Hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được kiên trì triển khai trên toàn quốc và tại Lào, Campuchia, dựa trên các dấu vết lịch sử, lời kể cựu chiến binh cùng hồ sơ lưu trữ. Từ ngày 15/3/2026, "Chiến dịch 500 ngày đêm" được đẩy mạnh, và tính đến 13/8, đã quy tập được 1.715 hài cốt liệt sĩ, đạt 24,5% kế hoạch, trong đó có 13 mộ tập thể. Việc xác định danh tính được tiến hành qua phục hồi thông tin từ di vật (như trường hợp liệt sĩ Nguyễn Văn Vượng) và đẩy nhanh công tác lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang. Đến nay, 124.762 mộ liệt sĩ đã được lấy mẫu ADN, đạt 58,4% kế hoạch, với nhiều địa phương đã hoàn thành hoặc gần hoàn thành. Đây là nỗ lực to lớn nhằm hồi sinh danh tính cho những người con đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc, đồng thời tiếp tục sứ mệnh tìm kiếm tại nước bạn và các khu vực nghi vấn khác.
Từ những mảnh giấy phai mờ ký ức trong lọ thủy tinh chôn cùng hài cốt, qua lời kể chân thực của cựu chiến binh, cùng với hồ sơ lưu trữ và thông tin quý giá từ cộng đồng, hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đang kiên trì lần theo từng dấu vết cuối cùng của chiến tranh. Mỗi manh mối được xác thực, mỗi phần mộ được khai quật, mỗi mẫu sinh phẩm được gửi đi là một bước tiến quan trọng, thắp lên hy vọng xác định danh tính những người con đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc.
Kể từ ngày 15/3/2026, Chiến dịch 500 ngày đêm với mục tiêu đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã được triển khai sâu rộng trên toàn quốc, đồng thời tiếp tục thực hiện sứ mệnh tại đất bạn Lào và Campuchia. Tính đến ngày 13/8, các lực lượng đã nỗ lực tìm kiếm, quy tập được 1.715 hài cốt liệt sĩ, đạt 24,5% kế hoạch đề ra. Trong số đó, 691 hài cốt được quy tập trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia. Đáng chú ý, 13 mộ liệt sĩ tập thể cũng đã được phát hiện và quy tập, bao gồm 5 mộ tại Tuyên Quang và 8 mộ tại Công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh.
Đằng sau những con số đầy ý nghĩa ấy là chuỗi ngày khảo sát thực địa miệt mài, những đợt khai quật không quản mưa nắng khắc nghiệt, những chuyến đi len lỏi vào các địa bàn rừng núi hiểm trở và quá trình rà soát, kiểm chứng từng nguồn tin với sự tỉ mỉ, cẩn trọng tuyệt đối.
Truy tìm dấu vết lịch sử
Cuối tháng 7/2026, tại khu vực đồi Khe Cây Lỗi, thuộc thôn Cựp Cuôi, xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Đoàn Kinh tế – Quốc phòng 337 đã quy tập thành công 5 hài cốt liệt sĩ. Các hài cốt được tìm thấy trên đỉnh đồi cao khoảng 50m, ở độ sâu 1,6m, được bọc cẩn thận trong tăng và võng dù. Cạnh đó là những di vật như đế giày, dây thắt lưng, đinh ghim, dây điện thông tin và những chiếc lọ thủy tinh chứa đựng bí mật của thời gian.
 |
| Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 337 đang thực hiện quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực đồi Khe Cây Lỗi, thôn Cựp Cuôi, xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị vào tháng 7 vừa qua. Ảnh: TTXVN phát |
Đặc biệt, trong chiếc lọ được chôn cùng hài cốt liệt sĩ số 4, các cơ quan chức năng đã phục hồi được thông tin khá đầy đủ: Liệt sĩ Nguyễn Văn Vượng, sinh năm 1946, Binh nhất, nhập ngũ tháng 5/1970, thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 25, Binh trạm 27, Đoàn 559; hy sinh ngày 26/12/1970, quê Triều Dương, Quốc Trị, Tiên Lữ, Hải Hưng (cũ). Những dòng chữ được phục hồi đã cung cấp cơ sở vững chắc để xác định tên tuổi, quê quán, đơn vị, thời gian nhập ngũ và ngày hy sinh của một người con anh hùng. Song song với việc xác định danh tính liệt sĩ Nguyễn Văn Vượng, lực lượng chức năng đang tiếp tục tìm kiếm thông tin về 4 hài cốt còn lại trong cùng khu vực, tha thiết mong nhận được thêm tư liệu quý giá từ những cựu chiến binh từng chiến đấu, công tác tại Đại đội 3, Tiểu đoàn 25, Binh trạm 27, Đoàn 559 trên chiến trường Quảng Trị.
