(QBĐT) – Tiết cuối năm! Những làn gió nồm ẩm miên man lướt qua hàng mai chi chít nụ trước thềm nhà. Cô giáo Hương bất chợt nhận được một hộp quà, với dòng chữ được viết nắn nót: “Học trò cũ Mai Anh kính tặng cô giáo yêu dấu nhân dịp Tết đến”.
Tết đã cận kề sao? Dòng đề tặng khiến cô giáo Hương chợt chững lại, lòng ngổn ngang bao cảm xúc. Một mặt, nó báo hiệu mùa xuân đang gõ cửa; mặt khác, nó khơi gợi ký ức về một cô học trò bé nhỏ từng khiến cô rơi không ít giọt lệ. Đó là một phần đời dạy học của Hương, chứa đựng cả những nỗi buồn day dứt lẫn niềm vui khôn tả. Tuy nhiên, đến tận bây giờ, cô vẫn cảm thấy mãn nguyện vì không vướng bận sự dằn vặt của hối tiếc.
Tuần nào cũng vậy, cô Hương luôn phải đau đầu trước vô số lỗi vi phạm của cô bé. Kết quả là lớp học thường xuyên bị trừ điểm thi đua. Mai Anh, một cô bé gầy gò với đôi mắt linh lợi nhưng ẩn chứa vẻ ngông nghênh, dường như thiếu thốn sự chăm sóc. Cô Hương thường băn khoăn, không lý giải được tại sao có những đứa trẻ dường như không thể tự sửa chữa khuyết điểm. Trong khi nhiều em khác, chỉ cần một lần mắc lỗi, ngày hôm sau đã tự giác chấn chỉnh mà không cần nhắc nhở, thì Mai Anh lại là một trường hợp đặc biệt. Em vừa bướng bỉnh, cố chấp, lại vừa gợi lên sự thương cảm.
Gia cảnh Mai Anh khá đặc biệt: cả cha và mẹ em đều chưa hoàn thành bậc tiểu học, tức là trình độ học vấn còn thấp hơn cả em ở hiện tại. Họ phải đi làm ăn xa, để chị em Mai Anh cho bà ngoại chăm sóc. Bà ngoại em, một người không biết chữ và bị nặng tai, gặp nhiều khó khăn trong việc nuôi dạy. Hoàn cảnh ra đời của mẹ Mai Anh cũng là một điều bí ẩn; chỉ biết rằng mẹ em không có cha, bỏ học sau nhiều lần lưu ban khi chưa kết thúc lớp 5.
 |
Mai Anh vốn không hứng thú với việc học, lại quá ham chơi và thường có những hành động đi ngược lại lẽ thường. Trong thời đại mà trẻ em được giáo dục tỉ mỉ từng li từng tí nhưng đôi khi vẫn không đạt được kỳ vọng, huống hồ chị em cô bé lại lớn lên tự do như những cọng cỏ dại không người chăm sóc. Ngay từ nhỏ, Mai Anh đã bộc lộ sự khác biệt, nhưng mỗi khi tìm hiểu về hoàn cảnh, các giáo viên đều không khỏi xót xa, chỉ biết nhắc nhở và dìu dắt. Cuộc sống này thật kỳ lạ, không chỉ những đứa trẻ mồ côi đáng thương, mà cả những em có cha mẹ nhưng thiếu thốn sự quan tâm cũng nhận được sự đồng cảm từ xã hội.
Thời điểm đó, khối 7 được bổ sung thêm một lớp học mới. Để thành lập lớp này, một số học sinh sẽ được phân bổ ngẫu nhiên từ các lớp hiện tại. Cô Hương đã không chút ngần ngại khi đưa Mai Anh vào danh sách chuyển lớp, với một kỳ vọng khá đời thường: thành tích học tập của lớp cô sẽ được cải thiện đáng kể. Sau khi việc phân chia hoàn tất và các lớp bắt đầu đi vào ổn định, Hương tin rằng mình đã trút bỏ được gánh nặng đeo đẳng từ năm lớp 6, và từ nay, cô trò sẽ cùng nhau phấn đấu để tuần nào cũng tự hào đón nhận cờ thi đua. Thế nhưng….
