Bí quyết giúp du lịch Việt Nam bứt phá: Từ tiềm năng đến hành động thực tế

Quảng Trị đang đẩy mạnh phát triển du lịch nông nghiệp, bổ sung những trải nghiệm độc đáo bên cạnh các di tích và danh thắng tự nhiên truyền thống. Điển hình là tour cà phê Khe Sanh đã thành công thu hút du khách quốc tế trải nghiệm làm nông dân, tìm hiểu về cây cà phê và câu chuyện lịch sử của vùng đất. Nhiều mô hình farmstay và trang trại khác cũng đang phát triển theo hướng này, mang đến các sản phẩm du lịch nông nghiệp sáng tạo. Tuy nhiên, ngành này vẫn còn đối mặt với thách thức về tính tự phát và thiếu liên kết, đòi hỏi cần có tư duy mới, chiến lược đồng bộ và tập trung vào chiều sâu tri thức, câu chuyện bản địa để phát triển bền vững, thu hút người trẻ và làm giàu cho quê hương.

QTO – Bên cạnh những di tích lịch sử, danh thắng tự nhiên và hang động kỳ vĩ đã định hình thương hiệu du lịch Quảng Trị, bản đồ du lịch tỉnh nay đang rực rỡ hơn với các điểm đến và trải nghiệm nông nghiệp độc đáo. Hướng phát triển mới này không chỉ khai thác tối đa tiềm năng sẵn có mà còn mở ra những triển vọng đột phá cho ngành du lịch địa phương.

Trải nghiệm trở thành người nông dân

Hơn một thế kỷ trước, cây cà phê đã bám rễ sâu vào lòng đất Khe Sanh. Dù phải trải qua bao biến động của chiến tranh và thăng trầm thị trường nông sản, loài cây này vẫn kiên cường gắn bó với đời sống người nông dân bản địa. Những năm gần đây, các nương rẫy cà phê ở Khe Sanh đã chào đón ngày càng nhiều du khách từ khắp nơi trên thế giới, thậm chí vượt đại dương xa xôi, để tự tay hái quả chín, rang xay cà phê và hòa mình vào nhịp sống bình dị của vùng phố núi.

Khi nhắc về sự chuyển mình này, ánh mắt ông Trần Thái Thiên, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Cà phê Khe Sanh, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Du lịch Nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh, lại lấp lánh niềm vui. Ý tưởng về việc mang đến cho du khách trải nghiệm “một ngày làm nông dân, cả đời nhớ mùi hương của đại ngàn” đã được ông Thiên cùng một số người dân Khe Sanh ấp ủ từ lâu và chính thức hiện thực hóa vào cuối năm 2023. Mục tiêu cốt lõi là thu hút du khách đến với Khe Sanh, lắng nghe câu chuyện về cây cà phê, về sự hồi sinh của một mảnh đất từng nhuốm máu lửa, từ đó thêm trân quý giá trị của hòa bình.

Ngay từ buổi đầu tiên đặt ý tưởng lên bàn thảo luận, ông Thiên và các cộng sự đã ý thức rõ rằng tour du lịch nông nghiệp này sẽ khó tồn tại nếu chỉ đơn thuần dẫn khách đến một vườn cà phê. Họ nhanh chóng liên hệ, kết nối với những cá nhân cùng chí hướng, đang hoặc đã phát triển các sản phẩm du lịch nông nghiệp trên địa bàn. Điều đáng mừng là đi đến đâu, các thành viên trong nhóm cũng nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình.

“Ngay trong mùa vụ cà phê đầu tiên của niên vụ 2024, tour của chúng tôi đã thu hút 12 đoàn khách tham gia trải nghiệm, với hơn 100 lượt khách. Trong số đó, có nhiều du khách đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Hà Lan, Đức… và không ít người đã quyết định quay trở lại”, ông Thiên chia sẻ.

Từ thành công của Khe Sanh Coffee tour, các sản phẩm du lịch nông nghiệp khác tại Khe Sanh nói riêng và Quảng Trị nói chung dần thu hút sự quan tâm của du khách. Họ trở lại để khám phá, nghỉ dưỡng tại các farmstay, trải nghiệm canh tác, thưởng thức ẩm thực bản địa và tìm hiểu văn hóa địa phương. Như ông Thiên đã khẳng định: “Thành công của Khe Sanh Coffee tour không chỉ đo lường bằng số lượng khách tham quan. Chúng tôi rất vui khi đã góp phần ‘mở cửa’, giúp du khách biết thêm nhiều sản phẩm du lịch nông nghiệp độc đáo khác của Quảng Trị”.

Dấu chân của những người tiên phong

Trong các điểm đến thuộc Khe Sanh Coffee tour, Valley Farm đã để lại ấn tượng sâu sắc cho nhiều du khách. Người góp công xây dựng trang trại này là anh Hồ Hữu Thăng. Khác với nhiều bạn trẻ vùng cao chọn lập nghiệp nơi đô thị, anh Thăng lại khao khát chung tay “đánh thức” tiềm năng và thế mạnh của quê hương. Anh bắt đầu bằng việc cùng người thân cải tạo vùng thung lũng rộng 7ha của gia đình thành khu vực sản xuất nông sản, đồng thời cung cấp dịch vụ ăn uống và lưu trú. Anh Thăng chia sẻ: “Làm du lịch nông nghiệp vừa dễ lại vừa khó. Dễ vì luôn có công việc để làm. Khó là làm thế nào để khách đến, cảm nhận được sự rung động và chọn quay trở lại?”.

