Viết tiếp tuổi 20: Hành trình lấp lánh những giấc mơ dang dở

Ông Nguyễn Văn Thục, anh trai của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, đã tham dự lễ khởi công Khu tưởng niệm cho em trai và đồng đội tại Quảng Trị. Ông bày tỏ sự xúc động sâu sắc trước công trình tri ân được khởi dựng bởi Tỉnh đoàn Quảng Trị, các đơn vị và sự chung tay của người dân địa phương, với sự hỗ trợ từ Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam. Khu tưởng niệm, dự kiến hoàn thành vào dịp 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ, sẽ là nơi khắc ghi cuộc đời và lý tưởng cao đẹp của các anh hùng, với chi tiết đặc biệt là việc trồng hai cây bạch đàn gắn liền với ký ức của Thạc. Qua đó, ông Thục mong muốn thế hệ trẻ hôm nay sẽ thấu hiểu sự hy sinh cao cả của "Mãi mãi tuổi 20", sống xứng đáng, trân trọng hòa bình và tiếp nối lý tưởng cống hiến cho Tổ quốc.

QTO – Vượt chặng đường hàng trăm cây số, ông Nguyễn Văn Thục, cư ngụ tại phường Thành Công, Hà Nội, người anh cả của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, đã có mặt tại Quảng Trị để dự lễ khởi công xây dựng khu tưởng niệm cho em trai và đồng đội. Chuyến đi nặng tình sâu nghĩa ấy đã mang lại cho người đàn ông 86 tuổi những dòng cảm xúc lắng đọng, khó tả. Phóng viên (P.V) Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Trị đã thực hiện cuộc phỏng vấn ông Thục về những thông điệp vô giá mà người em anh hùng của ông đã gửi gắm lại cho thế hệ trẻ hôm nay, để họ tiếp nối và viết tiếp.

Vĩnh cửu trong lòng dân

– P.V: Trước hết, xin trân trọng cảm ơn ông đã dành thời gian quý báu cho cuộc phỏng vấn này. Xin ông cho biết cảm xúc của mình khi hiện diện tại thôn Nam Long, xã Ái Tử, chứng kiến nghi thức khởi công Khu tưởng niệm liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và đồng đội?

– Ông Nguyễn Văn Thục: Tôi vô cùng xúc động khi tham dự lễ khởi công khu tưởng niệm, một sự kiện trọng đại do Tỉnh đoàn Quảng Trị phối hợp cùng Đoàn Thanh niên Chính phủ, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và Đảng ủy, UBND xã Ái Tử tổ chức. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày em trai tôi anh dũng hy sinh, nhưng mỗi lần trở lại Quảng Trị, trái tim tôi vẫn ngập tràn bao cảm xúc bồi hồi. Lần này, giữa dòng suy tư và hoài niệm, tôi cảm nhận rõ sự thanh thản và một niềm ấm áp lan tỏa trong lòng.

Tôi hình dung, chỉ trong khoảng một năm nữa thôi, trên diện tích rộng 300m² này, một công trình tri ân sẽ hiện hữu, với các hạng mục chính như: Nhà tưởng niệm, sân, cổng chính, tường rào, cùng cây xanh và cảnh quan hài hòa. Nơi đây sẽ là không gian thiêng liêng để khắc ghi câu chuyện về cuộc đời, về lý tưởng sống cao đẹp của em trai tôi và các đồng đội đã ngã xuống.

– P.V: Suốt nhiều năm qua, liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và đồng đội đã được người dân địa phương lập am thờ, ngày đêm hương khói tưởng niệm. Giờ đây, họ tiếp tục chung tay xây dựng một khu tưởng niệm quy mô hơn. Với ông, nghĩa cử này mang ý nghĩa như thế nào?

– Ông Nguyễn Văn Thục: Cuối năm 1976, tôi vào Quảng Trị tham gia tái thiết tuyến đường Hiền Lương-Dốc Miếu sau chiến tranh, và cũng là dịp để tôi tìm kiếm mộ Thạc được chôn cất tại Ái Tử. Tôi đã tìm thấy phần mộ em trai mình, an nghỉ cạnh gốc mít trong vườn nhà ông Lợi, khi đó là xã đội trưởng. Ông Lợi đã tận tình giúp cải táng em tôi, đưa về an táng tại nghĩa trang quê nhà ở Từ Liêm, Hà Nội. Trước khi trở về, tôi đã nhờ ông Lợi xây dựng một am thờ nhỏ để tưởng niệm Thạc và các đồng đội.