Trong buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ hôm ấy, cô Hương chợt ngước nhìn ra ngoài cửa sổ và bắt gặp Mai Anh đang đứng đó, dõi vào lớp với ánh mắt khó tả: vừa buồn bã, vừa quyến luyến, lại vừa chứa đựng chút oán trách. Liệu có phải là sự oán trách thật sự, hay chỉ là trái tim nhạy cảm của Hương tự cảm thấy có lỗi? Mai Anh, dù bướng bỉnh, nhưng lại rất quý mến cô Hương. Trong số những người lớn mà cô bé từng biết, cô Hương vẫn là hình mẫu mà Mai Anh khao khát noi theo. “Cô Hương nghiêm khắc nhưng rất vui tính, luôn thấu hiểu và thương yêu học sinh” – đó là lời nhận xét chân thành mà các học trò dành cho giáo viên chủ nhiệm của mình. Khoảnh khắc ấy, ánh mắt ấy đã khiến những giờ dạy của Hương hôm đó như bị vây quanh bởi một quầng lửa nóng rực. Nhưng rồi, cô tặc lưỡi tự nhủ: “Dần dần rồi cô bé cũng sẽ quen thôi.” Kỳ thực, biết bao chuyện đáng tiếc đã xảy ra từ những cái tặc lưỡi tưởng chừng vô thưởng vô phạt như thế, khiến nỗi canh cánh trong lòng Hương không sao nguôi ngoai được.
“Thưa cô! Mai Anh chuyển sang lớp mới càng quậy phá hơn, tuần nào cũng trốn tiết”.
“Thưa cô! Mai Anh than rằng ở lớp mới không ai chịu chơi với bạn ấy, và cô giáo cũng không thấu hiểu bạn ấy”.
“Cô ơi! Mai Anh đã bỏ học để đi theo một anh thợ xây 20 tuổi”.
Chao ôi! Làm sao những đứa trẻ ngây thơ ấy có thể thấu hiểu được thông tin này đã siết chặt trái tim cô Hương đến nhường nào?
Chiều hôm đó, một người đàn bà ăn vận luộm thuộm, mái tóc nhuộm cháy khét và rối bù đã đợi cô Hương tại cổng trường. Trong một góc quán cà phê vắng vẻ gần trường, người đàn bà ấy nắm chặt tay Hương, bật khóc nức nở:
“Mai Anh đã bỏ học, cháu nó nói nếu được trở về lớp của cô, cháu sẽ không nghỉ học nữa. Em cầu xin chị hãy giúp cháu, cuộc đời vợ chồng em vì thất học mà đã chịu quá nhiều thiệt thòi…”.
Bất chợt, cô Hương cảm thấy một gánh nặng tội lỗi lớn lao đang từ từ đổ ập xuống vai mình. Giá như cô không chuyển lớp cho Mai Anh, liệu em có rơi vào hoàn cảnh bi đát như ngày hôm nay không? Có thể có, có thể không, nhưng ít ra, cô sẽ không phải tự trách bản thân day dứt đến vậy.
Hương dõi nhìn bảng thành tích của lớp. Dù đã có những tín hiệu khởi sắc, nhưng liệu lòng cô có thực sự trọn vẹn niềm vui? Mỗi khi nhận được kết quả thi đua, tâm trí cô lại chập chờn hình ảnh ánh mắt Mai Anh bên khung cửa ngày nào. Vậy ra đó chính là sự áy náy? Hóa ra, cô cũng chỉ là một người vô trách nhiệm, còn tư cách nào để giảng dạy cho học trò những giá trị nhân nghĩa? Những đứa trẻ khác, bằng cách này hay cách khác, đã dần thích nghi với cô giáo mới, bạn bè mới. Nhưng Mai Anh thì không thể. Nói một cách thẳng thắn, Hương đã vừa vô tình, vừa cố ý đẩy một đứa trẻ vào môi trường xa lạ, buộc em phải bản năng vùng vẫy để xua tan cảm giác đơn độc mỗi ngày.
“Cô có thể xin cô Hiệu trưởng cho con về lại lớp của cô được không ạ? Con hứa với cô sẽ không bỏ học nữa” – Hương nhìn đứa trẻ đang ngồi đối diện, hai tay đan chặt vào nhau, đầu cúi gằm, ánh mắt vừa sợ sệt, vừa cảnh giác, lại vừa ánh lên sự thách thức.
“Dạ, con sẽ cố gắng thật nhiều… Con nhớ các bạn lớp mình lắm… Cô ơi, xin cô hãy cho con về lại lớp đi mà…”.
Cô bé bật khóc nức nở, như thể bao nhiêu nỗi niềm kìm nén suốt mấy tuần qua đã được giải tỏa, cùng với khao khát mãnh liệt được chấp nhận. Cô trò Hương đã ngồi bên nhau trọn vẹn buổi chiều hôm ấy, trong ánh nắng cuối ngày xiên qua khoảng sân đơn sơ nhà bà ngoại em, nơi mấy cây chanh đang chi chít những đóa hoa. Mùi hoa chanh dịu nhẹ tỏa ra, nồng nàn như một lời vỗ về.
