Phanh phui sai phạm: Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải đang bị “sờ gáy”!

Thanh tra tỉnh đã công bố kết quả thanh tra đối với Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Triệu Hải, phát hiện hàng loạt sai phạm nghiêm trọng và kéo dài trong quản lý tài chính, kế toán, nghĩa vụ thuế và quản lý sử dụng đất. Các vi phạm tài chính bao gồm áp dụng quy chế đã hết hiệu lực, chi sai quỹ phúc lợi, hạch toán không đúng chuẩn mực dẫn đến kê khai thiếu 166,842 triệu đồng thuế thu nhập doanh nghiệp.
Về quản lý đất đai, công ty chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục hành chính, lập hồ sơ giao khoán không đúng quy định và đặc biệt là chưa bàn giao 110,7ha đất lâm nghiệp về địa phương theo phương án đã được duyệt. Trách nhiệm chính thuộc về Hội đồng thành viên, Giám đốc công ty và các bộ phận liên quan, cùng trách nhiệm của một số UBND cấp xã. Thanh tra tỉnh đã yêu cầu công ty và các đơn vị liên quan tổ chức kiểm điểm, khắc phục sai phạm và quyết định truy thu số tiền thuế thu nhập doanh nghiệp thiếu nộp vào ngân sách nhà nước.

QTO – Kết quả từ cuộc thanh tra đối với Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Triệu Hải (sau đây gọi tắt là Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải) của Thanh tra tỉnh đã phơi bày hàng loạt sai phạm nghiêm trọng và những tồn tại kéo dài, vi phạm sâu sắc các quy định pháp luật về quản lý tài chính, kế toán, nghĩa vụ thuế và quản lý sử dụng đất, đòi hỏi phải được chấn chỉnh và khắc phục triệt để.

Từ những bất cập trong tài chính, kế toán, nghĩa vụ thuế…

Qua công tác thanh tra, Thanh tra tỉnh phát hiện Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải vẫn duy trì áp dụng quy chế quản lý nợ dựa trên Thông tư số 228/2009/TT-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính, mặc dù văn bản này đã hết hiệu lực kể từ ngày 10/10/2019. Đặc biệt, việc sử dụng quỹ phúc lợi để chi cho các nội dung không phù hợp với quy định của Nghị định số 91/2015/NĐ-CP, ngày 13/10/2015 của Chính phủ, điển hình là các khoản chi hỗ trợ cho các ngày lễ lớn, hỗ trợ lắp đặt camera an ninh, và hỗ trợ đại hội cho một số đơn vị bên ngoài công ty.

Công ty cũng thực hiện hạch toán tài khoản không đúng với chế độ kế toán theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC khi ghi nhận nguồn thu từ các hợp đồng giao khoán theo Nghị định số 168/2016/NĐ-CP vào tài khoản 333.7. Lỗi này dẫn đến việc ghi nhận thiếu tổng thu nhập trong kỳ với số tiền 893,369 triệu đồng (trong đó năm 2024: 499 triệu đồng; năm 2025: 394,4 triệu đồng). Hành vi sai phạm này trực tiếp gây ra việc xác định thiếu thu nhập chịu thuế và kê khai, nộp thiếu số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp với tổng số tiền 166,842 triệu đồng (năm 2024: 99,794 triệu đồng; năm 2025: 67,048 triệu đồng).

Việc hạch toán doanh thu và chi phí từ các hợp đồng hợp tác liên kết trồng rừng cũng chưa tuân thủ đúng chuẩn mực kế toán và quy định tại Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính. Cụ thể, Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải đã ghi nhận toàn bộ doanh thu và chi phí phát sinh từ các hợp đồng hợp tác kinh doanh với các tổ chức, cá nhân trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, thay vì chỉ ghi nhận phần doanh thu và chi phí tương ứng với quyền lợi và nghĩa vụ thực tế của công ty theo hợp đồng.

