Hội thi cá trắm sông Son là sự kiện văn hóa thường niên tổ chức vào dịp 30/4 – 1/5 tại huyện Bố Trạch, Quảng Bình, nhằm quảng bá thương hiệu cá trắm đặc sản và vinh danh ngư dân. Hội thi có nhiều phần thi hấp dẫn như bắt cá nhanh, cá to cá đẹp, và chế biến món ăn từ cá trắm, được các đầu bếp nổi tiếng đánh giá cao về sự sáng tạo. Sự kiện không chỉ góp phần phát triển bền vững nghề nuôi cá lồng, mang lại giá trị kinh tế cho người dân mà còn trở thành biểu tượng ẩm thực độc đáo. Đặc biệt, hội thi còn là điểm nhấn thu hút du khách, được UBND huyện Bố Trạch nâng tầm quy mô để xây dựng thương hiệu vững chắc và quảng bá du lịch cho vùng đất di sản Phong Nha-Kẻ Bàng.
(QBĐT) – Hội thi cá trắm sông Son, một sự kiện văn hóa thường niên được tổ chức vào dịp lễ 30/4 và 1/5 tại huyện Bố Trạch, là hoạt động trọng tâm nhằm nâng tầm thương hiệu cá trắm đặc sản sông Son, vinh danh những ngư dân xuất sắc trong nghề nuôi cá, đồng thời phát huy các giá trị văn hóa và tinh thần truyền thống của cộng đồng địa phương.
Điểm Nhấn Văn Hóa Độc Đáo
Vào dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5, khi ghé thăm thị trấn Phong Nha (Bố Trạch), du khách không chỉ được hòa mình vào các hoạt động du lịch đặc sắc mà còn có cơ hội trải nghiệm các lễ hội văn hóa, truyền thống phong phú của huyện Bố Trạch. Trong số đó, Hội thi cá trắm sông Son nổi bật như một sự kiện độc đáo, thu hút sự quan tâm đông đảo của công chúng và du khách.
Ông Nguyễn Đức Ninh, Trưởng phòng Văn hóa-Thông tin huyện Bố Trạch, chia sẻ: “Năm 2016, thị trấn Phong Nha, với sự phối hợp của Trung tâm Du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng (thuộc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng), đã khởi xướng việc tổ chức Hội thi cá trắm sông Son. Từ đó đến nay, hội thi được duy trì định kỳ vào dịp lễ 30/4 và 1/5 hàng năm, không ngừng góp phần quảng bá thương hiệu cá trắm danh tiếng, đồng thời kiến tạo một không gian văn hóa, du lịch đa dạng và phong phú trên vùng đất di sản”.
Trong khuôn khổ Hội thi cá trắm sông Son, các tổ dân phố thuộc thị trấn Phong Nha tranh tài qua nhiều phần thi hấp dẫn, bao gồm: Bắt cá nhanh khéo léo; Cá to, cá đẹp với những tiêu chí khắt khe; và Chế biến các món ăn tinh hoa từ cá trắm. Đặc biệt, tùy vào từng năm, hội thi còn tổ chức thêm các trò chơi dân gian đầy tính gắn kết như: Kéo co, ném rìu vào lửa, vớt rong…
 |
Trong các nội dung thi đấu, phần thi Cá to, cá đẹp luôn là tâm điểm, mang đến không khí gay cấn và hồi hộp nhất. Để chuẩn bị cho phần thi này, cộng đồng các tổ dân phố đã dành nhiều công sức bàn bạc, tuyển chọn kỹ lưỡng những con cá trắm cường tráng, đẹp nhất để đại diện tham gia.
Ông Nguyễn Viết Tâm, Tổ trưởng tổ dân phố Na, thị trấn Phong Nha, hồ hởi chia sẻ: “Hội thi cá trắm sông Son đã được thị trấn Phong Nha tổ chức thành công 6 lần, và tổ dân phố chúng tôi luôn tự hào tham gia đầy đủ cả 6 lần. Khoảnh khắc đáng nhớ nhất chính là phần thi Cá to, cá đẹp. Những con cá trắm khổng lồ, tuyệt mỹ được các tổ dân phố mang đến, bơi lội trong các tủ kính trưng bày để mọi người cùng chiêm ngưỡng. Sau đó, từng con cá được đưa lên bàn cân trong sự dõi theo hồi hộp của đám đông. Mỗi khi con số trọng lượng lớn hiển thị, tiếng trầm trồ, vui mừng lại vang lên khắp nơi”.
