Hoạt động khai thác khoáng sản tại xã Vĩnh Hoàng đóng vai trò then chốt trong thúc đẩy kinh tế-xã hội, tạo việc làm và tăng thu ngân sách địa phương. Tuy nhiên, ngành này cũng đặt ra những thách thức đáng kể về quản lý, an sinh xã hội và bảo vệ môi trường bền vững. Chính quyền địa phương đã chủ động tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ pháp luật, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc các biện pháp bảo vệ môi trường như giảm bụi, xử lý chất thải và ký quỹ phục hồi môi trường. Mặc dù các doanh nghiệp cam kết đầu tư và hỗ trợ cộng đồng, người dân vẫn bày tỏ lo ngại về bụi và hạ tầng xuống cấp, kiến nghị cần tiếp tục giám sát chặt chẽ để đảm bảo phát triển bền vững.
QTO – Hoạt động khai thác khoáng sản (KTKS) tại xã Vĩnh Hoàng và các vùng lân cận trong những năm gần đây đã khẳng định vai trò then chốt trong thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, cùng với lợi ích kinh tế, ngành công nghiệp này cũng đặt ra những thách thức đáng kể cho chính quyền địa phương, đặc biệt trong việc tăng cường quản lý, đảm bảo an sinh cho người dân và bảo vệ môi trường bền vững.
Hiện tại, xã Vĩnh Hoàng đang quản lý 4 mỏ khoáng sản còn hiệu lực giấy phép khai thác. Các dự án này, do các doanh nghiệp như Công ty CP Khoáng sản Quảng Trị, Công ty CP Khai thác khoáng sản Hưng Phát Quảng Trị và Công ty CP Khoáng sản Thanh Tâm thực hiện, tập trung vào khai thác titan, cát thạch anh, đá bazan và đất san lấp, đóng góp vào chuỗi giá trị khoáng sản khu vực.
Với sản lượng trung bình hàng năm ấn tượng, xã Vĩnh Hoàng cung cấp hơn 420.000 tấn cát thạch anh, khoảng 47.000m³ cát xây dựng, 4.100-7.800 tấn quặng titan và gần 60.000m³ đá bazan. Nguồn tài nguyên dồi dào này không chỉ phục vụ nhu cầu vật liệu xây dựng nội tỉnh và liên tỉnh mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến khoáng sản quốc gia.
Ông Phan Ngọc Khoa, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hoàng, khẳng định: “Hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn đã tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật hiện hành, đóng góp đáng kể vào việc tạo ra việc làm ổn định, tăng cường nguồn thu ngân sách nhà nước và thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.”
 |
| Hoạt động hoàn thổ và tái tạo rừng sau khai thác khoáng sản được duy trì định kỳ tại xã Vĩnh Hoàng, góp phần cải thiện môi trường bền vững – Ảnh: X.V |
Dù mang lại nhiều lợi ích, hoạt động khai thác khoáng sản vẫn tiềm ẩn rủi ro về môi trường và ảnh hưởng đến cuộc sống cộng đồng. Nhận thức rõ điều này, UBND xã Vĩnh Hoàng đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để tổ chức kiểm tra, giám sát định kỳ. Trọng tâm của các đợt kiểm tra là việc tuân thủ pháp luật khoáng sản, đảm bảo đúng phạm vi, công suất và đặc biệt là hiệu quả của công tác bảo vệ môi trường.
Ông Phan Ngọc Khoa cho biết, dù đối mặt với thách thức về quy mô địa bàn rộng lớn, khu vực khai thác phân tán và nguồn lực quản lý còn hạn chế, chủ yếu là kiêm nhiệm, địa phương vẫn kiên trì duy trì công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên. Nhờ đó, các trường hợp vi phạm được phát hiện và báo cáo kịp thời lên cơ quan có thẩm quyền để xử lý. UBND xã cũng đã siết chặt yêu cầu các doanh nghiệp hoàn thành hồ sơ môi trường theo đúng quy định, bao gồm việc phun nước giảm bụi tại khu vực khai thác và các tuyến đường vận chuyển, thu gom và xử lý chất thải, cũng như thực hiện ký quỹ phục hồi môi trường.