Điển hình, đối với chi phí bảo vệ rừng năm thứ 6 và chi phí thiết kế khai thác, tiền thuê đất, công ty đã chi trả và thu hồi 100% giá trị chi phí. Trong khi đó, theo hợp đồng đã ký kết, các khoản chi phí này phải được phân bổ theo tỷ lệ góp vốn giữa các bên, cụ thể là công ty 65% và bên liên kết 35%.

Hồ sơ thanh toán đối với một số hợp đồng giao khoán trồng rừng, bảo vệ rừng còn thiếu chặt chẽ, chưa bảo đảm theo quy định của Luật Kế toán. Theo đó, công ty ký hợp đồng với một cá nhân đứng tên nhận khoán, nhưng khi thực hiện thanh toán lại chi trả cho nhiều cá nhân không có tên trong hợp đồng giao khoán. Hồ sơ thanh toán cũng không cung cấp đầy đủ tài liệu chứng minh đối tượng nhận khoán, khối lượng công việc và giá trị công việc hoàn thành của từng cá nhân làm căn cứ cho việc thanh toán và chi trả.

Công tác hạch toán chi phí sản xuất cây giống chưa thực sự minh bạch, chưa xác định và tập hợp đầy đủ chi phí sản xuất để định giá thành sản phẩm cây giống (cây keo các loại) tại tổ vườn ươm.

Bên cạnh đó, quá trình thanh tra còn chỉ ra rằng công tác quản lý và lưu trữ chứng từ kế toán của công ty còn nhiều hạn chế, thiếu đầy đủ. Việc sắp xếp chứng từ, đặc biệt là chứng từ thanh toán chuyển khoản, chưa bảo đảm tính khoa học và hệ thống, gây khó khăn đáng kể cho công tác kiểm tra, đối chiếu, tổng hợp số liệu và tra cứu khi cần thiết.

… Đến những vấn đề trong quản lý, sử dụng đất

Trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất, Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục hành chính về đất đai sau khi có biến động diện tích đất thuê theo quy định của Luật Đất đai năm 2024. Cụ thể, công ty chưa đăng ký biến động đối với diện tích 10.650m2 đất tại xã Hải Lăng đã được UBND tỉnh thu hồi theo Quyết định số 1038/QĐ-UBND ngày 19/5/2023. Đồng thời, chưa điều chỉnh hợp đồng thuê đất để phù hợp với diện tích đã được cập nhật trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) theo quy định pháp luật. Thêm vào đó, việc cấp đổi 3 GCNQSDĐ theo Quyết định số 4243/QĐ-UBND, ngày 15/12/2021 của UBND tỉnh Quảng Trị với tổng diện tích 775,99ha (tại các xã Triệu Thượng, Hải Phú và Hải Lâm) cũng chưa được thực hiện.

Công ty chưa tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục giao khoán, cũng như công tác lập và quản lý hồ sơ giao khoán theo quy định tại Nghị định số 168/2016/NĐ-CP và các văn bản pháp luật liên quan. Cụ thể: Chưa thực hiện công khai thông tin và niêm yết danh sách đối tượng được nhận khoán; một số hợp đồng giao khoán được lập thiếu nội dung theo mẫu quy định, có nội dung chưa phù hợp với pháp luật; việc lập và ký kết một số hồ sơ giao khoán chưa bảo đảm trình tự, thời gian theo quy định; hồ sơ giao khoán đối với nhóm hộ thiếu thành phần theo quy định của Nghị định số 168/2016/NĐ-CP và Bộ luật Dân sự năm 2015, do đó chưa bảo đảm căn cứ pháp lý trong giao kết hợp đồng.

Công ty đã thực hiện liên kết góp vốn đầu tư để trồng rừng kinh tế với 37 tổ chức, cá nhân trên diện tích 2.353ha, nhưng lại chưa lập đầy đủ hồ sơ pháp lý đối với hợp đồng góp vốn đầu tư trồng rừng đã ký kết với nhóm hộ. Hồ sơ không có văn bản cử người đại diện hoặc văn bản ủy quyền của các thành viên trong nhóm theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, dẫn đến việc giao kết hợp đồng thiếu cơ sở pháp lý vững chắc.