“Chị hiểu nỗi dằn vặt của em. Nếu chúng ta biết mà không ra tay cứu giúp, thì tất cả chúng ta đều có lỗi. Nhưng, em đã suy nghĩ thật kỹ chưa?” – Cô Hiệu trưởng, một người thấu hiểu sâu sắc lẽ đời, đã trầm tư rất lâu sau khi lắng nghe nguyện vọng của Hương.
“Dạ, em tin rằng khi được trở về, cô bé sẽ biết cách kiềm chế những lỗi lầm của mình. Chị em mình hãy cùng nhau giúp cô bé hoàn thành tốt cấp học này chị nhé!”
Mai Anh đã cùng cô Hương và tập thể lớp chật vật vượt qua chương trình lớp 9. Dù sự tiến bộ không quá vượt trội, nhưng trong khả năng thay đổi của mình, dưới sự dìu dắt tận tâm của Hương, cùng với sự bao dung và chung tay của cả lớp, Mai Anh đã từng bước hoàn thành chương trình Trung học phổ thông. Vào ngày liên hoan chia tay, Mai Anh đã ôm chầm lấy cô giáo và bật khóc không ngừng.
“Con sẽ đi học nghề, và con hứa sẽ trở thành một người có ích như lời cô đã dặn dò!”
Thấm thoát đã gần mười năm trôi qua. Trong suốt khoảng thời gian ấy, thỉnh thoảng cô Hương lại nghe được vài thông tin về Mai Anh. Dù không đầy đủ chi tiết, nhưng có thể mường tượng rằng, với cá tính vốn có, Mai Anh đã hoàn thành khóa học nghề cắt tóc gội đầu và tự mở một tiệm kinh doanh nhỏ. Món quà Tết bất ngờ từ cô bé đã khơi dậy trong lòng Hương một khao khát mãnh liệt được gặp lại cô học trò từng gây nhiều bận tâm năm xưa.
Mãi đến mồng 3 Tết, Mai Anh mới xuất hiện, dẫn theo một chàng trai có vẻ ngoài khá “Rock”, nhưng gương mặt lại toát lên sự hiền lành.
“Thưa cô, đây là thầy dạy nghề của con, và bây giờ cũng là chồng sắp cưới của con ạ. Con đến để chúc mừng năm mới cô, và trân trọng kính mời cô đến dự đám cưới của con. Cô nhất định phải đến cô nhé!”
Cô Hương vui mừng khôn xiết trước niềm hạnh phúc giản dị của cô học trò nhỏ. Món quà đầu năm mà Mai Anh mang đến thật sự ấn tượng: đó là cuốn sách Giamilia-Truyện núi đồi và thảo nguyên (*) một ấn bản tái bản mới toanh.
“Suốt bao nhiêu năm qua, mỗi khi gặp phải hoàn cảnh khó khăn, con đều nhớ đến cô và tìm đọc lại truyện Người thầy đầu tiên để có thêm nghị lực vươn lên trong cuộc sống, cô à. Bà An-tu-nai biết ơn thầy Đuy-sen, còn cuộc đời con thì có cô Hương” – Mai Anh nhẹ nhàng dụi mái tóc mượt mà màu vàng sẫm lên vai cô, đôi mắt đẫm lệ nhưng khóe môi lại nở nụ cười rất duyên. “Con biết cô đã có cuốn sách này rồi, nhưng chắc chắn là đã cũ, nên con mua tặng cô một cuốn mới tinh. Mỗi lần đọc lại, con lại có một cảm nhận mới, cô à”.
Ôi Mai Anh! Cọng cỏ dại của ngày nào giờ đã trưởng thành và chín chắn hơn rất nhiều so với tuổi đời và trình độ học vấn. Một người thợ làm tóc lại có niềm yêu thích đặc biệt đến nỗi mua và tặng sách, điều đó thật lạ lùng và đáng trân quý biết bao!
Hương ôm siết lấy cô học trò bé nhỏ, cảm nhận lòng mình bừng sáng, rạng rỡ như những bông mai vàng đang khoe sắc rực rỡ trước ngõ nhà…
Nguyễn Hương Duyên
(*) Tác phẩm của nhà văn Nga Tsinghiz Aitơmatốp.
Nguồn: Nguồn bài viết
