Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 116/2025/UBTVQH15, nhằm hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường hiệu lực và hiệu quả của công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư, cũng như giám sát việc xử lý khiếu nại, tố cáo. Nghị quyết quy định toàn diện về quy trình tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn thư, và trách nhiệm giám sát của Quốc hội cùng Hội đồng nhân dân ở mọi cấp. Văn bản này làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân trong công tác tiếp công dân và xử lý đơn, đồng thời giao Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát vai trò then chốt trong chỉ đạo và điều phối. Nghị quyết cũng xác lập quy trình tiếp nhận, phân loại đơn thư chặt chẽ, cơ chế phối hợp hiệu quả và nhấn mạnh vai trò giám sát, hướng tới nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo và củng cố niềm tin của nhân dân.
Quy định mới này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường hiệu lực và hiệu quả của công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư, đồng thời nâng cao năng lực giám sát việc xử lý khiếu nại, tố cáo trong bối cảnh phát triển hiện nay.
 |
| Cán bộ Trung tâm hành chính công phường Tam Kỳ, thành phố Đà Nẵng, hướng dẫn người dân làm thủ tục hành chính. (Ảnh: Trần Tĩnh/TTXVN) |
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chính thức ban hành Nghị quyết số 116/2025/UBTVQH15, thiết lập quy định toàn diện về công tác tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn thư, cũng như hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân đối với việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh từ cơ quan, tổ chức và cá nhân.
Văn bản pháp quy này được xây dựng vững chắc trên nền tảng Hiến pháp năm 2013 (đã sửa đổi, bổ sung), cùng với các đạo luật nền tảng như Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính quyền địa phương, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và các văn bản pháp luật có liên quan. Mục tiêu trọng tâm là không ngừng hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao tính hiệu lực và hiệu quả trong toàn bộ quy trình tiếp công dân, giải quyết đơn thư, và giám sát việc xử lý khiếu nại, tố cáo, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
Nghị quyết này quy định rõ ràng về phạm vi điều chỉnh, bao gồm toàn bộ trình tự, thủ tục, và trách nhiệm của Quốc hội cùng Hội đồng nhân dân trong hoạt động tiếp công dân; quy trình tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn thư; và công tác giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Đồng thời, văn bản còn xác lập chế độ thông tin, báo cáo và các điều kiện cần thiết để bảo đảm việc triển khai hiệu quả.
Một trong những điểm nhấn cốt lõi của Nghị quyết là việc quy định hết sức cụ thể và minh bạch về trách nhiệm trong công tác tiếp công dân của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban thuộc Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, từng đại biểu Quốc hội, Thường trực Hội đồng nhân dân và các đại biểu Hội đồng nhân dân ở mọi cấp.
Công tác tiếp công dân sẽ được triển khai theo định kỳ, căn cứ vào yêu cầu thực tiễn phát sinh hoặc theo đề nghị của công dân. Đặc biệt, trong những trường hợp cần thiết, việc tiếp công dân có thể được tổ chức dưới hình thức trực tuyến, tuân thủ các quy định hiện hành của Chính phủ.
Nghị quyết cũng làm rõ địa điểm tiếp công dân dành cho từng chủ thể. Cụ thể, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và các đại biểu Quốc hội sẽ tiến hành tiếp công dân tại Trụ sở tiếp công dân ở trung ương, tại địa phương nơi ứng cử hoặc tại các địa điểm được cơ quan có thẩm quyền sắp xếp.
Trong khi đó, Thường trực Hội đồng nhân dân và các đại biểu Hội đồng nhân dân sẽ tiếp công dân tại Trụ sở tiếp công dân cùng cấp hoặc tại các địa điểm tiếp công dân được bố trí tại địa phương.
Đặc biệt, Nghị quyết giao cho Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát một vai trò then chốt, mang tính trung tâm. Cơ quan này sẽ hỗ trợ Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc chỉ đạo, điều hòa và phối hợp công tác tiếp công dân của Hội đồng Dân tộc cùng các Ủy ban thuộc Quốc hội; đồng thời, chịu trách nhiệm tổ chức tiếp công dân thường xuyên tại Trụ sở tiếp công dân ở trung ương. Nhiệm vụ quan trọng khác là phối hợp rà soát, đôn đốc giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo có tính chất đông người, phức tạp, đặc biệt là những trường hợp tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và an toàn xã hội.