Theo phương án sử dụng đất đã được UBND tỉnh phê duyệt, tổng diện tích đất công ty được phép giữ lại quản lý, sử dụng là 4.066ha và diện tích phải bàn giao về địa phương quản lý là 986,94ha. Tuy nhiên, tính đến thời điểm thanh tra, công ty vẫn chưa hoàn thành việc thực hiện phương án sử dụng đất theo quyết định của UBND tỉnh, khi mới chỉ bàn giao về cho địa phương được 876,24ha. Đáng chú ý, còn 110,7ha đất thuộc tiểu khu 823, phường Quảng Trị (trước đây thuộc địa bàn xã Hải Lệ, TX. Quảng Trị) vẫn chưa được bàn giao về địa phương. Diện tích này hiện đang do công ty quản lý, sử dụng, trong đó có 52,3ha công ty trực tiếp sản xuất; 58,4ha đất công ty thực hiện giao khoán theo Nghị định số 168/2016/NĐ-CP. Tình trạng này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ thực hiện phương án sử dụng đất đã được UBND tỉnh phê duyệt và hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Liên quan đến công tác quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp được công ty chuyển giao về cho các địa phương, qua thanh tra đã phát hiện trên địa bàn xã Ái Tử còn 25,35ha đất mà UBND xã chưa hoàn thành việc xử lý tài sản trên đất theo quy định. Tại địa bàn phường Quảng Trị, hiện có 42,2ha đất đang bị người dân lấn chiếm.

Trách nhiệm và biện pháp xử lý

Sau khi làm rõ các sai phạm và hạn chế trong lĩnh vực tài chính, kế toán và nghĩa vụ thuế, Thanh tra tỉnh kết luận: Các sai phạm và tồn tại nêu trên không chỉ vi phạm các quy định về quản lý tài chính, kế toán và quản trị doanh nghiệp, mà còn làm suy giảm tính trung thực và đầy đủ của thông tin kế toán, báo cáo tài chính. Trách nhiệm chính thuộc về Hội đồng thành viên và Giám đốc công ty trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Trách nhiệm liên đới thuộc về Kế toán trưởng và bộ phận tài vụ trong việc tham mưu, tổ chức hạch toán, lập báo cáo tài chính, kê khai nghĩa vụ thuế; lập hồ sơ, quản lý hợp đồng, thanh toán, lưu trữ chứng từ và tổ chức thực hiện các hợp đồng giao khoán, hợp tác liên kết theo chức năng, nhiệm vụ được phân công.

Đối với các sai phạm xảy ra trong công tác quản lý, sử dụng đất, trách nhiệm thuộc về Giám đốc, Hội đồng thành viên, kiểm soát viên, cùng các bộ phận chuyên môn có liên quan trong việc tham mưu, tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát công tác quản lý, sử dụng đất, quản lý hợp đồng giao khoán theo quy định.

Riêng việc chưa kịp thời xử lý tài sản trên đất và xử lý vi phạm hành chính đối với các trường hợp lấn, chiếm đất để làm cơ sở xây dựng phương án giao đất cho người dân đối với diện tích đất từ Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải bàn giao về địa phương, trách nhiệm thuộc về UBND xã Ái Tử và UBND phường Quảng Trị.

Trên cơ sở kết luận về các sai phạm và tồn tại, về xử lý hành chính, Thanh tra tỉnh yêu cầu Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải, UBND xã Ái Tử và UBND phường Quảng Trị tổ chức kiểm điểm trách nhiệm, rút kinh nghiệm sâu sắc đối với tập thể và các cá nhân có liên quan; đồng thời, khẩn trương thực hiện các biện pháp khắc phục, chấn chỉnh các sai phạm.

Thanh tra tỉnh cũng đã ban hành quyết định thu hồi số tiền 166,842 triệu đồng mà Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải đã kê khai thiếu thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp vào ngân sách nhà nước.

Bùi Thành