Nguyện vọng sâu xa của gia đình là có thể đến nơi Thạc và đồng đội đã hy sinh để thắp nén hương, thăm viếng mỗi khi có dịp trở lại Quảng Trị vào các ngày lễ lớn. Sau này, ngoài gia đình, rất nhiều đoàn khách từ khắp nơi đã tìm đến đây để thăm viếng, dâng hương, dâng hoa. Điều đó khiến gia đình chúng tôi vô cùng cảm kích.

Mới đây, gia đình tôi hết sức vui mừng khi nhận được tin Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam đã hỗ trợ 2,8 tỉ đồng, cùng các đơn vị địa phương, chung tay xây dựng Khu tưởng niệm liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và đồng đội. Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự quan tâm của nhà tài trợ, các cấp lãnh đạo tỉnh, xã và các cấp bộ đoàn. Chính sự quan tâm ấy, cùng với nghĩa cử cao đẹp của người dân địa phương, đã góp phần tạo nên công trình tưởng niệm trang trọng này.

Tôi xin chia sẻ thêm: Gia đình chúng tôi cách Quảng Trị khoảng 600km. Dù rất mong muốn, nhưng các thành viên trong nhà không thể thường xuyên đến Quảng Trị để hương khói cho Thạc và đồng đội. Chính bác Lợi và bà con xóm làng đã thay chúng tôi làm điều đó, bằng tấm lòng chân thành. Đặc biệt, để có được 300m² đất xây dựng công trình tưởng niệm hôm nay, một số hộ dân đã tự nguyện hiến đất. Người dân Quảng Trị bao đời nay vẫn vẹn nguyên như vậy, giàu nghĩa, giàu tình. Mọi người bảo rằng: “Họ xem Thạc và các chiến sĩ đã hy sinh như con em ruột thịt của làng mình!”.

Viết tiếp khát vọng tuổi 20

– P.V: Trong bản thiết kế khuôn viên khu tưởng niệm, chi tiết đáng chú ý là có 2 cây bạch đàn sẽ được vun trồng. Đây là sự trùng hợp ngẫu nhiên hay một dụng ý sâu sắc, thưa ông?

– Ông Nguyễn Văn Thục: Vâng! Chi tiết này đã được Tỉnh đoàn và ban tổ chức trao đổi, hỏi ý kiến gia đình chúng tôi một cách kỹ lưỡng. Ngày xưa, em trai tôi là một người rất yêu thiên nhiên. Chú ấy sở hữu một tâm hồn vừa lãng mạn, bay bổng lại vừa sâu sắc, tư lự. Trong những trang nhật ký gửi về hậu phương hay trên chặng đường hành quân đầy gian khó, Thạc thường nhắc đến bóng cây, đến sắc xanh của sự sống, đặc biệt là hình ảnh hàng cây bạch đàn mộc mạc gắn liền với ký ức tuổi học trò và tình yêu Hà Nội. Việc trồng 2 cây bạch đàn ở đây không chỉ tái hiện sở thích của Thạc, mà còn như mang một phần Hà Nội, đưa bóng dáng quê nhà vào che chở, vỗ về giấc ngủ vĩnh hằng của em tôi và đồng đội ở nơi đã anh dũng hy sinh.

– P.V: Hơn hai thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày cuốn nhật ký “Mãi mãi tuổi 20” được xuất bản và đã lay động hàng triệu trái tim Việt. Khi đến Quảng Trị dự lễ khởi công, những dòng chữ nào trong cuốn nhật ký của em trai ông đã vang vọng trong tâm trí ông?

