Phục hồi rừng trồng ven biển: Giải pháp chống biến đổi khí hậu hiệu quả!

Mùa hè năm 2026, tỉnh Quảng Trị phải đối mặt với nắng nóng, khô hạn gay gắt và gió Lào, gây thiệt hại nghiêm trọng cho hệ sinh thái rừng trồng ven biển, đặc biệt là các diện tích rừng phòng hộ thuộc dự án "Hiện đại hóa ngành Lâm nghiệp và tăng cường tính chống chịu vùng ven biển (FMCR)". Khoảng 90ha (15%) rừng trồng của dự án đã bị ảnh hưởng nặng nề, với tỷ lệ cây chết vượt quá 60% ở nhiều khu vực, khiến nhiều mảng rừng khô héo gần như hoàn toàn.
Trước tình hình này, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành các chỉ đạo khẩn cấp, yêu cầu hoàn thiện hồ sơ để thanh lý các diện tích rừng không đạt điều kiện nghiệm thu do bất khả kháng ngay trong năm 2026. Đồng thời, các đơn vị đang tập trung kiểm tra, đánh giá chi tiết mức độ thiệt hại và đề xuất phương án xử lý phù hợp. Đối với những diện tích còn khả năng phục hồi, công tác trồng dặm, chăm sóc và nuôi dưỡng rừng đang được đẩy mạnh nhằm hoàn tất dự án theo tiến độ đề ra.

QTO – Mùa hè năm 2026, tỉnh Quảng Trị phải đối mặt với những đợt nắng nóng và khô hạn khốc liệt, nhiệt độ tăng cao kỷ lục cùng gió Lào thổi mạnh, đã giáng đòn nặng nề lên hệ sinh thái rừng trồng ven biển. Đặc biệt, nhiều diện tích rừng phòng hộ trên cát thuộc khuôn khổ dự án “Hiện đại hóa ngành Lâm nghiệp và tăng cường tính chống chịu vùng ven biển (FMCR)” đã chứng kiến tình trạng cây chết khô hàng loạt, mật độ rừng suy giảm nghiêm trọng, gây ra tổn thất lớn.

Thiệt hại nghiêm trọng do nắng nóng kéo dài

Khu vực phía Bắc tỉnh Quảng Trị đã được Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (trước đây là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tin tưởng lựa chọn tham gia dự án chiến lược “Hiện đại hóa ngành Lâm nghiệp và tăng cường tính chống chịu vùng ven biển (FMCR)”. Mục tiêu cốt lõi của dự án là nâng cao năng lực quản lý rừng ven biển, đồng thời tăng cường khả năng phục hồi và thích ứng của hệ sinh thái này trước các diễn biến khắc nghiệt của biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng.

Hợp phần Phục hồi và Phát triển rừng ven biển đóng vai trò then chốt trong khuôn khổ dự án FMCR. Nhiệm vụ trọng tâm của hợp phần này là triển khai công tác trồng mới, chăm sóc, nuôi dưỡng và tái tạo các hệ sinh thái rừng ngập mặn cùng rừng phòng hộ chắn cát ven biển. Từ năm 2019 đến năm 2026, dự án FMCR đã thực hiện trồng được tổng cộng 584,40ha rừng (bao gồm cả diện tích trồng mới và phục hồi) trên vùng cát ven biển và rừng ngập mặn.

Đáng chú ý, trong năm 2025, 280,63ha rừng trồng thuộc dự án đã hoàn tất giai đoạn đầu tư, được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt quyết toán và chính thức bàn giao cho Ban Quản lý rừng phòng hộ Nhật Lệ cùng các UBND xã, phường thuộc vùng dự án tiếp nhận nhằm mục đích quản lý và bảo vệ bền vững.

Đối với hơn 300ha rừng trồng còn lại, bao gồm diện tích trồng mới và phục hồi thuộc loại rừng phòng hộ trên vùng cát ven biển, theo lộ trình, dự kiến sẽ kết thúc đầu tư trong năm 2026, hoàn tất quyết toán công trình và chuyển giao cho các đơn vị, địa phương quản lý, bảo vệ từ đầu năm 2027. Song, kế hoạch này hiện đang đối mặt với nhiều thách thức đáng kể do những diễn biến thời tiết khắc nghiệt ngoài dự kiến.

