Bí quyết làm giàu: Con đường nào dẫn đến ấm no cho bạn?

Tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, kéo dài từ Phong Nha đến Khe Sanh, đã trở thành huyết mạch chiến lược, thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển kinh tế và du lịch tại các địa phương mà nó đi qua sau hơn hai thập kỷ vận hành. Con đường này đã kiến tạo nên sự chuyển mình ngoạn mục cho các bản làng từng biệt lập, khó khăn, giúp người dân chuyển đổi sinh kế từ nông nghiệp truyền thống sang tham gia vào du lịch và dịch vụ, nâng cao rõ rệt đời sống và cơ sở hạ tầng. Không chỉ là tuyến giao thông, cung đường còn là điểm đến du lịch trải nghiệm độc đáo, hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, giá trị lịch sử và văn hóa bản địa phong phú, thậm chí được vinh danh quốc tế. Để khai thác tối đa tiềm năng, tuyến đường đã được quy hoạch là cụm du lịch trọng điểm của Quảng Trị, dù vẫn cần đầu tư và phát triển thêm sản phẩm để khắc phục hạn chế, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cho miền Tây Quảng Trị.

QTO – Tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, trải dài từ Phong Nha đến Khe Sanh, không chỉ là một con đường xuyên qua đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ mà còn là huyết mạch gắn kết những bản làng từng chịu nhiều gian khó. Trải qua hơn hai thập kỷ kể từ khi được đưa vào vận hành, cung đường chiến lược này đã trở thành nhân tố then chốt, thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển kinh tế và du lịch tại các địa phương mà nó đi qua.

Bức tranh chuyển mình của các bản làng

Vào tháng 4 năm 2000, tuyến đường Hồ Chí Minh, một công trình mang tầm vóc lịch sử trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đã chính thức khởi công xây dựng. Trong số các tỉnh thành có tuyến đường này chạy qua, Quảng Trị là địa phương đặc biệt khi sở hữu cả nhánh Đông và nhánh Tây. Riêng nhánh Tây, từ ngã ba Khe Gát thuộc xã Phong Nha đến Quốc lộ 9 ở xã Khe Sanh, có tổng chiều dài xấp xỉ 250km.

Trải qua hơn hai thập kỷ hiện diện, cung đường được mệnh danh là “huyết mạch xuyên Trường Sơn” trong kỷ nguyên đổi mới này đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình. Nó không chỉ mở ra những con đường phát triển mới mà còn kiến tạo nên những thay đổi sâu sắc, mang đến cuộc sống sung túc và khởi sắc cho cộng đồng dân cư tại các bản làng dọc theo tuyến.

Đoạn từ Km 0 đến Km 20 của đường Hồ Chí Minh nhánh Tây ôm trọn ba thôn Khe Gát, Thanh Sen và Chày Lập thuộc xã Phong Nha. Trước năm 2000, sinh kế của người dân nơi đây gần như hoàn toàn dựa vào tài nguyên rừng và nền nông nghiệp độc canh, thường xuyên đối mặt với sự bấp bênh do khí hậu khắc nghiệt. Tuy nhiên, kể từ khi cung đường Hồ Chí Minh nhánh Tây được khai thông, những tiềm năng ẩn chứa của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng đã được đánh thức. Người dân địa phương đã chủ động chuyển mình, tích cực tham gia vào các hoạt động du lịch, từ đó kiến tạo nên những bước chuyển mình vượt bậc trong đời sống và kinh tế.

Ông Trần Thanh Châu, Trưởng thôn Chày Lập, chia sẻ: Hiện nay, thôn Chày Lập có hơn 600 hộ dân, trong đó phần lớn các gia đình đều có thành viên tham gia vào các hoạt động du lịch. Đáng chú ý, nhiều hộ dân sở hữu mặt tiền dọc tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây đã mạnh dạn đầu tư, khai trương các nhà hàng và cung cấp đa dạng dịch vụ phục vụ du khách, mang lại nguồn thu nhập đáng kể.

Giai đoạn trước năm 2000, con đường duy nhất để tiếp cận xã biên giới Trường Sơn là vượt sông Long Đại bằng thuyền, một hành trình gian nan kéo dài gần trọn một ngày. Khi ấy, cư dân Trường Sơn, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) Bru-Vân Kiều, sống trong cảnh biệt lập tại các bản làng nép mình bên dòng sông Long Đại.

