Bí quyết giúp rừng phát triển bền vững: Bạn có biết không?

Ban Quản lý Rừng phòng hộ Nhật Lệ (BQLRPH Nhật Lệ) đã tăng cường các chỉ đạo tuần tra, kiểm tra và gỡ bỏ bẫy nhằm đối phó hiệu quả với nạn săn bắt, bẫy động vật hoang dã (ĐVHD) trái phép. Công việc này đòi hỏi lực lượng bảo vệ rừng phải có sức khỏe bền bỉ và kỹ năng sinh tồn do địa hình hiểm trở và thời gian tuần tra dài ngày.
BQLRPH Nhật Lệ đã hợp tác với Công ty TNHH MTV Bảo tồn Thiên nhiên Việt để thành lập các đội tuần tra chuyên trách, trang bị thiết bị hiện đại và tổ chức tập huấn kỹ năng tuần tra, tháo gỡ bẫy, giám sát đa dạng sinh học. Trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 6/2026, qua 42 đợt tuần tra với quãng đường hơn 2.700km, các đội đã phát hiện gần 50 vụ việc với hàng chục bẫy đang hoạt động, đồng thời ghi nhận sự xuất hiện của nhiều loài ĐVHD quý hiếm như voọc chà vá chân nâu.
Đơn vị khẳng định tuần tra, tháo gỡ bẫy là giải pháp trọng yếu để ngăn chặn hành vi bẫy bắt trái phép, bảo vệ môi trường sống tự nhiên, đồng thời tăng cường tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học.

QUẢNG TRỊ – Để đối phó hiệu quả với nạn săn bắt và bẫy động vật hoang dã trái phép, Ban Quản lý Rừng phòng hộ (BQLRPH) Nhật Lệ đã triển khai các chỉ đạo mạnh mẽ đến các đơn vị trực thuộc, các trạm và chốt bảo vệ rừng (BVR), nhằm tăng cường tuần tra, kiểm tra và gỡ bỏ bẫy trên toàn bộ lâm phần, qua đó bảo vệ các loài động vật hoang dã (ĐVHD) quý hiếm.

Gian nan hành trình tuần tra

Vào giữa tháng 10/2026, chúng tôi đã cùng các cán bộ và lực lượng Bảo vệ Rừng (BVR) của BQLRPH Nhật Lệ tham gia chuyến tuần tra, gỡ bẫy nhằm bảo vệ các loài động vật hoang dã. Vượt qua những khe suối chảy xiết và len lỏi vào những cánh rừng tự nhiên rậm rạp, đầy gai góc cùng sên vắt, đoàn tiếp tục chinh phục những ngọn núi cao dựng đứng, trơn trượt. Tất cả đều đẫm mồ hôi và thấm mệt. Ấn tượng đầu tiên mà chúng tôi cảm nhận sâu sắc về lực lượng BVR chính là sự cần thiết của ý chí rèn luyện và một sức khỏe bền bỉ để có thể đảm đương và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn.

Anh Phan Đức Anh, Phó Trưởng trạm BVR Ba Rền thuộc BQLRPH Nhật Lệ, chia sẻ: Trạm hiện có 7 viên chức và 11 nhân viên hợp đồng, chịu trách nhiệm quản lý trên 12,6 nghìn hecta rừng (chủ yếu là rừng tự nhiên và rừng phòng hộ). Hoạt động tại địa bàn với địa hình phức tạp bao gồm nhiều núi cao, vực sâu, khe suối chằng chịt và thời tiết khắc nghiệt, đội ngũ BVR phải thường xuyên có mặt tại các khu vực được giao để nắm bắt tình hình, bảo vệ rừng và kiến tạo môi trường sống an lành cho các loài ĐVHD.

Cán bộ, nhân viên Trạm bảo vệ rừng Ba Rền thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Nhật Lệ trong chuyến tuần tra – Ảnh: V.M

Với công việc tưởng chừng đơn điệu này, nếu thiếu đi sức khỏe bền bỉ, kỹ năng sinh tồn trong môi trường “rừng thiêng nước độc”, và đặc biệt là tình yêu thiên nhiên, ĐVHD, sẽ rất khó để bám trụ với nghề. Có những chuyến tuần tra kéo dài, lực lượng BVR phải chuẩn bị lương thực, thực phẩm, và ở lại sâu trong rừng núi gần chục ngày mới có thể hoàn thành nhiệm vụ.

Trước đây, khi khung pháp luật về lâm nghiệp còn chưa chặt chẽ và nhận thức của cộng đồng bản địa về bảo vệ tài nguyên rừng chưa cao, lực lượng BVR đôi khi phải đối mặt với những đối tượng “lâm tặc” manh động. Tuy nhiên, hiện nay, nhờ các quy định pháp luật lâm nghiệp được siết chặt, các hành vi vi phạm đã ít liều lĩnh hơn. Nếu phát hiện các hành vi vi phạm, lực lượng chức năng chỉ cần sử dụng các thiết bị thông minh để ghi lại hình ảnh, làm cơ sở xử lý theo quy định.

