Xã Kim Ngân đang tích cực xóa bỏ định kiến xã hội đối với người từng vướng vào ma túy, thay thế bằng sự đồng hành toàn diện từ hệ thống chính trị và cộng đồng. Trọng tâm là mô hình "5 giúp 1" (gồm Công an, Mặt trận Tổ quốc, trưởng bản/bí thư chi bộ, người có uy tín và gia đình), nhằm quản lý, giáo dục, cảm hóa và hỗ trợ tái hòa nhập cho những người từng lầm lỡ. Mô hình này đã đạt hiệu quả tích cực, giúp nhiều cá nhân tìm được việc làm ổn định và tái hòa nhập cộng đồng thành công, tránh tái phạm. Để khắc phục khó khăn về địa bàn và người dân đi làm xa, xã triển khai các nhóm Zalo để giám sát, hỗ trợ kịp thời. Kim Ngân đặt mục tiêu xây dựng xã không ma túy vào năm 2026-2030 và hỗ trợ trên 80% người lầm lỡ có việc làm ổn định.
QTO – Tại xã biên giới Kim Ngân, định kiến xã hội dành cho những cá nhân từng vướng vào ma túy đã dần được xóa bỏ. Thay vì ánh nhìn mặc cảm, e dè, họ nhận được sự đồng hành toàn diện từ cả hệ thống chính trị, bao gồm chính quyền, lực lượng công an, các tổ chức đoàn thể, trưởng bản và gia đình. Mô hình “5 giúp 1” đang từng bước kiến tạo một phương thức tiếp cận mới, hiệu quả trong quản lý, giáo dục, cảm hóa và hỗ trợ những người từng vi phạm pháp luật, mở ra cho họ cơ hội tái hòa nhập và xây dựng lại cuộc đời.
Không đơn độc trên hành trình trở về
Những ngày này, tại bản Bang, xã Kim Ngân, anh Nguyễn Văn Bình (sinh năm 1999) đang hăng say cùng bà con trong bản lên rừng khai thác keo. Với công việc cắt keo thuê, Bình có thu nhập ổn định khoảng 550-600 nghìn đồng mỗi ngày. Ít ai ngờ rằng, chỉ vài năm trước, chàng trai này từng là nỗi trăn trở lớn của gia đình và chính quyền địa phương.
Anh Bình chia sẻ, vào năm 2022, anh bị Tòa án tuyên phạt 12 tháng tù vì tội “tàng trữ trái phép chất ma túy”. Tháng 4/2023, sau khi hoàn thành án phạt và trở về địa phương, anh đối mặt với không ít mặc cảm và mặc cảm tự ti. Không có nghề nghiệp ổn định, nhiều lần anh nung nấu ý định rời bỏ quê hương để tránh ánh mắt dò xét từ cộng đồng. Tuy nhiên, sự động viên chân thành từ gia đình, sự quan tâm của chính quyền địa phương và lực lượng Công an đã trở thành điểm tựa vững chắc, giúp Bình thay đổi một cách ngoạn mục.
 |
| Khoảnh khắc ký cam kết phối hợp thực hiện mô hình “5 giúp 1” của một người từng lầm lỡ do ma túy tại xã Kim Ngân, thể hiện quyết tâm tái hòa nhập cộng đồng. – Ảnh: N.H |
Trường hợp của Nguyễn Văn Bình không phải là cá biệt. Anh Hồ Văn Thương (sinh năm 1997), cư trú tại bản Kim Thủy, cũng từng trải qua quãng thời gian sa ngã vào tệ nạn ma túy và vi phạm pháp luật với hành vi tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy. Hồ Văn Thương là một trong số 9 cá nhân đã chấp hành xong án phạt tù về tội ma túy đang được quản lý và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng thông qua mô hình “5 giúp 1”.
Theo ông Đào Ngọc Đức, Trưởng bản Bang, bản hiện có 391 hộ dân với hơn 1.460 nhân khẩu, trong đó khoảng 80% là đồng bào Bru-Vân Kiều. Đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và trồng rừng.
“Đời sống bà con còn nhiều khó khăn, do đó nguy cơ phát sinh các tệ nạn xã hội luôn hiện hữu. Vì vậy, việc quan tâm, giúp đỡ những người từng vi phạm pháp luật tái hòa nhập cộng đồng đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Khi có việc làm ổn định, họ sẽ tránh xa ma túy, từ đó cuộc sống gia đình cũng dần được ổn định và cải thiện”, ông Đức nhấn mạnh.
