Giải mã: Nền tảng nào giúp Việt Nam phát triển bền vững?

Phường Ba Đồn là điểm sáng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản, coi đây là động lực then chốt cho sự phát triển bền vững của địa phương. Nơi đây sở hữu hệ thống di tích vật thể đồ sộ như đình Lũ Phong, quần thể mộ tướng Nguyễn Dụng và đình Tượng Sơn (đều cấp quốc gia), cùng không gian văn hóa phi vật thể độc đáo với Lễ hội khai hạ làng Tượng Sơn sắp được công nhận di sản quốc gia.
Công tác bảo tồn được triển khai đồng bộ, gắn kết chặt chẽ với phát triển kinh tế-xã hội, chú trọng giáo dục thế hệ trẻ và thu hút sự chung tay của cộng đồng, bao gồm cả những đóng góp tự nguyện. Các hoạt động văn hóa dân gian được duy trì, lôi cuốn sự tham gia tích cực của giới trẻ. Việc gìn giữ và phát huy các giá trị di sản không chỉ làm giàu bản sắc văn hóa mà còn thúc đẩy du lịch, dịch vụ, hướng tới mục tiêu xây dựng một không gian văn hóa lành mạnh, bền vững trong bối cảnh hiện đại.

“`html

QTO – Phường Ba Đồn đang vươn mình trở thành điểm sáng về bảo tồn và phát huy giá trị di sản, khi sở hữu một hệ thống di tích lịch sử-văn hóa vật thể đồ sộ cùng không gian văn hóa phi vật thể độc đáo. Nơi đây coi việc gìn giữ và phát huy các di sản là động lực then chốt cho sự phát triển bền vững. Theo đó, công tác bảo tồn không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ nguyên trạng mà còn được tích hợp chặt chẽ với quá trình phát triển kinh tế-xã hội, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và làm giàu bản sắc cộng đồng.

Sau sáp nhập, Ba Đồn nổi lên như một vùng đất cổ với mật độ di tích lịch sử-văn hóa đặc biệt dày đặc, trong đó nhiều công trình đã được công nhận ở cấp tỉnh và quốc gia. Điển hình là đình Lũ Phong, một di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia từ năm 1998; hay quần thể mộ tướng Nguyễn Dụng và đình Tượng Sơn, được xếp hạng quốc gia vào năm 2003. Gần đây nhất, đình làng Phan Long cũng đã vinh dự được công nhận là di tích cấp tỉnh vào tháng 7/2021, bổ sung vào kho tàng di sản quý giá của phường.

Không chỉ giới hạn ở các di tích vật thể, Ba Đồn còn là nơi lưu giữ một không gian văn hóa phi vật thể đậm đà bản sắc. Tiêu biểu là Lễ hội khai hạ làng Tượng Sơn, một sự kiện văn hóa mang tính biểu tượng, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 6/2025. Lễ hội này không chỉ là một sinh hoạt văn hóa truyền thống mà còn là nơi kết tinh, lan tỏa tinh thần thượng võ, ý chí kiên cường và tình đoàn kết gắn bó của cộng đồng cư dân địa phương.

Theo ông Trần Thanh Hưng, Chủ tịch UBND phường Ba Đồn, việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây chính là cách thức hữu hiệu để nuôi dưỡng, bồi đắp lòng yêu nước, giáo dục đạo đức và khơi dậy niềm tự hào về bản sắc văn hóa quê hương trong các thế hệ trẻ, từ đó kiến tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho xã hội. Đồng thời, ông nhấn mạnh, đây cũng là một động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển du lịch, dịch vụ, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội bền vững của địa phương.

Các hoạt động văn hóa tại phường Ba Đồn luôn tạo sức hút mạnh mẽ, thu hút đông đảo người dân tham gia – Ảnh: H.L

Với tầm nhìn chiến lược đó, công tác gìn giữ và phát huy các giá trị di sản luôn được triển khai một cách đồng bộ, với sự chung tay vào cuộc của toàn bộ hệ thống chính trị và sự hưởng ứng tích cực từ cộng đồng.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc duy trì và tổ chức bài bản các hoạt động văn hóa truyền thống. Bà Hoàng Thị Bích Thủy, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội, UBND phường Ba Đồn, chia sẻ rằng địa phương chủ động xây dựng kế hoạch chi tiết và phân công cụ thể để đảm bảo các lễ hội được tổ chức trang trọng, an toàn, văn minh, đồng thời vẫn giữ nguyên được bản sắc độc đáo. Các nghi thức trong lễ được thực hiện trang nghiêm, thể hiện sự tôn kính; trong khi phần hội được thiết kế lành mạnh, đa dạng, phù hợp với thuần phong mỹ tục cũng như xu thế của đời sống hiện đại. Công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và y tế cũng được tăng cường tối đa.