Bảo tồn đa dạng sinh học

BQLRPH Nhật Lệ chính thức được thành lập theo Quyết định số 3008/QĐ-UBND ngày 24/7/2026 của UBND tỉnh, trên cơ sở hợp nhất BQLRPH Quảng Ninh và BQLRPH Đồng Hới và ven biển tỉnh Quảng Trị. Đây là đơn vị sự nghiệp công lập, có chức năng quản lý, bảo vệ, phát triển và sử dụng rừng, đất lâm nghiệp do Nhà nước giao; thực hiện nhiệm vụ sự nghiệp công và công ích trong lĩnh vực lâm nghiệp. Đồng thời, BQLRPH Nhật Lệ cũng là tổ chức chủ rừng, thực hiện đầy đủ quyền, trách nhiệm và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật lâm nghiệp và các luật hiện hành.

Những năm gần đây, BQLRPH Nhật Lệ và Công ty TNHH MTV Bảo tồn Thiên nhiên Việt đã ký kết thỏa thuận hợp tác, triển khai nhiều hoạt động tuần tra bảo vệ rừng và giám sát đa dạng sinh học. Theo đó, từ tháng 7/2025 đến nay, các bên đã thành lập 3 đội tuần tra rừng chuyên trách gỡ bẫy; đồng thời trang bị đầy đủ thiết bị cho các đội này, bao gồm máy GPS cầm tay, smartphone, bộ đàm, trang phục chuyên dụng, ba lô đi rừng và đồ dùng lán trại.

Cũng từ thỏa thuận hợp tác này, các bên liên quan đã tổ chức thành công 2 lớp tập huấn chuyên sâu về kỹ năng tuần tra rừng, tháo gỡ bẫy và giám sát đa dạng sinh học (thu thập dữ liệu) sử dụng công cụ GPS và SMART mobile; hướng dẫn nhập, quản lý, phân tích và trích xuất dữ liệu tuần tra trong phần mềm SMART desktop cho các thành viên bộ phận kỹ thuật BVR và các đội tuần tra. Bên cạnh đó, một lớp hướng dẫn về kỹ năng sơ cấp cứu cơ bản cũng được tổ chức cho cán bộ BVR.

Trong khoảng thời gian từ tháng 7/2025 đến hết tháng 6/2026, các bên liên quan đã phối hợp tổ chức 42 đợt tuần tra, tổng cộng hơn 240 ngày công, với quãng đường di chuyển lên tới hơn 2.700km. Qua các đợt tuần tra này, các bên thống nhất ghi nhận: Lâm phần được kiểm tra cơ bản ổn định, không phát hiện hành vi khai thác gỗ, lâm sản ngoài gỗ, thủy sản hay khoáng sản trái phép. Các mối đe dọa chính tập trung vào hoạt động săn bắt động vật hoang dã trái phép (đặt bẫy) và sự tồn tại của các lán trại tạm.

Thông qua công tác tuần tra và gỡ bẫy, các đội đã phát hiện gần 50 vụ việc với hàng chục bẫy thòng lọng đang hoạt động trong khu vực. Đáng chú ý, họ đã ghi nhận sự xuất hiện của 12 cá thể voọc chà vá chân nâu (Pygathrix nemaeus) còn sống; phát hiện khỉ mặt đỏ (Macaca arctoides); ghi nhận 7 lượt dấu vết của lợn rừng (Sus scrofa) (như dấu chân, cành cây bị bẻ gãy) tại các tiểu khu của trạm BVR Ba Rền; và một cá thể rùa hộp trán vàng miền Trung (Cuora galbinifrons) còn sống.

Ông Đỗ Minh Cừ, Phó Giám đốc BQLRPH Nhật Lệ, khẳng định: “Để kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi bẫy bắt ĐVHD trái phép, đơn vị chúng tôi đã thường xuyên phối hợp với các lực lượng chức năng hoạt động trên địa bàn lâm phần được giao quản lý. Chúng tôi tăng cường trao đổi thông tin, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng và động vật hoang dã. Đơn vị cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật về bảo tồn đa dạng sinh học, nâng cao ý thức và trách nhiệm của cộng đồng dân cư vùng đệm trong việc bảo vệ các loài ĐVHD và tham gia quản lý bền vững tài nguyên rừng. Chúng tôi xem hoạt động tuần tra, tháo gỡ bẫy là một trong những giải pháp trọng yếu, góp phần giảm thiểu tình trạng săn bắt, bẫy bắt trái phép, bảo vệ môi trường sống tự nhiên, qua đó duy trì và phát huy giá trị đa dạng sinh học của toàn lâm phần BQLRPH Nhật Lệ…”.

Văn Minh