– Ông Nguyễn Văn Thục: Nhật ký “Mãi mãi tuổi 20” với tên gọi nguyên bản là “Chuyện đời” của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc là một hành trình trải nghiệm thực tiễn vô cùng gian khổ, thấm đẫm hy sinh, nhưng đồng thời lại đầy mê say và cuốn hút của một thanh niên trí thức Hà Nội. Dù tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những suy nghĩ của Thạc đã vô cùng trưởng thành, sâu sắc: “Ai đấy khi khoác vai người bạn yêu quý của mình, chỉ cho bạn, kia là ngôi sao Hôm-ngôi sao Mai. Ngôi sao ban chiều và ngôi sao của bình minh. Chớ quên rằng, có buổi sáng nào sao Mai mang màu đỏ, màu máu và màu lửa! Chớ quên rằng, để đêm trăng có những ngôi sao tình tự, để con người tự do mơ ước vươn tới những đỉnh cao xa, có những trái tim đầy khát vọng phải xếp vào ba lô mọi mơ ước dịu hiền nhất, mọi tương lai cá nhân quen thuộc nhất. Mà đánh giặc!”.

Và, đó cũng chính là những câu chữ đầu tiên hiện lên rõ ràng trong tâm trí tôi khi tham dự lễ khởi công này. Như mọi người đã biết, Thạc hy sinh vào ngày 30/7/1972, là ngày thứ 33 trong 81 ngày đêm ác liệt nhất của trận Thành Cổ Quảng Trị. Em tôi đã ngã xuống khi chưa kịp nhìn thấy ngày đất nước thống nhất 30/4/1975, cái ngày mà trước đó 4 năm, Thạc đã hẹn Như Anh trả lời câu hỏi: “Hạnh phúc là gì?”. 

Hôm nay, nhìn đất nước hòa bình, nhìn các cháu đoàn viên, thanh niên đứng đây kính cẩn nghiêng mình tưởng niệm, tôi tin Thạc đã có được câu trả lời trọn vẹn: Thế hệ hôm nay chính là những người đang viết tiếp ước mơ cao đẹp của Thạc và đồng đội, những người đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Lời nhắn gửi đến thế hệ mai sau

– P.V: Dự kiến công trình khu tưởng niệm liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và đồng đội sẽ hoàn thành vào dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ 27/7. Sau khi khánh thành, ông mong muốn một người trẻ khi bước chân vào không gian thiêng liêng này sẽ cảm nhận được điều gì?

– Ông Nguyễn Văn Thục: Tôi không mong các bạn trẻ đến đây chỉ để khóc thương hay chìm đắm trong nỗi buồn. Thạc và các thế hệ cha anh đi trước đã bước vào quân ngũ, rồi ra trận với một tinh thần phơi phới, tràn đầy lý tưởng và niềm tin sắt đá vào tương lai tươi sáng của dân tộc. Tôi chỉ mong khi bước vào không gian tri ân này, đọc lại những dòng trích từ cuốn nhật ký, các bạn trẻ sẽ cảm nhận được sâu sắc rằng: Ngày xưa, có một thế hệ thanh niên ở tuổi đôi mươi đã sống đẹp và kiêu hùng đến nhường nào. Họ sẵn sàng gác lại bút nghiên, từ biệt gia đình, giảng đường đại học… để đổi lấy hòa bình, độc lập cho dân tộc. Hãy sống sao cho thật xứng đáng với sự hy sinh cao cả của những người đã nằm lại ở tuổi 20, để những lý tưởng của họ mãi được tiếp nối.

– P.V: Mở rộng hơn, nếu có một thông điệp gửi tới tuổi trẻ Việt Nam trên khắp mọi miền Tổ quốc, ông muốn nhắn nhủ điều gì?

– Ông Nguyễn Văn Thục: Tuổi 20 của em tôi và bao đồng đội đã hóa thành đất đá, cỏ cây, trở thành một phần vĩnh cửu của Tổ quốc. Tuổi 20 của các bạn trẻ hôm nay đang được sống giữa hòa bình, độc lập, trong kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của đất nước. Tôi mong các bạn hãy giữ trọn ngọn lửa nhiệt huyết, nuôi dưỡng lòng tự tôn dân tộc, biết trân trọng giá trị của độc lập, tự do mà cha ông đã đánh đổi bằng xương máu, và hãy cống hiến hết mình cho sự phát triển vững bền của non sông, gấm vóc Việt Nam.

– P.V: Xin trân trọng cảm ơn ông vì những chia sẻ sâu sắc!

Quang Hiệp (thực hiện)