Quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước sẽ được công bố đồng loạt vào ngày 1/6, thể hiện sự dung hòa giữa tính nghiêm minh của pháp luật và chính sách khoan hồng có điều kiện của Nhà nước. Quyết định năm nay bổ sung và làm rõ hơn các điều kiện, đặc biệt là các trường hợp không thuộc diện đặc xá nhằm siết chặt hơn đối với người có tiền án hoặc phạm các tội cố ý nghiêm trọng, đảm bảo việc áp dụng pháp luật được thống nhất và chặt chẽ. Các cơ sở giam giữ đang khẩn trương rà soát hồ sơ, đảm bảo tính chính xác và tuân thủ quy định. Song song đó, Cục C10 tiếp tục triển khai các chương trình chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng thông qua giáo dục pháp luật, tư vấn tâm lý và đào tạo nghề cho phạm nhân. Vai trò của các cấp chính quyền địa phương, gia đình và doanh nghiệp là then chốt để hỗ trợ người được đặc xá ổn định cuộc sống, xóa bỏ định kiến và giảm thiểu tái phạm.
Dự kiến vào ngày 1/6 tới, quyết định đặc xá của Chủ tịch nước sẽ được đồng loạt công bố tại tất cả các cơ sở giam giữ trên toàn quốc, áp dụng cho những phạm nhân đủ điều kiện theo quy định.
Quyết định đặc xá năm nay một lần nữa khắc sâu quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước: dung hòa hài hòa giữa sự nghiêm minh của pháp luật và chính sách khoan hồng có điều kiện. Việc xét duyệt đặc xá được tiến hành hết sức thận trọng, đúng người, đúng việc, đồng thời kiên quyết giữ vững kỷ cương, trật tự, an toàn xã hội, qua đó khẳng định sâu sắc tinh thần nhân văn, nhân đạo đối với những cá nhân lầm lỡ.
Trong cuộc trao đổi với phóng viên VOV, Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng (C10), Bộ Công an, đã thông tin: Quyết định đặc xá năm 2026 được ban hành với những bổ sung, làm rõ hơn một số điều kiện và trường hợp không thuộc diện đề nghị đặc xá. Mục đích là để đảm bảo việc áp dụng pháp luật được thống nhất và chặt chẽ trên phạm vi toàn quốc.
 |
| Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường, người đứng đầu Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc và trường giáo dưỡng (Bộ Công an). |
PV: Thưa Thiếu tướng, xin ông vui lòng cung cấp thông tin chi tiết hơn về những điểm đổi mới của Quyết định đặc xá năm 2026?
Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Đặc xá, về bản chất, là một chính sách khoan hồng đặc biệt của Nhà nước, được Chủ tịch nước ban hành để ân xá trước thời hạn cho những người bị kết án tù có thời hạn hoặc tù chung thân trong các dịp sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của quốc gia, hoặc trong những tình huống đặc biệt. Đây không chỉ là biểu hiện của truyền thống nhân đạo sâu sắc mà còn là động lực khuyến khích người lầm lỗi cải tạo, hướng thiện và tiến bộ. Trong năm 2025, Chủ tịch nước đã ký quyết định đặc xá hai đợt nhân dịp kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Để đảm bảo quá trình triển khai đặc xá chặt chẽ và tuân thủ đúng chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, Quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước đã có những điều chỉnh mới so với năm 2025. Cụ thể: Thứ nhất, liên quan đến các điều kiện đề nghị đặc xá, Quyết định đã bổ sung cụm từ “ít nhất” vào quy định về thời hạn chấp hành án đối với các trường hợp được xét đặc xá.