Các hoạt động kinh tế chủ yếu xoay quanh phương thức đốt nương làm rẫy truyền thống, với cây trồng chính là lúa rẫy, kết hợp với việc khai thác sản vật từ rừng. Do điều kiện giao thông cực kỳ khó khăn, đồng bào Bru-Vân Kiều gần như sống theo hình thái “tự cung tự cấp”, hạn chế tối đa các hoạt động giao thương và tương tác với thế giới bên ngoài.

Bước ngoặt lớn đến khi tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây được đầu tư mở rộng, nâng cấp và chạy qua địa bàn xã. Con đường này đã thổi một luồng sinh khí mới, đánh thức những bản làng từng ngủ yên trong sự biệt lập sâu kín. Nơi đâu con đường đặt chân đến, nơi đó những cánh cửa phát triển lại rộng mở. Ngày nay, các bản làng như Khe Cát, Rào Tràng, Đoàn Kết… đã khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn khác, với những ngôi nhà kiên cố, dãy hàng quán nhộn nhịp, đa dạng dịch vụ và một nhịp sống ngày càng sôi động.

Hành trình chuyển mình của gia đình ông Hồ Văn Thiết và bà Nguyễn Thị Na, hai người con của dân tộc Bru-Vân Kiều tại bản Khe Cát, đã in đậm dấu ấn từ khi tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây đi qua. Ông Thiết hồi tưởng, ngày trước, bản Khe Cát chỉ có dòng sông Long Đại uốn lượn phía trước và bao quanh bởi những cánh rừng rậm rạp.

Để di chuyển từ bản ra trung tâm xã, người dân buộc phải đi bộ dọc theo bờ sông hoặc men theo con đường mòn còn vương vấn dấu tích của tuyến đường Trường Sơn huyền thoại năm xưa. Khi con đường lớn được khai mở, vợ chồng ông Thiết đã nhìn thấy cơ hội, quyết định mua đất mặt tiền đường để xây dựng cơ nghiệp. Đến nay, cửa hàng tạp hóa của gia đình ông bà đã trở thành một trong những điểm mua sắm lớn nhất tại xã Trường Sơn, cung cấp đầy đủ và đa dạng các mặt hàng thiết yếu.

Ngay cạnh tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, bản Làng Ho thuộc xã Kim Ngân hiện có 225 hộ dân, phần lớn là đồng bào DTTS Bru-Vân Kiều. Với niềm phấn khởi rõ rệt, Trưởng bản Làng Ho Hồ Văn Phơi chỉ tay về phía những ngôi nhà mái ngói vững chãi, khẳng định bản làng đã có những bước tiến vượt bậc. Không chỉ đời sống vật chất của người dân được nâng cao rõ rệt, mà các hạng mục cơ sở hạ tầng và thiết chế văn hóa cũng nhận được sự quan tâm đầu tư, xây dựng và tu sửa đồng bộ.

Sự cộng hưởng từ nguồn lực của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030, Chương trình xây dựng nông thôn mới, cùng với hàng loạt chính sách hỗ trợ đồng bào DTTS của Đảng và Nhà nước, đã đóng góp thiết yếu vào việc hoàn thiện hạ tầng. Điều này tạo nên nền tảng vững chắc, chắp cánh cho sự phát triển bền vững của các bản làng tại khu vực miền Tây Quảng Trị.

Hành trình khám phá và trải nghiệm du lịch độc đáo

Vượt lên ý nghĩa lịch sử hào hùng và vai trò thúc đẩy kinh tế, cung đường Hồ Chí Minh nhánh Tây ngày nay đã kiến tạo nên một điểm đến du lịch trải nghiệm đầy lôi cuốn, thu hút đông đảo du khách cả trong và ngoài nước.

Đi qua những địa danh lịch sử thấm đẫm ký ức và các danh lam thắng cảnh trứ danh, cung đường này đã trở thành điểm đến lý tưởng cho những tâm hồn khao khát khám phá thiên nhiên. Các điểm nhấn du lịch hấp dẫn bao gồm: Đỉnh U Bò, hành trình xuyên rừng nguyên sinh của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng; trải nghiệm làng “du lịch xanh” Làng Mô; khám phá vẻ đẹp hoang sơ của Chà Rào, Chà Cùng (xã Trường Sơn); Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu-Khe Nước Trong (xã Kim Ngân); thác Tà Puồng (Hướng Lập); đèo Sa Mù, đỉnh Cu Vơ, thôn Chênh Vênh (Hướng Phùng); cùng với sân bay Tà Cơn, đồi điện gió, và các vườn cà phê bạt ngàn tại Khe Sanh. Tất cả đã tạo nên những tọa độ check-in độc đáo, không thể bỏ lỡ đối với cộng đồng du lịch bụi.