Sức mạnh đồng bộ từ hệ thống chính trị
Thượng tá Trần Văn Hương, Trưởng Công an xã Kim Ngân, nhận định: Kim Ngân là địa bàn biên giới, đời sống Nhân dân còn đối mặt với nhiều thách thức. Tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp do các đối tượng lợi dụng địa hình giáp biên để hoạt động. Thực trạng này dẫn đến nguy cơ số lượng người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai nghiện trở về địa phương có thể gia tăng qua từng năm.
Qua quá trình tiếp cận và lập phiếu khảo sát 32 trường hợp trên địa bàn, kết quả cho thấy có 4 người đang sử dụng trái phép chất ma túy, 9 người đã chấp hành xong án phạt tù về tội ma túy đang trong giai đoạn tái hòa nhập cộng đồng, và 19 trường hợp khác có dấu hiệu vi phạm các quy định pháp luật liên quan đến ma túy.
“Trước đây, công tác quản lý chủ yếu dựa vào lực lượng Công an, chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp từ cả hệ thống chính trị và gia đình, dẫn đến tỉ lệ tái vi phạm có nguy cơ tăng cao. Do đó, việc triển khai mô hình “5 giúp 1 – theo dõi, quản lý, giúp đỡ, cảm hóa người lầm lỡ do ma túy tại cộng đồng” với sự tham gia của Công an, Mặt trận Tổ quốc, Trưởng thôn/bản/Bí thư Chi bộ, người có uy tín và gia đình là một yêu cầu hết sức cấp thiết nhằm giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn”, Thượng tá Trần Văn Hương bổ sung.
“Con đường trở lại với cuộc sống bình thường của những người từng lầm lỡ chưa bao giờ là dễ dàng. Tuy nhiên, khi họ nhận được sự chung tay hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng và cả hệ thống chính trị, cánh cửa tương lai sẽ rộng mở hơn rất nhiều. Mô hình “5 giúp 1” tại xã Kim Ngân không chỉ góp phần quan trọng vào việc bảo đảm an ninh trật tự tại vùng biên mà còn lan tỏa một thông điệp nhân văn sâu sắc: Thay vì sự kỳ thị, hãy mở lòng và trao cơ hội để những người biết ăn năn, hối cải có thể đứng dậy làm lại cuộc đời”, ông Đặng Văn Dương, Chủ tịch UBND xã Kim Ngân, chia sẻ.
Hiện tại, xã Kim Ngân đang đối mặt với một trong những thách thức lớn nhất trong công tác quản lý và cảm hóa người lầm lỡ: đó là địa bàn rộng lớn, địa hình phức tạp và việc một số đối tượng thường xuyên vắng mặt do đi làm ăn xa hoặc vào rừng. Điều này gây không ít trở ngại cho lực lượng chức năng trong việc bám sát và giám sát trực tiếp. Để tháo gỡ triệt để nút thắt này, hệ thống các nhóm Zalo điều hành và quản lý đã chính thức được triển khai.
Theo đó, mỗi tổ “5 giúp 1” đều duy trì một nhóm Zalo hoạt động khép kín. Nhóm này có nhiệm vụ cập nhật nhanh chóng, chính xác mọi di biến động của người được giúp đỡ khi họ đi làm ăn xa; thông báo lịch sinh hoạt, kiểm tra định kỳ; đồng thời tiếp nhận tâm tư, nguyện vọng chính đáng liên quan đến việc làm, sinh kế. Quan trọng hơn, nhóm Zalo còn kịp thời hỗ trợ pháp lý, tháo gỡ các khó khăn và chủ động ngăn chặn từ sớm, từ xa mọi nguy cơ tái phạm.
Ông Đặng Văn Dương, Chủ tịch UBND xã Kim Ngân, khẳng định: địa phương xác định xây dựng mô hình “5 giúp 1” là nhiệm vụ trọng tâm để đạt mục tiêu xây dựng xã không ma túy giai đoạn 2026-2030. Xã cũng sẽ hoàn thiện việc thành lập Ban Chỉ đạo và các tổ “5 giúp 1” tại tất cả các bản; tổ chức cho 100% hộ dân ký cam kết không bao che và tích cực tham gia phòng, chống ma túy. Đồng thời, xã phấn đấu trên 80% người vi phạm pháp luật do ma túy sau khi trở về địa phương sẽ được hỗ trợ học nghề, vay vốn hoặc có việc làm ổn định, tạo điều kiện thuận lợi nhất để họ tái hòa nhập cộng đồng.
Ngọc Hải