Bên cạnh các quy định trên, Nghị quyết còn xác lập khuôn khổ chặt chẽ về quy trình tiếp nhận và phân loại đơn thư. Các đơn thư có thể được tiếp nhận từ đa dạng các nguồn, bao gồm qua hoạt động tiếp công dân, các buổi tiếp xúc cử tri, thông qua dịch vụ bưu chính hoặc do các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền chuyển giao.
Công tác phân loại đơn thư sẽ được thực hiện dựa trên các tiêu chí cụ thể như nội dung của đơn (khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh), điều kiện để xem xét xử lý, trách nhiệm của cơ quan xử lý và thẩm quyền giám sát liên quan.
Nghị quyết đồng thời xác định rõ ràng các tiêu chí cụ thể cho cả đơn đủ điều kiện và không đủ điều kiện xử lý. Văn bản cũng quy định chi tiết trách nhiệm của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban thuộc Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong việc tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư một cách đúng thẩm quyền, bảo đảm tính khách quan và tuân thủ tuyệt đối quy định pháp luật.
Tổng thể, Nghị quyết đã kiến tạo một bộ khung pháp lý đầy đủ và chặt chẽ, xác định rõ trách nhiệm xử lý và giám sát việc giải quyết các đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân, cơ quan, tổ chức trong toàn bộ hệ thống Quốc hội và Hội đồng nhân dân ở mọi cấp.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đảm nhiệm vai trò đầu mối trọng yếu trong việc xử lý các đơn thư gửi đến Quốc hội, chính Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hoặc những đơn có nội dung liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau.
Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đóng vai trò là cơ quan tham mưu, hỗ trợ Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc theo dõi, chuyển đơn đến đúng cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, cơ quan này có nhiệm vụ đôn đốc việc giải quyết và tổng hợp kết quả để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Dựa trên kết quả giải quyết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thể cân nhắc và quyết định tổ chức các hoạt động giám sát khi xét thấy cần thiết.
Thường trực Hội đồng Dân tộc và Thường trực các Ủy ban thuộc Quốc hội có bổn phận xử lý các đơn thư thuộc phạm vi chuyên trách của mình, hoặc theo yêu cầu chỉ đạo từ lãnh đạo Quốc hội, lãnh đạo Hội đồng, Ủy ban tương ứng.
Các cơ quan này được ủy quyền đầy đủ để chuyển đơn, theo dõi tiến độ, yêu cầu báo cáo và quyết định thực hiện giám sát khi phát hiện những vướng mắc, sai phạm hoặc khi kết quả giải quyết không đạt được sự thống nhất.
Đoàn đại biểu Quốc hội và từng đại biểu Quốc hội trực tiếp thụ lý và xử lý đơn thư thông qua các hoạt động tiếp công dân và tiếp xúc cử tri. Ngoài việc chuyển đơn đến đúng cơ quan có thẩm quyền, Đoàn và các đại biểu còn có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc quá trình giải quyết. Đặc biệt, họ được quyền chủ động thực hiện hoặc kiến nghị giám sát khi cơ quan có thẩm quyền không giải quyết, giải quyết chậm trễ hoặc không tuân thủ quy định pháp luật.
Tại cấp địa phương, Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân và các đại biểu Hội đồng nhân dân được phân công nhiệm vụ xử lý đơn thư trong phạm vi, cấp hành chính và lĩnh vực mà mình phụ trách.
Nghị quyết cũng làm rõ cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cấp Hội đồng nhân dân, và giữa Hội đồng nhân dân với Đoàn đại biểu Quốc hội. Mục tiêu là nhằm tối ưu hóa quy trình giải quyết đơn thư, bảo đảm mọi vấn đề được xử lý đúng thẩm quyền, tránh tình trạng chồng chéo và bỏ sót.
Chương IV của Nghị quyết đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của vai trò giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp đối với công tác giải quyết đơn thư. Theo đó, các chủ thể giám sát được trao đầy đủ quyền hạn để yêu cầu giải trình, cung cấp thông tin, tổ chức các đoàn giám sát và kiến nghị xử lý nghiêm minh khi phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật, hoặc xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, các tổ chức, cá nhân.
Nhìn chung, Nghị quyết này đã kiến tạo một cơ chế xử lý và giám sát đồng bộ, liên thông và đề cao trách nhiệm, qua đó góp phần nâng cao đáng kể hiệu quả trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân vào hoạt động của các cơ quan dân cử.
Theo TTXVN/Vietnam+
