Bỏ qua, tới nội dung chính
PHÁP LUẬT

Bí quyết giúp học sinh tự tin ứng xử, bảo vệ bản thân an toàn giữa xã hội phức tạp

Biên Tập ViênĐăng:

Mô hình phiên tòa giả định đang chứng tỏ hiệu quả vượt trội trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) cho học sinh tại Quảng Trị. Thông qua việc tái hiện sinh động các tình huống vi phạm pháp luật (như cố ý gây thương tích, bạo lực học đường, lừa đảo qua mạng), học sinh không chỉ được trang bị kiến thức chuyên sâu mà còn rèn luyện kỹ năng ứng xử, kiểm soát cảm xúc và tự bảo vệ bản thân. Các em trực tiếp theo dõi diễn biến vụ án, từ đó nhận diện rõ hành vi sai trái, thấu hiểu trách nhiệm pháp lý và hậu quả khôn lường của những hành động thiếu suy nghĩ. Mô hình này giúp các quy định pháp luật trở nên gần gũi, dễ hiểu, thúc đẩy ý thức chấp hành pháp luật và hình thành ý thức ứng xử có trách nhiệm, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành tư pháp, các cơ quan tiến hành tố tụng và nhà trường.

QTO – Mô hình phiên tòa giả định đang chứng tỏ hiệu quả vượt trội trong việc phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) tại các trường học trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Thông qua việc tái hiện sinh động các tình huống vi phạm pháp luật, học sinh không chỉ được trang bị kiến thức chuyên sâu mà còn rèn luyện kỹ năng ứng xử và tự bảo vệ bản thân, góp phần quan trọng vào công cuộc đổi mới giáo dục pháp luật.

Khai thác hiệu quả mô hình phiên tòa giả định

Những khoảnh khắc thiếu kiểm soát cảm xúc, mâu thuẫn nhỏ leo thang, hoặc sự bất cẩn trên không gian mạng tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến những hệ lụy khôn lường. Tại Quảng Trị, các phiên tòa giả định được tổ chức trong trường học đã tái hiện chân thực những tình huống này, giúp học sinh nhận thức rõ hơn về rủi ro.

Chiều ngày 22/10 vừa qua, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT Quảng Trị đã tổ chức một phiên tòa giả định thu hút sự tham gia của 472 học sinh cùng 50 cán bộ, giáo viên. Phiên tòa tập trung xét xử các tội danh “Cố ý gây thương tích” và “Gây rối trật tự công cộng”. Chương trình này là kết quả phối hợp giữa Đoàn Thanh niên Sở Tư pháp, Đoàn Thanh niên Tòa án nhân dân tỉnh, Đoàn Thanh niên Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh và nhà trường, nhằm hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026.

Khác với những điều luật khô khan trên sách vở, nội dung phiên tòa được xây dựng từ một câu chuyện đời thường, bắt nguồn từ những mâu thuẫn nhỏ không được giải quyết thỏa đáng. Khi các bên mất bình tĩnh, sử dụng hung khí và lôi kéo người khác tham gia ẩu đả, hậu quả đã trở nên nghiêm trọng: một người tử vong và một người bị thương.

Phiên tòa giả định được tái hiện sinh động với đầy đủ thành phần tố tụng - Ảnh: P.P
Phiên tòa giả định được tái hiện sinh động với đầy đủ thành phần tố tụng – Ảnh: P.P

Những cá nhân gây án đã phải đối mặt với các mức án tù khác nhau, cao nhất lên tới 9 năm 6 tháng tù, đồng thời bốn bị cáo còn phải liên đới bồi thường gần 239 triệu đồng cho đại diện hợp pháp của người bị hại.

Qua các giai đoạn xét hỏi, tranh luận và tuyên án, học sinh đã có cơ hội theo dõi toàn bộ diễn biến của một vụ án hình sự, từ đó nhận diện rõ hành vi vi phạm và thấu hiểu trách nhiệm pháp lý của những người liên quan. Những bản án không chỉ là lời phán quyết mà còn là bài học sâu sắc về tầm quan trọng của việc kiểm soát cảm xúc, kỹ năng ứng xử trước bất đồng và hậu quả khôn lường của những hành động thiếu suy nghĩ.

