Phát hiện nhiều vi phạm nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng, tài chính

Thanh tra tỉnh đã công bố kết luận về hàng loạt khuyết điểm và vi phạm nghiêm trọng trong công tác quản lý đầu tư xây dựng và tài chính tại xã Ninh Châu cùng các xã cũ thuộc huyện Quảng Ninh. Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, 18 công trình bị phát hiện sai sót từ lập dự toán đến nghiệm thu, dẫn đến nghiệm thu không đúng quy định tổng cộng 655,6 triệu đồng, bao gồm áp dụng sai mã định mức, tính thừa khối lượng, và nghiệm thu các hạng mục không đúng thực tế như cây xanh đã chết. Về tài chính công, xã Ninh Châu đã vi phạm nguyên tắc niên độ ngân sách, còn nhiều trường học có khuyết điểm trong quản lý thu chi, hợp đồng lao động, bảo hiểm và phụ cấp giáo viên. Trách nhiệm trực tiếp được quy kết cho các đơn vị chức năng của UBND huyện, các lãnh đạo và công chức tài chính-kế toán, địa chính-xây dựng của các xã, cùng với hiệu trưởng và kế toán các trường học liên quan. Thanh tra yêu cầu xử lý hành chính, kiểm điểm các cá nhân và tập thể vi phạm, đồng thời thu hồi hơn 610 triệu đồng do các sai phạm kinh tế và giảm trừ giá trị quyết toán các công trình.

QTO – Kết luận thanh tra của tỉnh tại xã Ninh Châu đã chỉ rõ hàng loạt khuyết điểm và vi phạm nghiêm trọng trong công tác quản lý đầu tư xây dựng cũng như tài chính. Báo cáo thanh tra cũng xác định rõ trách nhiệm trực tiếp thuộc về các đơn vị chức năng của UBND huyện Quảng Ninh (cũ), các vị chủ tịch, công chức tài chính-kế toán, địa chính-xây dựng của các xã cũ, cùng với các kế toán và hiệu trưởng các trường học trên địa bàn.

Sai phạm trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản

Qua công tác thanh tra việc chấp hành pháp luật về đầu tư xây dựng cơ bản tại 18 công trình trên địa bàn xã Ninh Châu (trước đây do Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng và phát triển quỹ đất huyện Quảng Ninh cũ; UBND xã Hải Ninh cũ, UBND xã Duy Ninh cũ, UBND xã Gia Ninh cũ và UBND xã Ninh Châu mới làm chủ đầu tư), Thanh tra tỉnh đã phát hiện nhiều sai sót trong quá trình lập, thẩm định dự toán và nghiệm thu khối lượng thi công. Những sai sót này đã dẫn đến việc nghiệm thu không đúng quy định với tổng số tiền lên tới 655,6 triệu đồng.

Cụ thể, các vi phạm trong lập dự toán tại một số công trình bao gồm áp dụng sai mã định mức công tác, tính toán sai khối lượng theo hồ sơ thiết kế. Tình trạng này không chỉ làm gia tăng giá trị dự toán xây dựng mà còn trực tiếp dẫn đến việc nghiệm thu không chính xác khối lượng và giá trị thực tế thi công, gây thất thoát 324,495 triệu đồng; đồng thời, việc không điều chỉnh giá trị hợp đồng gói thầu tư vấn lập dự toán theo giá trị nghiệm thu thực tế của gói thầu xây dựng đã làm phát sinh thêm 26,307 triệu đồng sai phạm.

Các sai phạm đặc biệt nghiêm trọng được ghi nhận tại các công trình thuộc xã Gia Ninh (cũ). Đơn cử như công trình sửa chữa, mua sắm cơ sở vật chất hội trường UBND xã Gia Ninh (cũ), việc áp dụng sai mã định mức lát gạch, đơn giá gạch ceramic và nghiệm thu thừa khối lượng cửa nhôm kính đã làm tăng dự toán hơn 31,596 triệu đồng. Tương tự, dự án nâng cấp đường từ phía Nam nhà văn hóa thôn Dinh 10 đi đường tránh lũ cũng bị tính chênh lệch tăng hơn 31,285 triệu đồng do tính sai công tác đào gốc cây, định mức mặt đường đá dăm và khối lượng rãnh cốt thép.

Tại công trình hạ tầng kỹ thuật đường số 1 khu đô thị Dinh 10, dự toán xây lắp đã tính thừa khối lượng vận chuyển cát đổ thải, dẫn đến đội vốn hơn 69,6 triệu đồng. Ngoài ra, đối với công trình đường liên xã từ Dinh 10 đi thôn Tân Định, việc lập dự toán đã bỏ qua việc tận dụng khối lượng cát đào nền, đào khuôn đường để đắp hạng mục cống thoát nước, làm tăng giá trị dự toán 15,142 triệu đồng.

Tại dự án Hạ tầng kỹ thuật bãi tắm Tân Định (thuộc xã Hải Ninh cũ), ngoài những sai phạm liên quan đến định mức đắp cát và ván khuôn tấm lát làm tăng giá trị dự toán 76,983 triệu đồng, chủ đầu tư cùng đơn vị giám sát còn ký biên bản nghiệm thu, bàn giao hạng mục cây xanh trị giá hơn 304,8 triệu đồng, mặc dù toàn bộ số cây dừa và bàng Đài Loan đã bị chết và nhà thầu chưa thực hiện việc trồng lại thay thế.

