà này cho mày!”. Ông vừa nói với giọng bực dọc, vừa ném mạnh mớ lưỡi câu trong tay vào chiếc thúng: “Chuyến này lỗ tiền dầu! Mày thấy chưa, tao được gì từ biển cả mà mày còn muốn theo?”.
 |
Từ chái bếp, mạ lặng lẽ đứng đó, buông một tiếng thở dài như trút đi bao gánh nặng: “Cha chài, mạ lái, con câu/Sống nhờ bọt nước biết đâu mà giàu!”
Kiên thấu hiểu tính cách kiên quyết của ba mình, rằng lời ông nói ra nhất định phải thực hiện cho bằng được. Dù vậy, anh vẫn cố gắng phản biện:
– Việc gì phải thế, kiếm sống thì ở đâu mà chẳng được. Con sẽ đi biển. Công việc trên thuyền chứ có phải chức tước gì mà phải thế chấp nhà cửa!
– Mày mà bước chân lên thuyền, tao sẽ chặt cẳng…!
*
Khi tìm hiểu về cội nguồn làng biển, Kiên được các cụ già kể lại rằng: Vào khoảng nửa cuối thế kỷ XV, XVI, trong bối cảnh phân tranh giữa hai triều đại phong kiến Trịnh-Nguyễn, nhà Nguyễn đã phái ba vị quan trấn giữ vùng đất phía Nam đèo Ngang nhằm củng cố quyền lực. Từ đó, làng biển của Kiên hình thành với ba dòng họ chính là Nguyễn, Hoàng và Lê. Kiên thuộc họ Hoàng, dòng họ có quy mô lớn nhất trong làng. Những khi men rượu ngấm, ba Kiên thường tự hào khoe: “Họ tao là con cháu nhà quan trong Huế đó!”. Đã lâu lắm rồi, một lần nọ, có người cùng tuổi với ba đã buông lời trêu chọc: “Con cháu nhà quan sao không làm chức này chức nọ mà lại phải đi biển?”. Lời nói ấy khiến ba cảm thấy bản thân và dòng họ mình bị sỉ nhục. Đêm hôm đó, ông trở về nhà, triệu tập bảy người con lại:
– Tụi bây nghe rõ đây, đứa nào học dốt, tao sẽ ném xuống biển. Đừng làm ô danh tổ tiên, hiểu chưa!
Cả bầy trẻ chưa kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra, nhưng cũng răm rắp vâng lời. May mắn thay, anh em Kiên đều thông minh, học hành đạt nhiều thành tích tiên tiến, xuất sắc. Ngày Kiên thi đỗ vào Đại học Nông nghiệp Huế, ba anh cảm thấy như gột rửa được mối nhục năm nào: “Tao biết mà! Kiểu gì con tao cũng sẽ làm rạng danh tổ tiên”.
Nghe tiếng dép lẹt xẹt, Kiên biết ba đã thức giấc. Anh hé nhìn ra ngoài mùng, thấy đốm lửa đỏ lừ từ điếu thuốc đang ngậm trên miệng ông. Anh hiểu rằng đó là cách ba đang rít thuốc một cách dữ dội, một thói quen mỗi khi ông có điều gì bực bội, khó chịu trong lòng. Kiên lên tiếng can ngăn: “Ba đừng hút thuốc nữa, hại người lắm ba à. Ai đời lại hút thuốc mà nuốt cả khói vào bụng như ba chứ”.
– Kệ tao! Cục tức nghẹn ứ lên tận cổ, không nuốt xuống thì vứt đi đâu được?!
Ba húng hắng ho khan vài tiếng rồi gọi: “Thằng Kiên, dậy tao nói chuyện!”
Kiên lồm cồm chui ra khỏi mùng, ngồi khoanh tròn trên giường lắng nghe ba:
– Ngày mai mày đi hỏi việc đi, nghe rõ chưa. Bao nhiêu tiền tao sẽ lo!
– Không, con sẽ không đi!
– Sao lại không?
– Nhục nhã lắm! Con sẽ đi biển với ba. Có ít ăn ít, có nhiều ăn nhiều. Cần gì phải cầu kỳ đến vậy!
– Mày…!