Đối với em Lê Minh Hiếu, học sinh lớp nấu ăn tại Trường trung cấp Công nghệ – Du lịch số 10, phiên tòa giả định về phòng, chống bạo lực học đường được tổ chức vào tháng 4/2026 đã cung cấp nhiều kiến thức vô cùng thiết thực. Em Hiếu chia sẻ: “Thông qua “phiên tòa giả định”, em đã nhận thức rõ hơn về hậu quả của hành vi bạo lực học đường cũng như các quy định pháp luật liên quan. Từ đó, em tự ý thức điều chỉnh hành vi, ứng xử phù hợp để tránh vi phạm pháp luật.”

Bên cạnh chủ đề bạo lực học đường, các phiên tòa giả định còn mở rộng phạm vi sang những nguy cơ tiềm ẩn trên không gian mạng. Tại Trường THCS Nguyễn Hữu Thận (xã Triệu Bình), phiên tòa về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản đã tái hiện thủ đoạn tinh vi chiếm đoạt quyền tài khoản Facebook, sau đó giả danh người quen để vay tiền. Nạn nhân, vì tin tưởng người nhắn tin là bạn trai mình, đã ba lần chuyển tổng cộng 20 triệu đồng.

Từ tình huống thực tế này, học sinh được cảnh báo về việc không nên vội vàng tin tưởng những yêu cầu chuyển tiền qua mạng xã hội, kể cả khi tài khoản hiển thị tên người thân, bạn bè. Các em được khuyến nghị cần xác minh thông tin qua các kênh liên lạc khác và chủ động bảo vệ thông tin cá nhân của mình.

Thúc đẩy ý thức chấp hành pháp luật

Điểm chung nổi bật của các phiên tòa giả định là khả năng truyền tải pháp luật đến học sinh thông qua những tình huống gần gũi, dễ hình dung và mang tính giáo dục cao. Thay vì chỉ tiếp nhận các quy định pháp luật khô khan, các em được trực tiếp theo dõi quá trình giải quyết vụ án, từ hành vi vi phạm đến các giai đoạn xét xử và tuyên án; từ đó hiểu rõ hơn ranh giới giữa cách ứng xử thông thường và hành vi có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.

Sau mỗi phiên tòa, hoạt động giao lưu, hỏi – đáp được tổ chức nhằm giúp học sinh củng cố kiến thức, giải đáp những thắc mắc và liên hệ với các tình huống trong đời sống thực tiễn. Đây cũng là cơ hội quý báu để các cán bộ chuyên môn giải thích cặn kẽ quy định pháp luật, đồng thời hướng dẫn các em cách phòng ngừa vi phạm và lựa chọn phương án ứng xử phù hợp.

Bà Nguyễn Thị Hồng Luyến, Trưởng phòng PBGDPL và Theo dõi thi hành pháp luật (Sở Tư pháp) tỉnh cho biết, từ đầu năm đến nay, Sở Tư pháp đã chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức 4 phiên tòa giả định tại các trường học trên địa bàn tỉnh. Đây là một hình thức đổi mới cấp thiết, nhằm nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL trong học sinh. Thông qua những tình huống cụ thể, các quy định pháp luật vốn được thể hiện bằng ngôn ngữ chuyên ngành trở nên gần gũi hơn, giúp các em dễ dàng theo dõi và ghi nhớ.

Mô hình này không chỉ bổ sung kiến thức mà còn giúp học sinh nhận diện hành vi sai trái, thấu hiểu hậu quả pháp lý và biết cách điều chỉnh hành vi ứng xử. Từ những câu chuyện về bạo lực học đường đến các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng, các em được trang bị thêm kỹ năng giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại, kiểm soát cảm xúc và tăng cường sự thận trọng trước những thông tin bất thường trên môi trường số.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành tư pháp, các cơ quan tiến hành tố tụng, tổ chức Đoàn và nhà trường đã góp phần đa dạng hóa hiệu quả các hình thức tuyên truyền, PBGDPL. Qua đó, học sinh không chỉ tiếp nhận thông tin một cách thụ động mà còn chủ động suy nghĩ, đặt câu hỏi và liên hệ sâu sắc với bản thân.

Từ những phiên tòa giả định này, công tác PBGDPL trong trường học tại Quảng Trị đang hướng tới mục tiêu cao cả là giúp học sinh không chỉ hiểu luật, tôn trọng pháp luật mà còn biết cách vận dụng vào cuộc sống một cách linh hoạt. Bởi lẽ, giá trị thực sự của một phiên tòa không chỉ nằm ở lời tuyên án mà còn ở những bài học được ghi nhớ sâu sắc, góp phần ngăn ngừa vi phạm và hình thành ý thức ứng xử có trách nhiệm trong mỗi học sinh.

Phan Phương

Chia sẻ:

Bài viết liên quan