Những mảng rừng trồng ven biển do Ban Quản lý rừng phòng hộ Nhật Lệ quản lý đã khô héo nghiêm trọng sau chuỗi đợt nắng nóng đỉnh điểm vào năm 2026 – Ảnh: V.M

Ông Trần Chí Phương, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án FMCR Quảng Bình, thông tin: “Từ tháng 5 đến đầu tháng 8 năm 2026, địa bàn tỉnh Quảng Trị đã hứng chịu hàng loạt đợt nắng nóng và khô hạn đặc biệt gay gắt, kéo dài. Nhiệt độ ngoài trời có thời điểm vượt ngưỡng 40°C, kết hợp với gió Lào thổi mạnh, đã gây ảnh hưởng hết sức nghiêm trọng đến toàn bộ hệ sinh thái rừng trồng ven biển của tỉnh, đặc biệt là các diện tích rừng phòng hộ thuộc dự án FMCR.”

Kết quả khảo sát và đánh giá sơ bộ cho thấy, khoảng 90ha (tương đương 15% tổng diện tích) rừng trồng của dự án FMCR đã chịu thiệt hại nặng nề. Tỷ lệ cây chết trên từng lô do nắng nóng đã vượt quá 60%. Đáng báo động, nhiều khu vực rừng trồng bị cháy lá và chết khô gần như hoàn toàn. Mức độ tổn thất không chỉ dừng lại ở việc khô lá mà ở nhiều nơi, cây trồng còn bị khô cả thân, khiến khả năng phục hồi trở nên vô cùng mong manh.”

Ông Đinh Thanh Quang, Quyền Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Nhật Lệ, xót xa chia sẻ: “Mới đầu năm 2026, những đồi cát ven biển nơi đây còn hiện hữu những vạt phi lao xanh mướt, căng tràn sức sống. Thế nhưng, chỉ sau vài đợt nắng nóng đỉnh điểm của mùa hè năm nay, toàn bộ diện tích rừng ấy đã biến thành cảnh tượng xơ xác, héo quắt. Đáng tiếc, ngay cả những cây trồng trên cát đã bám rễ gần ba năm tuổi cũng không thể vượt qua được sự khắc nghiệt của mùa hè 2026 này.”

Đẩy mạnh công tác phục hồi rừng trồng

Hiện tại, Ban Quản lý dự án FMCR Quảng Bình đang tập trung chỉ đạo Ban Quản lý rừng phòng hộ Nhật Lệ và Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Hương Sắc khẩn trương tiến hành kiểm tra toàn diện các diện tích rừng trồng thuộc hợp đồng thi công của dự án FMCR. Quá trình này bao gồm đánh giá thực trạng chi tiết, xác định nguyên nhân và phân loại cụ thể các diện tích rừng còn khả năng phục hồi hoặc đã mất khả năng thành rừng. Dựa trên kết quả này, các phương án xử lý phù hợp sẽ được đề xuất. Đối với những diện tích không thể phục hồi, kết quả kiểm tra sẽ được tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền để thẩm định và ra quyết định thanh lý theo đúng quy định.

Ngoài ra, Ban Quản lý dự án FMCR Quảng Bình cũng yêu cầu các nhà thầu và đơn vị thi công đối với những diện tích còn tiềm năng phục hồi, cần tận dụng triệt để điều kiện thời tiết thuận lợi để chủ động chuẩn bị cây giống và vật tư, triển khai công tác trồng dặm, chăm sóc và phục hồi rừng. Đồng thời, cần đẩy nhanh tiến độ hoàn thành công tác chăm sóc rừng lần 2 năm 2026 theo đúng thiết kế đã được phê duyệt. Đây là tiền đề quan trọng để dự án FMCR tiến hành nghiệm thu công tác chăm sóc rừng trồng và nghiệm thu kết thúc giai đoạn đầu tư trong năm 2026; qua đó thực hiện bàn giao thành quả và hoàn tất các thủ tục trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, quyết toán công trình trong quý I/2027.

Vinh Long