Bộ luật Hình sự: Sửa đổi để nghiêm trị, khoan hồng và nhân đạo hơn – Bạn có biết?

Quốc hội đã thảo luận và nhất trí về sự cần thiết sửa đổi toàn diện Bộ luật Hình sự theo tư duy lập pháp tiên tiến. Mục tiêu là cân bằng giữa nghiêm trị các hành vi tội phạm nguy hiểm và mở rộng chính sách khoan hồng, nhân đạo, đồng thời khắc phục bất cập hiện hành và thích ứng với tội phạm trong tình hình mới, đặc biệt là tội phạm không gian mạng. Các đại biểu đã tập trung thảo luận các vấn đề như áp dụng chính sách khoan hồng cho người tự thú, cấu trúc tội phạm mạng và việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với một số tội danh, nhất là mua bán ma túy. Bộ trưởng Công an giải trình việc thu hẹp hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng và hội nhập quốc tế, đồng thời khẳng định sẽ bổ sung các tội danh mới để đáp ứng thực tiễn phòng, chống tội phạm.

“`html

Các đại biểu Quốc hội đồng thuận với sự cần thiết phải sửa đổi toàn diện Bộ luật Hình sự theo tư duy lập pháp tiên tiến, nhằm thiết lập sự cân bằng giữa việc nghiêm trị các hành vi tội phạm nguy hiểm và mở rộng các chính sách khoan hồng, nhân đạo, đáp ứng hiệu quả yêu cầu phòng, chống tội phạm trong bối cảnh mới.

Sáng ngày 27/10, Quốc hội đã tiến hành phiên thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Chủ động phòng ngừa tội phạm mạng ngay từ giai đoạn chuẩn bị

Trong phiên thảo luận, các đại biểu đã nhất trí về sự cấp thiết của việc sửa đổi toàn diện Bộ luật Hình sự. Mục tiêu là kịp thời thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật phòng, chống tội phạm, đặc biệt là các định hướng đề cao tính hướng thiện, nhân đạo trong xử lý người phạm tội, song vẫn đảm bảo tính răn đe và nghiêm khắc. Đồng thời, dự thảo luật cũng nhằm khắc phục những bất cập hiện hành, đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, bám sát thực tiễn, chủ động dự báo xu hướng tội phạm, đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (Đoàn Thanh Hóa) đã bày tỏ sự tán thành và đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng của Cơ quan chủ trì soạn thảo. Bà nhấn mạnh dự thảo Bộ luật Hình sự được xây dựng với tư duy lập pháp hiện đại, đảm bảo sự cân bằng giữa việc xử lý nghiêm minh các hành vi tội phạm nguy hiểm mới và mở rộng chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước.

Cũng theo đại biểu, việc dự thảo Luật đã cấu trúc lại các tội phạm trên không gian mạng theo chuỗi hành vi, từ chuẩn bị, tổ chức đến thực hiện, là một cách tiếp cận mới, phù hợp với sự phát triển của công nghệ hiện đại và thực tiễn đấu tranh với nhiều vụ tống tiền quy mô lớn qua mạng gần đây.

Tuy nhiên, đại biểu Thùy Linh chỉ ra một điểm cần rà soát: tội lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua mạng tại Điều 157 hiện chưa thuộc danh mục được xử lý từ giai đoạn chuẩn bị tại Điều 14. Trong khi đó, để thực hiện hành vi lừa đảo, các đối tượng thường phải có sự chuẩn bị trước như mua gom tài khoản ngân hàng, sử dụng sim không chính chủ, dựng trang web giả mạo…

Do đó, đại biểu kiến nghị cần rà soát kỹ lưỡng nội dung này để có thể ngăn chặn hành vi phạm tội ngay từ khâu chuẩn bị, qua đó hạn chế tối đa thiệt hại trước khi tài sản của người dân thực sự bị chuyển đi.

Trong khi đó, đại biểu Dương Đức Hải (Đoàn thành phố Hà Nội) đã bày tỏ sự tán thành với chính sách khoan hồng dành cho người tự nguyện nhận tội, chủ động khai báo và chấp nhận hình phạt được quy định tại Điều 3 và Điều 57 của dự thảo Bộ luật Hình sự. Ông nhận định đây là một đổi mới quan trọng do Chính phủ trình Quốc hội, được Bộ Công an chủ trì nghiên cứu và xây dựng dựa trên yêu cầu thực tiễn của công tác phòng, chống tội phạm.