Công ty CP Khoáng sản Quảng Trị, một đơn vị được cổ phần hóa từ doanh nghiệp nhà nước, đóng vai trò chủ chốt trong ngành khai thác và chế biến khoáng sản. Hiện tại, công ty đang khai thác trên diện tích 118ha với trữ lượng hơn 10 triệu tấn, chủ yếu là cát thạch anh với công suất khai thác trên 400 nghìn tấn/năm. Mọi hoạt động khai thác đều tuân thủ nghiêm ngặt vị trí, ranh giới, độ sâu, công nghệ và phương pháp đã được phê duyệt trong thiết kế mỏ.
Kể từ năm 2015, Công ty đã ký quỹ cải tạo và phục hồi môi trường với số tiền hơn 6,3 tỉ đồng, đồng thời hoàn thổ và trồng cây tái tạo môi trường trên diện tích hơn 32ha. Tổng số tiền nghĩa vụ tài chính liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản đã lên tới hơn 222 tỉ đồng. Ngoài ra, doanh nghiệp còn tích cực đồng hành cùng địa phương, tài trợ hàng chục tỉ đồng cho việc nâng cấp hạ tầng giao thông, xây dựng các công trình phúc lợi và triển khai các hoạt động an sinh xã hội ý nghĩa.
Ông Lê Vĩnh Thiều, Giám đốc Công ty CP Khoáng sản Quảng Trị, nhấn mạnh: “Chúng tôi kiên định với định hướng khai thác khoáng sản phải đi đôi với chế biến sâu và đặc biệt coi trọng công tác bảo vệ môi trường. Vì lẽ đó, Công ty luôn nghiêm túc triển khai các giải pháp nhằm hạn chế tối đa bụi, tiếng ồn, kiểm soát chặt chẽ nước thải, chất thải và chủ động phục hồi môi trường theo đúng phương án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Doanh nghiệp đã đầu tư hơn 4,3 tỉ đồng để xây dựng tuyến đường chuyên biệt tránh khu dân cư, đồng thời duy trì đội xe tưới nước thường xuyên và lực lượng túc trực sửa chữa các tuyến đường bị ảnh hưởng.”
Theo chia sẻ của ông Nguyễn Văn Hòa, một cư dân địa phương tại xã Vĩnh Hoàng: “Trước đây, bà con trong xã còn đối mặt với nhiều khó khăn trong cuộc sống. Tuy nhiên, kể từ khi các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực khai thác khoáng sản, nhiều lao động địa phương đã tìm được việc làm ổn định, góp phần cải thiện sinh kế. Bên cạnh đó, các tuyến đường giao thông được sửa chữa, nâng cấp, và các chương trình an sinh xã hội cũng nhận được sự hỗ trợ đều đặn từ phía doanh nghiệp. Nhiều hộ gia đình còn có thêm nguồn thu nhập đáng kể thông qua các dịch vụ vận tải, cung ứng vật tư và các dịch vụ phụ trợ khác phục vụ hoạt động khai thác khoáng sản.”
Dù ghi nhận những đóng góp thiết thực từ các doanh nghiệp, người dân địa phương vẫn bày tỏ mối quan ngại về tình trạng bụi phát sinh từ hoạt động vận chuyển khoáng sản và sự xuống cấp của một số tuyến đường. Do đó, cộng đồng xã Vĩnh Hoàng kiến nghị các cơ quan chức năng cần tiếp tục tăng cường công tác giám sát việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt quy định về che chắn phương tiện, kiểm soát tải trọng xe và thực hiện đầy đủ công tác phục hồi môi trường sau khai thác.
Hoạt động khai thác khoáng sản tại xã Vĩnh Hoàng không đơn thuần là động lực phát triển kinh tế-xã hội tức thời, mà còn là trách nhiệm thiêng liêng đối với tài nguyên quốc gia và cam kết bảo vệ môi trường sống cho thế hệ hiện tại và tương lai. Do đó, việc tăng cường quản lý tài nguyên khoáng sản phải luôn song hành với công tác bảo vệ môi trường, nhằm định hướng cho Vĩnh Hoàng một lộ trình phát triển bền vững.
Xuân Vương