Thấu hiểu điều đó, anh Thăng đã đặt ra mục tiêu xây dựng “một điểm đến, nhiều trải nghiệm”. Do nguồn vốn có hạn, anh cùng các thành viên trong gia đình xác định thực hiện từng bước tuần tự, ưu tiên lấy nông nghiệp “nuôi” du lịch. Cách làm này nhanh chóng mang lại hiệu quả. “Là một trong những farm đầu tiên tại Khe Sanh, chúng tôi đã nhận được sự quan tâm lớn từ du khách. Vào mùa cao điểm, số nhân công chúng tôi thuê để làm việc cho farm có thể lên đến 20 người. Chúng tôi sản xuất nông sản sạch, chế biến ngay tại chỗ để tạo ra những món ăn ngon phục vụ du khách”, anh Thăng tự hào chia sẻ.

Xu hướng kết hợp nông nghiệp với du lịch không chỉ giới hạn ở vùng cao Khe Sanh. Xuôi về miền biển Cửa Tùng, chị Trần Thị Thu Trang, quản lý trang trại D-Farm, cùng những người bạn đã mở ra một hướng đi đầy tiềm năng. Từng là cán bộ địa chính, chị Trang đã từ bỏ công việc ổn định để trở về với nông nghiệp. Sau khi thành công với mô hình sản xuất hữu cơ, chị quyết định đầu tư vào du lịch, mở cửa trang trại để đón khách tham quan và trải nghiệm thực tế.

“Ban đầu, tôi rất phân vân. Sản xuất nông sản sạch theo quy chuẩn đã rất áp lực rồi. Tuy nhiên, tôi hiểu rằng nếu không nâng tầm giá trị nông sản bằng du lịch thì mình mãi mãi chỉ là người bán sản phẩm thô”, chị Trang tâm sự.

Điểm chung giữa chị Trang, anh Thăng và nhiều người con Quảng Trị chọn con đường kết hợp du lịch và nông nghiệp là sự đầu tư tâm huyết to lớn. Vì thế, ai nấy đều vui mừng khi những trải nghiệm mà họ mang lại đã “chạm” đến thị hiếu của du khách. Ngày càng nhiều người tìm đến các sản phẩm du lịch nông nghiệp của họ không chỉ để trải nghiệm mà còn để học hỏi và xây dựng mô hình cho riêng mình.

Chiến lược cho chặng đường dài

Mặc dù đã có nhiều tín hiệu đáng mừng, bức tranh du lịch nông nghiệp tại Quảng Trị hiện vẫn đang ở những nét vẽ phác thảo đầu tiên. Thực tế cho thấy, phần lớn các farmstay hay tour trải nghiệm trong tỉnh còn mang tính tự phát, manh mún và thiếu sự liên kết vùng. Đặc biệt, những vướng mắc về cơ chế, chính sách vẫn là thách thức lớn cần được tháo gỡ.

Từng nhiều lần ghé thăm Quảng Trị, trải nghiệm cà phê đặc sản, chung tay kiến tạo Khe Sanh Coffee tour và khảo sát các mô hình du lịch nông nghiệp, ông Phạm Thanh Tùng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Du lịch Nông nghiệp Việt Nam, nhận thấy rõ tiềm năng và thế mạnh vượt trội của mảnh đất này. Tuy nhiên, ông cũng nhận diện được những bài toán khó đang đặt ra cho du lịch nông nghiệp tại đây.

Ông Tùng cho biết, để du lịch nông nghiệp Quảng Trị phát triển bền vững và lâu dài, người dân cần có tư duy mới, tầm nhìn xa hơn. Yếu tố cốt lõi là xây dựng một cộng đồng cùng chia sẻ giá trị, dựa trên một chiến lược phát triển đồng bộ của tỉnh và các xã.

“Khi có một cộng đồng gắn kết mạnh mẽ, những nguồn lực mới sẽ đổ về địa phương. Nông sản sẽ gia tăng giá trị nhờ du lịch nông nghiệp. Du khách sẽ có những trải nghiệm khó quên. Bản sắc văn hóa được gìn giữ và phát huy… Quan trọng nhất, những người trẻ Quảng Trị sẽ thêm động lực để trở về, ở lại và làm giàu cho quê hương”, ông Tùng nhấn mạnh.

Cũng theo ông Tùng, du lịch nông nghiệp tuyệt đối không thể đi theo lối mòn của những điểm dừng chân tham quan thuần túy, trải nghiệm hời hợt hay dịch vụ ăn uống ồn ào, xô bồ. Giá trị cốt lõi cần nằm ở “chiều sâu tri thức” và “câu chuyện bản địa” được kể. Vì thế, người làm du lịch nông nghiệp phải tự trang bị tâm thế học hỏi không ngừng, lắng nghe phản hồi của thị trường và tích cực kết nối với các chuyên gia. Về phần mình, các cấp, ngành, đơn vị liên quan cần dành nhiều sự quan tâm, hỗ trợ về cơ chế, chính sách để tạo điều kiện thuận lợi nhất.

Khi các bên cùng đồng lòng, không còn rào cản chính sách và tri thức cộng đồng được nâng tầm, cuộc “gặp gỡ” giữa nông nghiệp và du lịch sẽ có cái kết viên mãn, trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Đây không chỉ là câu chuyện làm kinh tế, mà còn là con đường xanh, bền vững giúp Quảng Trị vươn mình thịnh vượng trong tương lai.

Quang Hiệp