Xu hướng đưa học sinh đến các di tích lịch sử và làng nghề truyền thống để học tập trải nghiệm đang mở ra hướng phát triển đột phá cho du lịch địa phương, đồng thời bồi đắp lòng yêu nước và kiến thức thực tế cho thế hệ trẻ. Các đơn vị lữ hành như Sepon Travel đã tiên phong tổ chức các tour giáo dục đa dạng từ năm 2016, giúp học sinh tiếp cận môn Lịch sử một cách sinh động, chủ động nghiên cứu và thuyết trình tại chỗ, gắn liền với chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Tuy nhiên, mô hình này vẫn đối mặt với thách thức về cơ sở vật chất tại một số di tích, lo ngại an toàn và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, doanh nghiệp. Để phát triển bền vững, cần nâng cao tính chuyên nghiệp, đa dạng hóa sản phẩm, đảm bảo an toàn và tăng cường liên kết ba bên nhằm khai thác hiệu quả giá trị văn hóa – lịch sử, biến loại hình du lịch giáo dục này thành hướng đi chiến lược và tiềm năng của địa phương.
QTO – Vượt ra khỏi khuôn khổ những giờ học lý thuyết truyền thống, xu hướng đưa học sinh tiếp cận thực tế tại các di tích lịch sử đang mở ra một lộ trình phát triển đột phá cho du lịch địa phương. Việc đẩy mạnh các chương trình ngoại khóa không chỉ góp phần bồi đắp sâu sắc lòng yêu nước cho thế hệ trẻ, mà còn kiến tạo cơ hội vàng để ngành du lịch và giáo dục tăng cường phối hợp, khai thác và đánh thức toàn diện tiềm năng ẩn chứa trong hệ thống di tích cách mạng phong phú.
Hiệu quả vượt trội từ mô hình học tập trải nghiệm
Từ năm 2016, Sepon Travel, một đơn vị lữ hành có trụ sở tại phường Đông Hà, đã tiên phong triển khai các tour giáo dục trải nghiệm chuyên biệt dành cho học sinh. Khởi đầu từ những chuyến đi khám phá nửa ngày tới các địa danh linh thiêng như Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị, các nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, hay Đường 9, chương trình đã được mở rộng quy mô đáng kể. Hiện nay, các tour kéo dài từ 1 đến 2 ngày được thiết kế linh hoạt, phù hợp với từng độ tuổi và cấp học. Bên cạnh các di tích lịch sử, chương trình còn vươn tới các làng nghề truyền thống, mang đến không gian thực tế để học sinh trực tiếp trải nghiệm và tìm hiểu sâu sắc quy trình sản xuất thủ công độc đáo.
Sự bùng nổ của du lịch giáo dục tại Quảng Trị trong những năm gần đây có mối liên hệ mật thiết với việc triển khai chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Thầy giáo Phan Đình Trình, giáo viên bộ môn Lịch sử tại Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, chia sẻ rằng nhà trường đã chủ động xây dựng chuyên đề “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Việt Nam” theo hướng bài bản, gắn kết chặt chẽ với giáo dục truyền thống địa phương. Kiên trì theo đuổi mô hình “học tập trải nghiệm” suốt 3 năm, sự hợp tác giữa nhà trường và Sepon Travel đã hoàn toàn thay đổi cách tiếp cận môn Lịch sử, vốn dĩ thường bị coi là khô khan, trở nên sinh động và hấp dẫn hơn đối với học sinh.
 |
| Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị, một trong những điểm đến Sepon Travel ưu tiên tổ chức cho học sinh tham quan và học tập trải nghiệm – Ảnh: Đ.V.C.C |
Thường niên vào khoảng tháng 3-4, nhà trường tổ chức các đợt du lịch trải nghiệm cho học sinh với lịch trình được thay đổi linh hoạt. Nếu như các năm trước, các em được tìm hiểu về Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải và địa đạo Vịnh Mốc, thì năm nay, chương trình lại tập trung khám phá Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị, Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn, cùng các điểm đến ý nghĩa khác như Thành Tân Sở và Khu Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Thầy Trình nhấn mạnh: “Điểm khác biệt cốt lõi của chương trình là học sinh được đặt vào vai trò chủ động. Trước mỗi chuyến đi, chúng tôi hướng dẫn các em tự nghiên cứu tư liệu, sau đó thực hiện báo cáo và thuyết trình theo nhóm ngay tại các di tích. Đây là phương pháp hiệu quả nhất để các em tiếp cận kiến thức một cách tự nhiên và ghi nhớ sâu sắc, bền vững.”