Ngoài ra, các hoạt động trekking xuyên rừng đầy thử thách, mô hình du lịch sinh thái bền vững, và trải nghiệm văn hóa bản địa phong phú cùng đồng bào DTTS Vân Kiều, Pa Kô cũng ngày càng khẳng định sức hút mạnh mẽ đối với du khách.

Ông Trần Xuân Cương, Giám đốc Công ty Du lịch Netin, nhận định: Miền Tây Quảng Trị không chỉ nổi bật với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ đầy quyến rũ mà còn hấp dẫn du khách bởi những giá trị lịch sử, văn hóa độc đáo cùng các loại hình du lịch trải nghiệm phong phú. Đáng chú ý, cung đường Hồ Chí Minh nhánh Tây đã được vinh danh trong tốp 10 những cung đường phượt bằng mô-tô ngoạn mục nhất trên toàn thế giới. Đặc biệt, mỗi độ xuân về, tuyến đường này lại bừng sáng rực rỡ bởi hàng trăm loài hoa rừng đua nhau khoe sắc thắm.

Hiện tại, Công ty Du lịch Netin đang tích cực phối hợp với chính quyền địa phương cùng các đơn vị quản lý và bảo vệ rừng để triển khai thử nghiệm các tour du lịch khám phá thiên nhiên, đồng thời tìm hiểu sâu sắc về đời sống văn hóa của đồng bào Bru-Vân Kiều tại miền Tây Quảng Trị. Theo ông Trần Xuân Cương, với những sản phẩm du lịch đang trong giai đoạn khai thác thí điểm, du khách đã thể hiện sự hứng thú đặc biệt đối với các cung đường trekking, trải nghiệm vượt thác và hệ sinh thái tài nguyên thiên nhiên đa dạng dọc tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây.

Ông Đặng Đông Hà, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thông tin: Theo Quy hoạch phát triển của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, du lịch sinh thái trên tuyến đường Hồ Chí Minh được xác định là một trong hai cụm du lịch trọng điểm (trong tổng số bốn cụm) nhằm khẳng định vị thế và thương hiệu “du lịch Quảng Trị” trên bản đồ du lịch quốc tế.

Dù vậy, so với các cụm du lịch khác, cụm quy hoạch phát triển du lịch phía Nam tỉnh, đặc biệt là các điểm đến liên quan đến tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, vẫn còn tồn tại những hạn chế về hạ tầng phục vụ du lịch và thiếu vắng các sản phẩm đặc trưng. Bên cạnh đó, các hoạt động du lịch tại đây cũng chịu ảnh hưởng đáng kể từ yếu tố thời tiết. Hiện tại, cụm du lịch này chưa có nhiều tour, tuyến chính thức mà chủ yếu vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm với số lượng còn khá khiêm tốn. Mặc dù vậy, những tín hiệu ban đầu đã cho thấy sức hấp dẫn rõ rệt của cung đường này đối với giới trẻ ưa khám phá và du khách quốc tế có kỹ năng du lịch “phượt” chuyên nghiệp.

Trong lòng điệp trùng Trường Sơn, men theo cung đường Hồ Chí Minh nhánh Tây của Quảng Trị, một bức tranh kỳ vĩ hiện lên với vẻ đẹp hoang sơ, kỳ thú của thiên nhiên, sức sống mãnh liệt của các di tích lịch sử lừng danh và nét văn hóa độc đáo của đồng bào Pa Kô, Bru-Vân Kiều, tất cả tạo nên một sức hút khó cưỡng. Để khai thác tối đa tiềm năng này, các ngành chức năng và chính quyền địa phương nơi cung đường đi qua cần tiến hành khảo sát, đánh giá một cách toàn diện và cụ thể. Mục tiêu là thu hút đầu tư chiến lược, khai thác hiệu quả, đồng thời kiến tạo những sản phẩm du lịch đặc sắc, góp phần không ngừng nâng cao đời sống ấm no, hạnh phúc cho người dân tại vùng biên cương miền Tây Quảng Trị.

Bài viết: Phan Phương