Đối với 2 công trình cứng hóa giao thông nông thôn năm 2025 tại thôn Hiển Lộc (thuộc xã Duy Ninh cũ), mặc dù nguồn vốn đóng góp của Nhân dân (50%) thuộc diện không chịu thuế VAT theo Luật Thuế giá trị gia tăng, các bên liên quan vẫn lập dự toán và thanh toán chi phí thuế, làm tăng giá trị công trình lần lượt 41,5 triệu đồng và 58,3 triệu đồng.

Bên cạnh đó, 9 trên tổng số 16 công trình đã lập hồ sơ quyết toán vốn không đúng theo quy định tại Nghị định số 99/2021/NĐ-CP ngày 11/11/2021 của Chính phủ về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Vi phạm về lĩnh vực tài chính công

Trong quá trình thanh tra việc chấp hành nguyên tắc quản lý tài chính công tại cơ quan hành chính xã Ninh Châu, Thanh tra tỉnh đã phát hiện Phòng Kinh tế xã Ninh Châu sử dụng nguồn ngân sách cấp năm 2026 để thanh toán số tiền 48,642 triệu đồng cho chi phí làm thêm giờ phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, vốn phát sinh từ năm 2025. Điều này vi phạm nguyên tắc niên độ ngân sách theo Luật Ngân sách nhà nước.

Kiểm tra tại Trường tiểu học Duy Ninh, Trường THCS Hải Ninh và Trường THCS Gia Ninh, Thanh tra tỉnh ghi nhận các trường này có nhiều khuyết điểm trong việc thực hiện đầy đủ các quy định về quản lý tài chính, quản lý các khoản thu, triển khai chế độ chính sách và quản lý người lao động. Tuy nhiên, các tồn tại này chưa dẫn đến thất thoát ngân sách.

Cụ thể, cả ba trường đều ký hợp đồng khoán việc đối với nhân viên bảo vệ không đúng bản chất quan hệ lao động thường xuyên; không thực hiện đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc theo Bộ luật Lao động và tính thiếu phụ cấp dạy thêm giờ cho giáo viên. Khi lập kế hoạch vận động tài trợ, các đơn vị này chưa xây dựng dự toán chi tiết các hạng mục theo Thông tư số 16/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Riêng tại Trường tiểu học Duy Ninh, dự toán các khoản thu tiền tiếng Anh lớp 1-2 và tiền bảo vệ chưa sát thực tế, dẫn đến quỹ kết dư qua nhiều năm mà không điều chỉnh giảm mức thu, vi phạm nguyên tắc thu đủ bù chi. Trường THCS Hải Ninh đã lập chứng từ thanh toán sửa chữa trước ngày có quyết định phê duyệt dự toán, thu tiền vệ sinh ngoài kế hoạch thẩm định và để Ban đại diện cha mẹ học sinh quản lý quỹ thiếu chứng từ kế toán gốc, chi sai quy định 12 triệu đồng.

Biện pháp xử lý vi phạm và khắc phục tồn tại

Từ kết quả thanh tra nêu trên, Thanh tra tỉnh đã chỉ rõ các sai phạm, vi phạm, khuyết điểm trong công tác đầu tư xây dựng cơ bản thuộc trách nhiệm của: Trưởng phòng Kinh tế-Hạ tầng huyện Quảng Ninh (cũ); Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng và phát triển quỹ đất Quảng Ninh; các chủ tịch, công chức tài chính-kế toán, địa chính-xây dựng các xã Hải Ninh, Duy Ninh và Gia Ninh trong giai đoạn 2024-2025; Chủ tịch UBND huyện Quảng Ninh (cũ) cũng có trách nhiệm liên đới. Đồng thời, trách nhiệm cũng thuộc về các đơn vị tư vấn và thi công liên quan.

Đối với các khuyết điểm, vi phạm trong lĩnh vực tài chính đã được chỉ ra, trách nhiệm thuộc về: Kế toán, hiệu trưởng các trường học; Phòng Giáo dục và Đào tạo, Phòng Tài chính-Kế toán huyện Quảng Ninh (cũ); Phòng Kinh tế và UBND xã Ninh Châu.

Trên cơ sở các kết luận, về xử lý hành chính, Thanh tra tỉnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với các tập thể và cá nhân có vi phạm, khuyết điểm; đồng thời phải có biện pháp khắc phục, chấn chỉnh để đảm bảo thực hiện đúng các quy định của pháp luật và nghiêm túc chấp hành các quyết định xử lý sau thanh tra.

Về xử lý kinh tế, Thanh tra tỉnh yêu cầu Chủ tịch UBND xã Ninh Châu tiến hành thu hồi và nộp vào tài khoản tạm giữ số tiền 152,331 triệu đồng do các sai phạm trong lập, thẩm định, phê duyệt dự toán và nghiệm thu một số công trình xây dựng cơ bản không đúng quy định; thực hiện giảm trừ giá trị nghiệm thu và thanh quyết toán các công trình xây lắp số tiền 458,238 triệu đồng; đồng thời tiến hành các thủ tục hoàn trả phần thuế VAT đã tính sai tại các công trình đường giao thông nông thôn để xử lý theo quy định hiện hành.

                                                                                          Bùi Thành