Ba bật ra một tràng ho dài, đau đớn, sau mỗi cơn ho, đốm lửa trên điếu thuốc trên tay ông lại cháy đỏ hơn. Kiên tiếp lời:
– Ba yếu rồi. Giờ ba đừng đi biển nữa, hãy để con lo…
– Mày nghĩ đi biển dễ lắm sao? Tao đi hàng chục chuyến, được thì ít mà mất thì nhiều. Bạn tàu cũng bỏ lên bờ hết rồi. Mày định đi với ai? Bao nhiêu công lao, tiền của tao nuôi mày ăn học mấy năm nay, lẽ nào muốn vứt bỏ tất cả sao?
Kiên không muốn đôi co thêm với ba về vấn đề này. Cha mẹ đã ban cho anh một thân hình vạm vỡ, cường tráng. Bốn năm học đại học đã trang bị cho anh kiến thức sâu rộng về chuyên ngành thủy sản. Chẳng lẽ những điều đó không thể áp dụng hữu ích cho nghề đánh bắt cá biển sao? Thấy ba có vẻ nổi nóng, Kiên hạ giọng vỗ về:
– Ba à! Đâu nhất thiết phải làm cán bộ nhà nước, hay trở thành ông này bà nọ mới là thành công. Ba có thấy trên ti vi họ chiếu không, ngay cả những người nông dân chân lấm tay bùn, nếu biết cách làm ăn giỏi cũng được ca ngợi, báo chí đưa tin rầm rộ đó thôi.
Ở chiếc giường bên kia, mạ khẽ trở mình. Bà vốn ít nói, hiếm khi tham gia vào những cuộc tranh cãi trong gia đình. Bao lâu nay, bà vẫn nhẫn nại chiều chồng, chiều con, nhưng lần này, bà đã lên tiếng:
– Tôi e là thằng Kiên nói đúng!
Ba nổi nóng: “Đúng cái gì? Mẹ con mày chắc hùa theo nhau, tao sẽ quăng hết!”
Cả căn nhà chìm vào im lặng. Ngoài kia, tiếng sóng biển rì rào vỗ vào bờ cát, vọng lại một nỗi buồn vắng lặng. Kiên hiểu rằng, ba mình chỉ vì sĩ diện mà cố chấp, cãi lại anh về chuyện công ăn việc làm. Thực ra, ông cũng là người yêu biển đến đắm đuối. Nhận thấy không thể thuyết phục được ba lúc này, và cũng không muốn làm ông bực dọc thêm nữa, Kiên vội vàng vớ lấy chiếc áo vắt đầu giường, mặc vào và bước ra biển:
– Mày đi đâu?
– Con ra bãi biển.
Ông nhìn theo hút bóng thằng con trai đầu, rồi cũng đứng dậy, bước về phía biển, để lại sau lưng một cơn ho dài thườn thượt. Mạ vọng theo: “Trời không nghe đất thì đất nghe trời. Nó đã là lền ôông (đàn ông) rồi thì hãy để nó tự quyết định!”
*
Sau đêm cha con tranh luận nảy lửa về công việc của Kiên, ba anh trở nên ít nói hẳn. Kiên vẫn tôn trọng ý ba nhưng trong lòng quyết tâm tìm cách thuyết phục ông cho mình đi biển. Trong chuyến biển vừa rồi, anh lại lân la đề xuất:
– Ba à, thuyền mình thiếu người đi bạn, ba cho con theo với nha. Cứ coi như ba thuê người thôi mà. Cứ coi như con đi bạn tàu như họ vậy, ba nghe không!
– Mày đừng hòng phỉnh tao. Nếu thương tao thì ở nhà mà tìm việc khác. Đi biển làm chi cho cực thân!
Nói đoạn, ông nhảy phắt lên thuyền, nhổ neo, khởi động máy và lao ra khơi. Đứng trên bờ, Kiên tần ngần dõi theo bóng ba. Trong chùm nắng rẽ quạt cuối chiều, dáng ông đứng sừng sững ở mũi thuyền, vạm vỡ, đỏ au như một súc gỗ lim quý giá, mái tóc cứng cỏi tung bay theo gió biển. Anh khẽ mỉm cười thầm, tự nhủ, hèn chi cứ đụng chân giường là mạ lại nghén. Ba anh, một người đàn ông “ăn sóng nói gió”, đôi khi cục cằn thô lỗ nhưng tình cảm lại mặn mòi và nồng nhiệt. Hồi nhỏ, anh không hiểu. Khi trưởng thành rồi, cứ sau mỗi chuyến biển ba trở về, anh lại thấy đôi mắt mạ lấp lánh niềm vui, dù chưa bao giờ anh nghe hai người trao cho nhau một lời âu yếm nào.