Bên cạnh đó, địa phương cũng kiên quyết ngăn chặn triệt để các hiện tượng mê tín dị đoan, lợi dụng lễ hội để trục lợi, qua đó bảo đảm không gian lễ hội luôn trong lành, vui tươi và giữ vững giá trị văn hóa cốt lõi. Điều này góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp và nâng cao ý thức gìn giữ di sản trong toàn thể cộng đồng.

Tại Ba Đồn, nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc như đấu vật, cướp cù, hát ca trù… vẫn được bảo tồn và duy trì đều đặn. Những hoạt động này không chỉ tạo ra sân chơi lành mạnh mà còn là cầu nối quan trọng để trao truyền các giá trị văn hóa giữa các thế hệ. Đáng chú ý, nhiều bạn trẻ đã chủ động tìm hiểu, tích cực tham gia và góp sức trong các hoạt động truyền thống. Họ không chỉ là những người tiếp nhận mà còn là lực lượng kế thừa năng động, góp phần làm mới cách tiếp cận, tạo nên sức sống bền bỉ cho các di sản văn hóa địa phương.

Công tác bảo tồn di sản tại phường Ba Đồn còn gắn liền với việc phát huy giá trị trong bối cảnh đời sống hiện đại. Các thiết chế văn hóa quan trọng như đình làng được quan tâm đầu tư tu bổ, trở thành những không gian sinh hoạt cộng đồng ý nghĩa. Sự đóng góp tự nguyện của người dân, đặc biệt là những người con xa quê, đã đóng vai trò then chốt trong việc bảo tồn và tôn tạo các công trình văn hóa mang tính biểu tượng này.

Ông Nguyễn Xuân Đức, một người con ưu tú của quê hương Ba Đồn, người đã đầu tư xây dựng lại đình làng Phan Long, xúc động chia sẻ: “Vì tình yêu và sự gắn bó sâu nặng với quê hương, tôi đã dồn hết tâm huyết, trí tuệ, sức lực và tài chính để kiến tạo lại đình làng. Tôi cảm nhận rằng người dân Ba Đồn sống với nhau ngày càng tử tế, đoàn kết hơn, bởi mỗi khi đến thắp hương, dâng lễ, họ lại có dịp trò chuyện, tình cảm cứ thế mà gắn bó. Tôi cũng rất vui mừng khi công tác tổ chức, quản lý đình làng ngày càng chu đáo và trang trọng hơn”.

Một yếu tố quan trọng khác là việc tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và ý nghĩa sâu sắc của di sản văn hóa. Thông qua các hoạt động truyền thông, giáo dục đa dạng, các giá trị truyền thống được lan tỏa sâu rộng, góp phần hình thành ý thức tự giác trong việc gìn giữ và phát huy di sản trong mỗi cá nhân.

“Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục chú trọng gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa, đồng thời gắn kết chặt chẽ với đời sống đương đại. Các nghi lễ truyền thống sẽ được bảo tồn, thực hành đúng chuẩn mực; đồng thời, các hoạt động văn hóa sẽ được tổ chức linh hoạt, phù hợp với điều kiện hiện nay, nhằm đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng. Cùng với đó, phường sẽ đẩy mạnh xã hội hóa, phát huy vai trò chủ thể của người dân, tăng cường tuyên truyền, quảng bá và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, lan tỏa giá trị di sản; nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, hướng tới kiến tạo một không gian văn hóa lành mạnh, giàu bản sắc”, ông Trần Thanh Hưng, Chủ tịch UBND phường Ba Đồn, kiên quyết khẳng định.

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển hiện đại, di sản văn hóa đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là nguy cơ mai một do sự tác động của các yếu tố ngoại lai. Tuy nhiên, với những giải pháp đồng bộ và sự chung tay của toàn thể cộng đồng, các giá trị di sản tại Ba Đồn vẫn đang được gìn giữ, phát huy mạnh mẽ, trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của địa phương.

H.Lê

“`