Tại Tuyên Quang, sau hơn 40 năm, địa hình chiến trường đã trải qua nhiều biến động do cây rừng phát triển, sạt lở và các tác động tự nhiên. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, tỉnh Tuyên Quang có 4.267 liệt sĩ hy sinh. Đến nay, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 3.174 liệt sĩ; còn 1.093 liệt sĩ cần tiếp tục hành trình tìm kiếm. Ngày 13/8 vừa qua, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức hội nghị thu thập, cung cấp thông tin, tư liệu lịch sử. Tại đây, những cựu chiến binh và nhân chứng từng trực tiếp tham gia chiến đấu đã cung cấp nhiều thông tin quý báu về các trận đánh, đơn vị, vị trí đóng quân, hướng tiến công, nơi đồng đội hy sinh và những khu vực nghi vấn còn hài cốt. Đặc biệt, nhiều thông tin liên quan đến các điểm cao từng diễn ra chiến đấu ác liệt như 1509, 1800A, 1800B, 685, 233, 1387… Việc kết hợp thông tin từ hồ sơ, tài liệu với lời kể của những người từng trực tiếp tham gia chiến đấu và kết quả khảo sát thực địa đang giúp lực lượng chức năng tiếp tục khoanh vùng, xác minh những vị trí có khả năng còn hài cốt liệt sĩ một cách chính xác.
Ở Lào Cai, 51 cán bộ, chiến sĩ đã cống hiến hơn 4.500 ngày công, tổ chức tìm kiếm trên diện tích 742/2.070ha. Từ 56 nguồn tin tiếp nhận, lực lượng chức năng đã xác minh 47 thông tin, trong đó 41 thông tin có cơ sở chính xác, dẫn đến việc tìm kiếm và quy tập 22 hài cốt liệt sĩ.
Tìm kiếm và quy tập chỉ là một phần của hành trình thiêng liêng. Sau khi đưa hài cốt về, các lực lượng tiếp tục công tác lấy mẫu, bảo quản và gửi giám định, chờ đợi ngày để những phần mộ được gọi tên.
Để mỗi phần mộ được hồi sinh danh tính
Những ngày giữa tháng 8/2026, công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ hy sinh trong Chiến dịch Mậu Thân 1968, được chôn cất tại Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, đang diễn ra khẩn trương và đồng thời tại cả khu A và khu B.
Tính từ ngày 23/6 đến hết ngày 13/8, các lực lượng đã phát hiện và quy tập 311 bộ hài cốt liệt sĩ, bao gồm 278 bộ hài cốt riêng lẻ và 33 hài cốt tại 8 vị trí mộ tập thể; trong đó khu A có 2 vị trí và khu B có 6 vị trí. Cùng với hài cốt, 179 bộ di vật cũng được tìm thấy kèm theo. Riêng ngày 13/8, tại vị trí tìm kiếm thứ 2 ở khu B, lực lượng làm nhiệm vụ đã di dời và xử lý hơn 300m³ đất, mở rộng phạm vi tìm kiếm và phát hiện, quy tập thêm 18 bộ hài cốt liệt sĩ cùng 12 bộ di vật. Khu vực tìm kiếm là phần đồi đất được đắp trong quá trình cải tạo công viên. Để bảo đảm tiến độ, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đã huy động 3 xe cuốc, 1 xe ben và 2 xe tải 3,5 tấn phục vụ công tác đào và vận chuyển đất. Đội K74 tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại rãnh mộ thuộc Khu B để tiếp cận những khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ khác.
Trung tá Lê Ngọc Hà, Đội trưởng Đội K74, cho biết lực lượng làm nhiệm vụ đang tổ chức tìm kiếm một cách khẩn trương nhưng vô cùng cẩn trọng. Những di vật được tìm thấy cùng hài cốt như khăn quàng, dây thắt lưng, dép, lược, cây viết đều được bảo quản kỹ lưỡng để phục vụ công tác xác minh và tìm kiếm thân nhân.
Trong buổi kiểm tra và chỉ đạo công tác tìm kiếm, khai quật hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng vào ngày 14/8, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung thông tin rằng Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn 12 vị trí nghi có hố chôn tập thể liệt sĩ. Đội K74 được yêu cầu tiếp tục mở rộng diện tích tìm kiếm, làm việc theo ca, tranh thủ mọi thời gian để hoàn thành công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng trước tháng 11/2026.
 |
| Lọ thủy tinh được an táng cùng hài cốt liệt sĩ chứa thông tin đã được giám định, xác định danh tính là Liệt sĩ Nguyễn Văn Vượng. Ảnh: TTXVN phát |
Song hành với công tác khai quật, nhiệm vụ xác định danh tính được triển khai ngay lập tức. Các hài cốt được xử lý theo từng trường hợp cụ thể: hài cốt còn nguyên vẹn, nằm riêng lẻ được đưa vào từng quách riêng; hài cốt bị lẫn trộn được tập trung vào quách chung. Toàn bộ hài cốt đều được lấy mẫu sinh phẩm ADN để phục vụ quá trình giám định danh tính. Tại Công viên Lê Thị Riêng, nhiều phương pháp tiên tiến được kết hợp đồng bộ, bao gồm việc phân tích tài liệu lưu trữ trong nước và quốc tế, phỏng vấn nhân chứng lịch sử, sử dụng radar xuyên đất, điện trở suất, khảo sát địa vật lý, giám định ADN, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu và phân tích lịch sử quân sự. Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, đây là một mô hình tìm kiếm hiện đại, lần đầu tiên được triển khai với quy mô lớn, hứa hẹn trở thành mô hình mẫu để áp dụng tại các địa phương khác trên cả nước.