Thứ hai, về các trường hợp không được đề nghị đặc xá, Quyết định đã bổ sung và làm rõ nhiều nội dung quan trọng nhằm đảm bảo sự thống nhất trong việc xác định đối tượng tại các cơ sở giam giữ. Cụ thể như sau: Khoản 5 Điều 4, trước đây quy định “có từ 02 tiền án trở lên”, nay được bổ sung thêm điều kiện “hoặc có 1 tiền án mà bị kết án phạt tù về tội do cố ý”. Khoản 8 Điều 4, bổ sung các tội danh: Cưỡng dâm có tính chất loạn luân; cưỡng dâm trẻ em (theo Bộ luật Hình sự năm 1999) hoặc cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; cưỡng đoạt tài sản,… gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng (theo Bộ luật Hình sự năm 1999); cưỡng đoạt tài sản,… có tổ chức hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; chống người thi hành công vụ gây hậu quả nghiêm trọng (theo Bộ luật Hình sự năm 1999) hoặc có tổ chức hoặc xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội. Khoản 14 Điều 4, bổ sung nội dung “phạm từ hai tội do cố ý trở lên, kể cả trường hợp tổng hợp hình phạt; hoặc đang chấp hành hình phạt tổng hợp do bị kết án phạt tù 2 lần trở lên về cùng một tội do cố ý”. Cuối cùng, Khoản 15 Điều 4 bổ sung nội dung “ba lần kết án phạt tù trở lên về cùng một tội do cố ý”.
Những bổ sung này được thực hiện nhằm mục đích làm rõ hơn các trường hợp không đủ điều kiện đề nghị đặc xá. Kinh nghiệm từ quá trình triển khai các đợt đặc xá năm 2025 cho thấy, một số cơ sở giam giữ còn gặp vướng mắc, chưa thống nhất trong việc áp dụng. Do đó, lần sửa đổi này hướng tới việc đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán trên toàn hệ thống cơ sở giam giữ trong cả nước.
 |
| Lãnh đạo Bộ Công an tiến hành kiểm tra công tác niêm yết công khai Quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước. |
PV: Để thực thi Quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước, Hội đồng tư vấn đặc xá và các tổ chuyên viên hỗ trợ đã triển khai công tác kiểm tra, thẩm định hồ sơ đề nghị đặc xá một cách nghiêm ngặt như thế nào, nhằm đảm bảo sự chặt chẽ, khách quan, đúng quy định pháp luật và loại trừ mọi sai sót, dù là nhỏ nhất?
Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Tính đến thời điểm hiện tại, tất cả các trại giam, trại tạm giam và cơ quan thi hành án hình sự cấp tỉnh đã triển khai một cách nghiêm túc Quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước, cùng với Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá và Kế hoạch hành động của Bộ Công an. Hiện tại, các cơ sở giam giữ trực thuộc Bộ Công an, cùng với các Tổ thẩm định liên ngành và Ban Chỉ đạo về đặc xá của Bộ Công an, đang khẩn trương tiến hành rà soát, đối chiếu và lập danh sách các trường hợp đủ điều kiện đặc xá trong đợt này, cam kết đảm bảo tính chính xác, chặt chẽ và tuân thủ tuyệt đối các quy định của pháp luật.
PV: Thời gian qua, công tác tái hòa nhập cộng đồng cho người đã chấp hành xong án phạt tù và người được đặc xá đã ghi nhận nhiều thành quả đáng khích lệ, đóng góp thiết yếu vào việc duy trì an ninh, trật tự xã hội. Trong đó, việc đào tạo nghề và chuẩn bị cho quá trình tái hòa nhập trước khi đặc xá đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Vậy, Cục C10 sẽ tiếp tục đưa ra những chỉ đạo cụ thể nào cho các trại giam về nội dung này, thưa Thiếu tướng?
Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Kể từ năm 2020 đến nay, Cục C10 đã kiên định chỉ đạo các trại giam tổ chức các chương trình chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng đặc thù dành cho những phạm nhân sắp hoàn thành án phạt tù hoặc đã được xét duyệt đặc xá, tha tù trước thời hạn có điều kiện. Các chương trình này bao gồm giáo dục pháp luật, bồi dưỡng công dân, trang bị kỹ năng sống, tư vấn tâm lý chuyên sâu, hỗ trợ các thủ tục pháp lý cần thiết, định hướng nghề nghiệp rõ ràng và nâng cao năng lực tìm kiếm việc làm. Kết quả là, các trại giam đã tổ chức gần 8.000 lớp tư vấn tâm lý và hỗ trợ pháp lý, phục vụ trên 400.000 lượt phạm nhân chuẩn bị tái hòa nhập hoặc được đặc xá. Đồng thời, các trại giam cũng đã chủ động phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề tại địa phương để mở các lớp học nghề cho hơn 55.000 phạm nhân, trong đó nhiều người đã được cấp chứng chỉ sau khi hoàn thành khóa học.
Những nỗ lực này đã mở ra cơ hội việc làm, tạo điều kiện để người chấp hành xong án phạt tù và người được đặc xá nhanh chóng ổn định cuộc sống, qua đó đóng góp thiết thực vào việc giữ vững an ninh, trật tự tại địa phương. Thành quả đạt được là minh chứng rõ nét cho đường lối, chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước ta trong công tác quản lý, giáo dục người phạm tội – một đường lối thấm đẫm tinh thần nhân văn, nhân đạo, đồng thời phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Thực tiễn cho thấy, không ít phạm nhân sau khi hoàn thành án phạt và trở về với gia đình đã gặt hái được thành công, trở thành những công dân trưởng thành, thậm chí còn tự mình thành lập các doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả. Quan trọng hơn, họ còn tạo ra cơ hội việc làm cho nhiều người khác cũng đã hoàn thành án phạt, giúp họ ổn định cuộc sống và mưu sinh bằng chính những kỹ năng nghề nghiệp được trang bị trong quá trình cải tạo tại các trại giam.
 |
| Lãnh đạo Bộ Công an giám sát công tác tại xưởng sản xuất và khu vực đọc sách thuộc Trại giam Nam Hà. |
PV: Để công tác đặc xá thực sự đạt hiệu quả tối ưu, xin hỏi Thiếu tướng, vai trò của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương được nhìn nhận như thế nào trong việc hỗ trợ các phạm nhân sau đặc xá nhanh chóng ổn định cuộc sống và giảm thiểu nguy cơ tái phạm?
Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Khi phạm nhân được đặc xá hoặc hoàn thành án phạt tù trở về với gia đình và xã hội, sự vào cuộc tích cực của các cấp chính quyền là yếu tố then chốt. Trong thời gian cải tạo, phạm nhân đã được giáo dục về pháp luật và ý thức công dân. Khi trở về địa phương, điều quan trọng là họ nhận được sự chào đón và hỗ trợ từ cấp ủy, chính quyền, và đặc biệt là từ vòng tay rộng mở của gia đình. Gia đình chính là điểm tựa vững chắc để những người thân từng lầm lỗi có thể tái hòa nhập, trở thành người lương thiện. Do đó, vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương, và đặc biệt là sự tham mưu của lực lượng công an cấp cơ sở, là vô cùng cần thiết trong việc xóa bỏ mọi định kiến, kỳ thị của xã hội đối với những cá nhân từng có quá khứ phạm tội, nay đã trở về với gia đình và cộng đồng.
Thực tiễn đã chứng minh, nhiều địa phương đã triển khai các mô hình hỗ trợ tái hòa nhập vô cùng hiệu quả. Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp cũng đã thể hiện trách nhiệm xã hội khi sẵn sàng tiếp nhận, tạo điều kiện việc làm cho những phạm nhân sau khi mãn hạn tù. Điều này không chỉ giúp người được đặc xá có nguồn thu nhập ổn định, từng bước gây dựng lại cuộc sống mà còn đóng góp quan trọng vào việc hạn chế tối đa nguy cơ tái phạm tội, hướng họ tới một tương lai tốt đẹp hơn.
PV: Xin trân trọng cảm ơn Thiếu tướng!
Theo VOV
