Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 311/2026/NĐ-CP, sửa đổi Nghị định số 189/2025/NĐ-CP, nhằm đồng bộ hóa quy định pháp luật và thích ứng với cơ cấu tổ chức mới. Nghị định này mở rộng đáng kể thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho nhiều chức danh quản lý nhà nước. Cụ thể, hàng loạt Cục trưởng thuộc các bộ, ngành, Chánh Thanh tra tỉnh, các Chi cục trưởng, Trưởng đoàn kiểm tra, Thanh tra viên và Trưởng đoàn thanh tra cấp tỉnh, Trung ương, cùng một số chức danh trong Công an và Chấp hành viên thi hành án dân sự đã được bổ sung quyền hạn. Mục đích của việc điều chỉnh là để phản ánh thực tiễn quản lý, nâng cao năng lực thực thi và phù hợp với xu thế chuyển đổi mô hình từ thanh tra sang kiểm tra chuyên ngành theo Nghị định số 217/2025/NĐ-CP. Nghị định cũng chuẩn hóa tên gọi một số chức danh và có hiệu lực từ ngày 26 tháng 9 năm 2026.
Nhằm đồng bộ hóa quy định pháp luật và thích ứng với cơ cấu tổ chức mới, việc mở rộng thẩm quyền xử phạt cho một số chức danh Cục trưởng là cần thiết, phù hợp với Nghị định số 217 và bối cảnh hiện nay khi nhiều bộ đã chuyển đổi mô hình từ thanh tra sang kiểm tra chuyên ngành.
 |
| Ảnh minh họa: Minh Sơn/Vietnam+ |
Đánh dấu bước tiến trong công tác hoàn thiện pháp luật, Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 311/2026/NĐ-CP vào ngày 6/8/2026, với mục tiêu sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025. Nghị định 189/2025/NĐ-CP trước đó đã quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.
Nghị định số 311/2026/NĐ-CP đã tiến hành sửa đổi, bổ sung các quy định tại một số khoản thuộc Điều 6 của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP, tập trung vào việc xác định rõ hơn thẩm quyền của Thủ trưởng các cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành, lĩnh vực và một số chức danh quản lý khác.
Chi tiết hóa các điều khoản, tại khoản 1, Điều 6 đã được sửa đổi, bổ sung nhằm chuẩn hóa tên gọi của một số chức danh. Theo đó, các chức danh như Chi cục trưởng Chi cục An toàn thực phẩm và Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực dân số, trẻ em thuộc Sở Y tế nay được quy định là Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm và Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực dân số, trẻ em, phòng, chống tệ nạn xã hội thuộc Sở Y tế. Tương tự, Chi cục trưởng Chi cục Thống kê cấp tỉnh thuộc Cục Thống kê được đổi thành Trưởng Thống kê cấp tỉnh, và Giám đốc Bảo hiểm xã hội khu vực thành Giám đốc Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh.
Song song đó, Nghị định cũng mở rộng thẩm quyền xử phạt cho Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực môi trường thuộc Cục Môi trường. Đây là động thái cần thiết nhằm phản ánh sát thực tiễn quản lý, đồng thời thiết lập sự tương đồng về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính xuyên suốt các lĩnh vực trọng yếu thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường (bao gồm trồng trọt, bảo vệ thực vật, chăn nuôi, thú y, quản lý chất lượng nông lâm, thủy sản, thủy lợi, đê điều, phòng, chống thiên tai).