Nhưng lần này, sự trở về của ba lại khác. Đôi mắt mạ chưa kịp lấp lánh niềm vui đã ngập tràn nước mắt. Thuyền vừa ra khơi chưa đầy nửa ngày đã lừ lừ quay đầu vào bờ. Người đầu tiên nhảy xuống thuyền không phải là ba như mọi bận. Khi thuyền cập vào cầu đá, người ta cõng ba xuống và đưa thẳng vào bệnh viện. Nghe kể, ông đã lên cơn ho dữ dội, ho rũ rượi đến kiệt sức rồi phun ra máu tươi. Một người đàn ông mạnh mẽ như ba mà bị những cơn ho quật ngã là điều lạ thường. Sau hàng loạt xét nghiệm, siêu âm, chụp phim, các bác sĩ kết luận ông bị ung thư phổi giai đoạn cuối. Cầm kết quả khám của ba trên tay, Kiên hoa mắt chóng mặt, cảm giác như một cơn bão vừa đổ ập xuống đầu. Suốt mấy ngày sau đó, Kiên túc trực trong bệnh viện. Hai cha con gần như không nói lời nào với nhau, ngoại trừ việc ông đòi Kiên cho hút thuốc. Giữa những cơn đau hành hạ, ông chỉ nằm nhìn trân trối lên trần nhà, thỉnh thoảng lại buông một tiếng thở dài nghe còn buồn hơn cả tiếng “mọ” (sóng) kêu ngoài bãi. Chưa đầy mười ngày sau, khi Kiên đang đứng nhìn ra cửa sổ một cách thẫn thờ, ông bỗng cất lời: “Kiên, lại đây ba nói chuyện”. Lần đó, ông gần như rút ruột rút gan để kể về cuộc đời đầy sóng gió của mình.
– Ba biết, mày cũng giống như ba. Lền ôông (đàn ông) thời loạn mà không ra chiến trường là hèn nhát. Lền ôông kẻ biển mà không dám đương đầu với sóng gió cũng là hèn. Giờ ba đã đau ốm thế này, thôi đành chiều ý mày, giao toàn bộ chiếc thuyền này lại cho mày. Đây là cần câu cơm của cả nhà đó con à, cố gắng mà nuôi đàn em nghe con…
Nghe ba nói những lời như trăng trối, đôi mắt Kiên cay xè. Nói xong, ông đòi về nhà. Hôm sau, ông xin được đi biển. Kiên ngăn cản, bạn thuyền cũng ngăn cản. Ông nói mà như van xin: “Cho tao đi chuyến cuối cùng này thôi. Bữa sau đã có thằng Kiên rồi!”. Thế rồi, cũng như mọi ngày, ông nhảy phắt lên thuyền, nhổ neo và khởi động máy. Chuyến biển ấy, tàu nhà Kiên trúng đậm một mẻ cá cam cày bội thu. Sau chuyến đó, ba anh nghỉ biển và vài tháng sau thì ông mất. Giờ đây, Kiên giống hệt ba của mọi ngày, là người đàn ông của biển cả, cũng vạm vỡ và đỏ au như một súc gỗ lim. Chỉ có mạ là khác, từ ngày ba mất, đôi mắt bà không còn có dịp để lấp lánh niềm vui nữa mà đã trở thành hai hố sâu chứa đầy nỗi buồn. Đêm nay, trời lại trở gió, tiếng “mọ” (sóng) kêu ngoài bãi, mạ trằn trọc không ngủ. Biết Kiên cũng vậy, bà lên tiếng hỏi:
– Mấy bữa nay sao rồi con?
– Cũng ổn mạ à. Có máy móc hiện đại rồi thì phải khác chứ mạ. Sắp tới con mua thêm dàn lưới nữa là đủ đồ nghề để làm ăn rồi.
– À này, buôn có bạn, bán có phường, làm gì cũng nhớ giữ lấy tình cảm anh em, làng xóm con nhé. Thuyền mà không có người đi bạn là gay lắm đấy. Tôộc rợng (tảng sáng) con nhớ nhắc mạ ra bãi phơi ruốc nha!
– Tôộc rợng (tảng sáng) rồi con làm gì nữa hả mạ!
Truyện ngắn của Trương Thu Hiền
– Mọ: Tiếng sóng
– Bảm: Nhiều
– Lền ôông: Đàn ông
– Tôộc rợng:Tảng sáng
Nguồn: Nguồn bài viết
