Du lịch cộng đồng: Cách tuyệt vời để khám phá và lan tỏa giá trị văn hóa độc đáo

Mô hình du lịch cộng đồng tại xã Kim Ngân, do phụ nữ Bru-Vân Kiều tiên phong, đang tích hợp thành công giá trị văn hóa bản địa vào sản phẩm du lịch trải nghiệm. Du khách được hòa mình vào đời sống mộc mạc qua ẩm thực truyền thống và các hoạt động văn hóa tương tác như làm bánh, giao lưu dân ca. Mô hình này không chỉ tạo ra cơ hội sinh kế bền vững, tăng thu nhập và nâng cao vị thế cho phụ nữ, mà còn góp phần quan trọng vào việc bảo tồn và quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc. Với sự hỗ trợ đào tạo và nâng cao nhận thức, đây được xem là hướng đi chiến lược hiệu quả để phát triển du lịch bền vững tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

“`html

QTO – Trong bối cảnh du lịch trải nghiệm ngày càng thịnh hành, việc tích hợp các giá trị văn hóa bản địa vào sản phẩm du lịch đã trở thành định hướng chiến lược mang lại hiệu quả vượt trội. Tại xã Kim Ngân, mô hình du lịch cộng đồng do phụ nữ Bru-Vân Kiều tiên phong không chỉ kiến tạo những cơ hội sinh kế mới mà còn đóng góp tích cực vào việc bảo tồn và quảng bá bản sắc văn hóa truyền thống.

Tích hợp bản sắc văn hóa vào hành trình trải nghiệm

Du lịch cộng đồng tại bản Hà Lẹc không cần đến sự phô trương hay cầu kỳ. Sức hấp dẫn của nơi đây đến từ chính sự dung dị, mộc mạc trong đời sống thường nhật của bản làng. Tại đây, những người phụ nữ Bru-Vân Kiều đóng vai trò là nhịp cầu văn hóa, đưa những nét sinh hoạt thường ngày trở thành trải nghiệm độc đáo phục vụ du khách. Hiện nay, mỗi tháng, bản Hà Lẹc chào đón trung bình từ 3 đến 5 đoàn khách, mỗi đoàn gồm khoảng 15-30 người. Các chương trình trải nghiệm thường kéo dài khoảng nửa ngày, linh hoạt tùy theo nguyện vọng của du khách.

Trong hành trình khám phá ấy, ẩm thực nổi lên như một điểm nhấn không thể bỏ qua. Các sản vật đặc trưng của núi rừng như đọt mây, sắn, măng rừng, tôm, cá suối… được chế biến thành những món ăn mang đậm hương vị nguyên bản của đồng bào. Đặc biệt, cách chế biến được giữ nguyên sự tự nhiên, gần gũi, không bị “du lịch hóa” một cách khiên cưỡng, chính yếu tố này tạo nên sức hút chân thực và riêng biệt cho trải nghiệm ẩm thực tại đây.

Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa như làm bánh A Dơr truyền thống, nghi thức buộc chỉ tay mang ý nghĩa may mắn, hay các buổi giao lưu dân ca… được xây dựng thành những phần trải nghiệm tương tác, có sự hướng dẫn trực tiếp từ người dân địa phương. Du khách không chỉ quan sát mà còn được hòa mình vào từng công đoạn, từ chuẩn bị nguyên liệu, chế biến đến thưởng thức và giao lưu, qua đó thấu hiểu sâu sắc hơn về đời sống vật chất và tinh thần của cộng đồng Bru-Vân Kiều.

Du khách cùng người dân bản Hà Lẹc trải nghiệm ẩm thực truyền thống, giao lưu văn hóa – Ảnh: M.H

Để có thể kiến tạo những sản phẩm du lịch độc đáo này là cả một quá trình chuyển đổi đầy nỗ lực. Từ chỗ chỉ quen thuộc với sản xuất nông nghiệp, các thành viên trong Tổ du lịch văn hóa cộng đồng phụ nữ Bru-Vân Kiều đã tích cực tham gia các lớp tập huấn chuyên sâu về kỹ năng đón tiếp, tổ chức hoạt động và xây dựng chương trình trải nghiệm. Phương pháp “cầm tay chỉ việc” đã giúp người dân từng bước tiếp cận tư duy dịch vụ, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của du lịch cộng đồng.