Trong nhiều năm qua, Công ty Du lịch và Tư vấn Phong Nha Việt, tọa lạc tại phường Đồng Hới, cũng đặc biệt chú trọng tổ chức các tour du lịch với điểm đến giàu giá trị lịch sử và văn hóa. Học sinh có cơ hội tham quan Quảng trường Hồ Chí Minh, Bảo tàng Quảng Trị, Thành cổ Đồng Hới, Tượng đài Mẹ Suốt, hoặc dâng hương tại mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Chia sẻ về tiêu chí lựa chọn điểm đến, anh Nguyễn Đức Khánh, điều phối viên tour của Phong Nha Việt, cho biết đơn vị luôn ưu tiên kết hợp hài hòa giữa việc tìm hiểu nhu cầu của các trường, đặc điểm lứa tuổi học sinh, và nội dung giáo dục thực tiễn tại mỗi điểm đến, nhằm tối ưu hóa hiệu quả của các chương trình trải nghiệm.
Chính từ những hiệu quả thiết thực đã được chứng minh, ngày càng nhiều đơn vị lữ hành trên địa bàn tỉnh đang tập trung đầu tư và phát triển các chương trình du lịch giáo dục chuyên biệt dành cho đối tượng học sinh.
Nâng tầm chuyên nghiệp hóa các mô hình trải nghiệm
Dù mang lại những lợi ích đáng kể trong việc rèn luyện kỹ năng sống và phát triển toàn diện cho học sinh, du lịch giáo dục tại Quảng Trị vẫn đối mặt với không ít thách thức. Ngoài một số điểm đến đã được đầu tư bài bản, nhiều di tích khác vẫn chưa đáp ứng đủ điều kiện cơ sở vật chất để đón các đoàn khách lớn. Bên cạnh đó, tâm lý e ngại về vấn đề an toàn cũng khiến nhiều chuyến ngoại khóa hiện nay còn mang tính hình thức, chưa thực sự đạt được mục tiêu giáo dục sâu sắc như kỳ vọng.
Sự phát triển bền vững của loại hình du lịch này phụ thuộc chặt chẽ vào mối liên kết ba bên giữa gia đình, nhà trường và doanh nghiệp. Để nâng cao tính chuyên nghiệp, các đơn vị lữ hành cần không ngừng cải thiện năng lực tổ chức, xây dựng nội dung tham quan thực sự thiết thực, hấp dẫn và đặc biệt là bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh. Về phía các bậc cha mẹ, cần thay đổi nhận thức, xem các chuyến đi thực tế không chỉ là một hoạt động giải trí thông thường, mà là cơ hội quý báu để con em học hỏi, trải nghiệm và thấu hiểu sâu sắc hơn về truyền thống cội nguồn của quê hương.
Mặt khác, cần tăng cường gắn kết mật thiết giữa ngành giáo dục và các đơn vị lữ hành trên địa bàn tỉnh trong việc xây dựng các chương trình du lịch giáo dục bài bản, được thiết kế phù hợp với từng độ tuổi và đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Cách tiếp cận này không chỉ giúp khai thác hiệu quả các giá trị lịch sử, văn hóa, mà còn tích hợp hài hòa với các mô hình phát triển kinh tế địa phương, tạo ra chuỗi giá trị đa chiều.
Ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đánh giá đây là một hướng đi chiến lược và đầy tiềm năng của địa phương. Loại hình này không chỉ giới hạn ở việc giúp học sinh tham quan di tích, mà còn tạo điều kiện để các em trực tiếp tham gia vào các hoạt động thực tế, qua đó trau dồi kiến thức, kỹ năng và bồi đắp lý tưởng sống. Ngành du lịch kỳ vọng hướng đi mới này sẽ thu hút đông đảo thanh thiếu niên trong và ngoài tỉnh, biến mỗi chuyến đi thành một cơ hội học tập ý nghĩa và mở rộng tầm nhìn toàn diện.
Để phát huy tối đa giá trị từ các di tích lịch sử, văn hóa, các địa phương cần không ngừng đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Điều này bao gồm việc kết hợp linh hoạt giữa hoạt động tham quan với các trải nghiệm văn hóa bản địa, ẩm thực đặc sắc và cuộc sống cộng đồng. Sự đổi mới này sẽ là động lực quan trọng giúp các sản phẩm du lịch giáo dục trở nên hấp dẫn, độc đáo và thực sự thu hút du khách, góp phần phát triển du lịch bền vững.
Thanh Trúc