Nâng cao năng lực thực thi: Bổ sung thẩm quyền xử phạt cho Chánh Thanh tra tỉnh và một số chức danh Cục trưởng
Tại các khoản 2 và 3 Điều 6, Nghị định đã được sửa đổi để mở rộng đáng kể thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính. Theo đó, Chánh Thanh tra tỉnh và một loạt các chức danh Cục trưởng thuộc nhiều bộ, ngành đã được bổ sung quyền hạn này, bao gồm: Cục trưởng Cục Phát triển đô thị; Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng; Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản; Cục Kinh tế-Quản lý đầu tư xây dựng; Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng; Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu; Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam; Cục trưởng Cục Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam; Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu; Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài; Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục; Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng; Cục trưởng Cục Quản lý Y Dược cổ truyền; Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em; Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội; Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công; Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại; Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại; Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu; Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả; Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện; Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm; Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam; Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam; Cục trưởng Cục Di sản văn hóa; Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn; Cục trưởng Cục Điện ảnh; Chánh Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước; Trưởng ban Ban Thi đua-Khen thưởng Trung ương.
Động thái này thể hiện sự đồng bộ hóa chiến lược với Nghị định số 217/2025/NĐ-CP, đồng thời thích ứng với xu thế tái cấu trúc trong các bộ, cơ quan ngang bộ hiện nay. Khi nhiều đơn vị không còn duy trì bộ phận thanh tra, thanh tra chuyên ngành mà chuyển sang mô hình kiểm tra chuyên ngành, việc trao thêm thẩm quyền cho các Cục trưởng là cần thiết. Đặc biệt, Nghị định số 217/2025/NĐ-CP đã quy định rõ ràng rằng người đứng đầu các đơn vị thuộc bộ, cơ quan ngang bộ có toàn quyền thực hiện kiểm tra chuyên ngành đối với các tổ chức, cá nhân trong phạm vi được phân cấp, ủy quyền.
Đối với khoản 4 Điều 6, Nghị định tiến hành điều chỉnh thẩm quyền xử phạt của Trưởng đoàn kiểm tra được thành lập bởi Thủ trưởng các tổ chức thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, những đơn vị thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Song song đó, thẩm quyền xử phạt còn được mở rộng cho Trưởng đoàn kiểm tra do Thủ trưởng thuộc Ban cơ yếu Chính phủ thành lập, và Trưởng đoàn kiểm tra do đích thân Trưởng Ban cơ yếu Chính phủ thành lập. Mục tiêu là nhằm phản ánh thực tiễn công tác, đồng thời đảm bảo sự thống nhất và đồng bộ với các quy định tại điểm g khoản 1 Điều 37a của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Nâng tầm vai trò: Thanh tra viên Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh được trao quyền xử phạt
Không chỉ Điều 6, Nghị định số 311/2026/NĐ-CP còn tiếp tục cải cách các quy định tại Điều 7 của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến thẩm quyền của cơ quan Thanh tra.
Cụ thể, khoản 1 Điều 7 đã được bổ sung nhằm trao thẩm quyền xử phạt cho Thanh tra viên thuộc Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh. Sự điều chỉnh này có ý nghĩa quan trọng, phản ánh đúng thực tiễn công tác khi các Thanh tra viên tham gia các Đoàn thanh tra, đồng thời đảm bảo sự nhất quán với chức năng, nhiệm vụ được quy định trong Luật Thanh tra.
Bên cạnh đó, các khoản 2 và 4 Điều 7 cũng được mở rộng để bổ sung thẩm quyền xử phạt cho Trưởng đoàn thanh tra của Thanh tra tỉnh và Trưởng đoàn thanh tra của Thanh tra Chính phủ. Quyết định này nhằm tối ưu hóa hiệu quả hoạt động, phù hợp với thực tiễn và chức năng, nhiệm vụ cốt lõi của Trưởng đoàn thanh tra theo quy định của Luật Thanh tra.
Không dừng lại ở đó, Nghị định số 311/2026/NĐ-CP còn mở rộng phạm vi áp dụng, bổ sung thẩm quyền xử phạt cho một số chức danh trong lực lượng Công an nhân dân và Chấp hành viên thi hành án dân sự. Động thái này nhằm mục đích đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đồng thời đảm bảo sự đồng bộ và thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.
Nghị định quan trọng này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26 tháng 9 năm 2026.
Theo Vietnam+