Chị Hồ Thị Tốt, một thành viên của Tổ du lịch văn hóa cộng đồng phụ nữ Bru-Vân Kiều ở bản Hà Lẹc, chia sẻ: “Trước đây, công việc chính của chúng tôi là nương rẫy, hoàn toàn chưa có kinh nghiệm đón khách du lịch. Sau khi được tập huấn, chị em đã biết cách chuẩn bị, phân công công việc rõ ràng và hướng dẫn du khách tham gia các hoạt động một cách bài bản. Mỗi lần đón khách là một lần chúng tôi rút ra được nhiều kinh nghiệm quý báu để hoàn thiện hơn, nhờ đó mà sự tự tin trong cách làm du lịch cũng ngày càng tăng lên”.

Lan tỏa giá trị văn hóa, tạo sinh kế bền vững

Điểm đáng ghi nhận của mô hình này không chỉ dừng lại ở khả năng thu hút du khách mà còn ở việc đặt giá trị văn hóa vào vị trí trung tâm của mọi quá trình phát triển. Khi các giá trị truyền thống được khai thác phục vụ du lịch, chính người dân trở thành những chủ thể trực tiếp gìn giữ và quyết định cách thức phát huy sao cho phù hợp nhất với thực tiễn. Thông qua hoạt động du lịch, phụ nữ Bru-Vân Kiều có thêm cơ hội tham gia phát triển kinh tế, từng bước nâng cao thu nhập và cải thiện vị thế trong gia đình, cũng như trong cộng đồng. Trung bình, mỗi thành viên trong tổ có thể tăng thêm từ 200.000-300.000 đồng thu nhập cho mỗi đợt đón khách, góp phần đáng kể vào việc cải thiện đời sống.

Không chỉ dừng lại ở lợi ích kinh tế, điều quan trọng hơn cả là sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân. Khi trực tiếp giới thiệu ẩm thực, dân ca, phong tục tập quán đến du khách, mỗi người đều ý thức rõ hơn về vai trò và trách nhiệm của mình trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

Chị Hồ Thị Hà, Tổ trưởng Tổ du lịch văn hóa cộng đồng phụ nữ Bru-Vân Kiều ở bản Hà Lẹc, bộc bạch: “Trước đây, những hoạt động như làm bánh, hát dân ca hay buộc chỉ tay vốn chỉ diễn ra trong sinh hoạt thường ngày. Nhưng khi có du khách đến, chúng tôi mới nhận ra rằng những điều quen thuộc đó lại được nhiều người quan tâm và yêu thích đến vậy. Chính vì thế, chị em càng ý thức hơn trong việc gìn giữ và truyền dạy lại cho con cháu mai sau”.

Ở góc độ địa phương, việc hỗ trợ hạ tầng, đào tạo kỹ năng và nâng cao nhận thức cho người dân được xác định là những yếu tố then chốt để mô hình vận hành hiệu quả. Bà Hồ Thị Nhanh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Kim Ngân, thông tin: Tổ du lịch văn hóa cộng đồng phụ nữ Bru-Vân Kiều hiện có khoảng 20 thành viên tham gia, bước đầu đã tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho chị em phụ nữ.

Trong thời gian qua, địa phương đã tích cực phối hợp tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về kỹ năng làm du lịch, nâng cao nhận thức về bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường; đồng thời từng bước thiết lập kết nối với các đơn vị lữ hành để đưa du khách đến trải nghiệm.

“Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình theo định hướng chuyên nghiệp hơn, gắn chặt phát triển du lịch cộng đồng với việc gìn giữ bản sắc văn hóa, nhằm tạo ra sinh kế bền vững cho người dân”, bà Nhanh nhấn mạnh.

Song hành với đó, không gian du lịch tại Kim Ngân đang dần được mở rộng với sự xuất hiện của các mô hình lưu trú và trải nghiệm đa dạng, từng bước hình thành chuỗi sản phẩm liên kết chặt chẽ. Sự đa dạng này không chỉ nâng cao giá trị của điểm đến mà còn mở ra nhiều cơ hội sinh kế phong phú hơn cho cộng đồng địa phương.

Thực tiễn tại Kim Ngân đã minh chứng rõ ràng rằng, khi cộng đồng được trao quyền làm chủ thể và văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm, du lịch không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần gìn giữ, phát huy và lan tỏa bản sắc truyền thống một cách bền vững. Đây chính là hướng đi chiến lược phù hợp để phát triển du lịch tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Mỹ Hạnh

“`