Đại biểu Dương Đức Hải nhấn mạnh rằng chính sách khoan hồng cần phải gắn liền với công bằng và việc bảo vệ quyền lợi của người bị hại. Khi xem xét khoan hồng, cần đánh giá toàn diện tính chất hành vi, mức độ lỗi, sự hợp tác của người phạm tội và các điều kiện luật định. Đồng thời, quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại phải được đảm bảo tuyệt đối.

Từ thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, đại biểu đã ủng hộ chính sách này, đồng thời đề nghị hoàn thiện đồng bộ các quy định hiện hành để việc áp dụng được chặt chẽ, minh bạch và thống nhất.

Một số ý kiến đại biểu cũng đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc kỹ lưỡng việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, đặc biệt trong bối cảnh tội phạm ma túy đang diễn biến hết sức phức tạp. Theo các ý kiến này, chỉ khi quy định hình phạt cao nhất là tử hình mới đủ sức răn đe và phòng ngừa chung đối với loại tội phạm ma túy hiện nay, đồng thời đảm bảo mục tiêu lâu dài là “xây dựng xã hội không có ma túy”. Trên cơ sở đó, đề nghị Ban soạn thảo xem xét có thể nâng định lượng để duy trì hình phạt cao nhất là tử hình trong tội danh này.

Bổ sung các tội danh mới đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Kết thúc phiên thảo luận, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, đã phát biểu tiếp thu và giải trình các ý kiến của đại biểu.

Về việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, các đại biểu Quốc hội cơ bản nhất trí với chủ trương này trong dự thảo Bộ luật. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị cân nhắc và đánh giá tác động kỹ lưỡng việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với một số tội danh cụ thể.

Bộ trưởng Công an giải thích, việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế. Đồng thời, đây cũng là bước đi phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự quốc tế.

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng Lương Tam Quang thừa nhận đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm. Tuy nhiên, thực tiễn đấu tranh cho thấy nhiều đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí bị lừa gạt, ép buộc. Những đối tượng này vẫn có khả năng được cải hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Do đó, việc áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất là tử hình đối với họ chưa thực sự cần thiết, nên cơ quan soạn thảo đã đề xuất bỏ hình phạt này.

Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh: “Yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý một đối tượng mà phải truy xét đến tận cấp dưới, xử lý đường dây và từng đối tượng liên quan. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy.”

Trước ý kiến đề nghị thận trọng khi bổ sung các tội danh đối với hành vi phạm tội mới, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho hay, từ thực tiễn công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, cơ quan chủ trì soạn thảo nhận thấy hiện nay đã xuất hiện nhiều hành vi mới gây nguy hiểm cho xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin và kinh tế. Việc bổ sung các tội danh mới nhằm khắc phục những bất cập nêu trên, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để bảo vệ người dân, doanh nghiệp và lợi ích của Nhà nước. Điều này góp phần thể chế hóa quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa phát triển và tăng cường hội nhập quốc tế; đáp ứng yêu cầu xây dựng, bảo vệ đất nước, phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, dự thảo Bộ luật Hình sự cũng kết hợp giữa việc nghiêm trị với khoan hồng, nhân đạo thông qua việc hoàn thiện các chế định về loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, xóa án tích; loại bỏ một số tội danh, nâng định mức, định lượng, tiền và điều chỉnh các căn cứ xử lý hình sự đối với nhiều tội danh. Qua đó, loại trừ những hành vi không đến mức phải xử lý hình sự, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.

Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, cùng các cơ quan, bộ, ngành liên quan để nghiên cứu, tiếp thu và giải trình đầy đủ các ý kiến của đại biểu Quốc hội, báo cáo Chính phủ nhằm hoàn thiện dự thảo Bộ luật Hình sự, trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Cũng trong buổi sáng cùng ngày, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường để cho ý kiến về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Theo NDĐT

“`