Công tác lấy mẫu hài cốt tại các nghĩa trang để giám định ADN đang được đẩy nhanh tiến độ trên cả nước. Đến nay, các địa phương đã tổ chức lấy mẫu tại 124.762 mộ liệt sĩ, đạt 58,4% kế hoạch; trong đó có 86.183 mộ đủ điều kiện lấy mẫu và 38.579 mộ không đủ điều kiện. Số lượng mẫu được lấy mỗi ngày đạt trung bình khoảng 2.000-3.000 mẫu. Đáng ghi nhận, 9 địa phương đã hoàn thành toàn bộ công việc lấy mẫu, và các tỉnh Khánh Hòa, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh đã hoàn thành trên 90% khối lượng công việc.
Tại Huế, tính đến ngày 13/8, lực lượng chức năng đã hoàn thành xuất sắc việc khai quật và lấy mẫu tại 42/42 nghĩa trang, với tổng số 7.282 phần mộ được khai quật. Hơn 3.900 phần mộ đã được lấy mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN, hoàn thành nhiệm vụ sớm hơn 8 tháng so với yêu cầu của Ban Chỉ đạo Quốc gia.
Ở Đồng Nai, vào lúc 9 giờ 40 phút ngày 15/8, lực lượng chức năng đã hoàn tất việc lấy mẫu đối với toàn bộ hơn 2.800 mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước; trong đó 997 mộ đủ điều kiện lấy mẫu. Như vậy, thành phố đã hoàn thành việc lấy mẫu tại 12/12 nghĩa trang liệt sĩ, với hơn 7.400 mộ được khai quật, vượt tiến độ kế hoạch hơn 4 tháng.
Từ ngày 23/7 đến ngày 13/8, lực lượng chức năng tại Điện Biên đã khai quật 1.060 mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập, thu được 991 mẫu; tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1, chỉ trong 4 ngày (từ 10-13/8) đã khai quật 169 mộ và lấy đủ 169 mẫu, bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội để phục vụ giám định ADN. Ban Chỉ đạo tỉnh đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành việc khai quật và lấy mẫu ADN tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trước ngày 30/9/2026.
Những hành trình nối dài sứ mệnh
Ngày 13/8, tại Quảng Trị, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584 đã lên đường thực hiện nhiệm vụ mùa khô 2026-2027 tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. 30 cán bộ của Đội được giao phó sứ mệnh khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là chuyên gia và quân tình nguyện Việt Nam đã anh dũng hy sinh trên đất Lào. Địa bàn thực hiện nhiệm vụ là tỉnh Savannakhet, với thời gian kéo dài từ ngày 13/8/2026 đến ngày 11/7/2027.
Trong mùa khô trước đó, Đội 584 và Đội 589 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị đã kiên trì bám địa bàn, tìm kiếm tại nhiều khu vực rừng núi hiểm trở ở Savannakhet và Khăm Muồn, tìm kiếm, cất bốc và quy tập được 28 hài cốt liệt sĩ là quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào.
Trong mùa khô 2026-2027, nhiệm vụ được giao cho Đội 584 kéo dài hơn các đợt trước gần 4 tháng, với chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập 50 hài cốt liệt sĩ. Lực lượng được yêu cầu nghiên cứu kỹ địa bàn, hồ sơ, tài liệu, bản đồ và thông tin nhân chứng; kết hợp khảo sát thực địa với thu thập, xác minh nguồn tin, đồng thời tranh thủ sự phối hợp, giúp đỡ của chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương bạn.
Hiện tại, lực lượng chức năng đang tiếp tục rà soát thông tin về các phần mộ liệt sĩ tại sân bay Tân Sơn Nhất, đồi Quân y Bắc Sơn, khu vực căn cứ Cồn Tiên, các điểm cao thuộc mặt trận Vị Xuyên và những thông tin về mộ liệt sĩ tập thể do các tổ chức, cá nhân cung cấp. Một số hồ sơ như khu vực mộ tập trung Câu Nhi, Quảng Trị và Nghĩa trang Bệnh viện 88 Quân khu Trị Thiên đang được tiếp tục phân tích sâu rộng để tổ chức hội thảo trong tháng 9/2026.
Theo TTXVN/Báo Tin tức và Dân tộc