Được biết, kỷ lục cá trắm lớn nhất từng đạt được tại phần thi này lên tới 13kg. Tuy nhiên, theo lời kể của người dân địa phương, đây vẫn chưa phải là trọng lượng tối đa của cá trắm sông Son, mà do thời điểm thu hoạch không trùng khớp với dịp hội thi nên những con cá lớn hơn chưa có cơ hội tranh tài.
Bên cạnh sức hút của phần thi Cá to, cá đẹp, phần thi chế biến các món ăn ngon từ cá trắm cũng đòi hỏi sự chuẩn bị công phu, tỉ mỉ và tài năng sáng tạo của các đội thi. Những món ăn không chỉ thơm ngon, hấp dẫn mà còn được trình bày đẹp mắt, tinh tế, khiến người xem không khỏi bất ngờ và thích thú. Các tổ dân phố phô diễn sự khéo léo qua khoảng 5-7 món ăn độc đáo từ cá trắm, như: Cá kho đậm đà, chả cá thơm lừng, cá hấp thanh tao, cá chiên giòn rụm, cá nướng đậm vị…
 |
Từng đảm nhiệm vai trò tư vấn đánh giá các món ăn tại phần thi chế biến năm 2022, “Vua đầu bếp” Phạm Tuấn Hải bày tỏ sự ngạc nhiên: “Tôi thực sự bất ngờ trước khả năng sáng tạo ẩm thực của bà con nơi đây từ loài cá trắm sông Son. Trước đó, tôi vẫn nghĩ rằng với loại cá này, người dân chỉ có thể chế biến những món đơn giản như hấp hay kho. Nhưng qua cuộc thi này, từ những món như chả cá đuôi phượng độc đáo, cá sốt chanh dây đầy sáng tạo… tôi vô cùng ấn tượng và thán phục tài nấu ăn của bà con Quảng Bình”. Vị đầu bếp danh tiếng này cũng tha thiết mời gọi du khách hãy đến thị trấn Phong Nha để tự mình trải nghiệm hương vị cá trắm vùng di sản một cách chân thực nhất.
Kiến Tạo và Nâng Tầm Thương Hiệu Cá Trắm Sông Son
| Hội thi cá trắm sông Son đã trải qua 7 mùa tổ chức thành công, trong đó thị trấn Phong Nha là đơn vị chủ trì 6 lần đầu tiên. Từ năm 2023, sự kiện được nâng tầm quy mô, do UBND huyện Bố Trạch trực tiếp tổ chức. Hội thi diễn ra thường niên vào dịp nghỉ lễ 30/4, 1/5 tại thị trấn Phong Nha, thu hút đông đảo du khách và cộng đồng tham gia, tạo nên không khí lễ hội sôi động. |
Ông Nguyễn Cẩm Long, Trưởng phòng Nông nghiệp-PTNT huyện Bố Trạch, thông tin: Hiện tại, trên địa bàn huyện Bố Trạch có hơn 1.000 lồng nuôi cá trắm, trong đó riêng khu vực sông Son chiếm 829 lồng. Cụ thể, thị trấn Phong Nha có 568 lồng, xã Hưng Trạch 221 lồng và xã Liên Trạch 40 lồng.
Với lợi thế nguồn nước sông Son trong lành, tinh khiết, người dân đã tận dụng để phát triển mô hình nuôi cá trắm lồng. Cá được nuôi trong môi trường này gần như tự nhiên, thức ăn chủ yếu là sinh vật phù du và rong rêu, nhờ đó thịt cá trở nên săn chắc, thơm ngon, béo ngậy và hoàn toàn không có mùi tanh khó chịu như cá nuôi bằng thức ăn công nghiệp.
Mô hình nuôi cá trắm lồng đã và đang mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, tạo sinh kế bền vững cho hàng trăm lao động sinh sống dọc theo sông Son. Ông Nguyễn Viết Tâm, Tổ trưởng tổ dân phố Na, cho biết thêm: “Mỗi lồng cá thường được các hộ dân nuôi từ 150-200 con. Trước đây, cá có thể xuất bán sau khoảng 3 năm nuôi. Tuy nhiên, những năm gần đây, do ảnh hưởng của môi trường nước và đặc biệt là tình trạng một số đối tượng dùng xung điện bắt cá trên sông, cá trắm phát triển chậm hơn, phải mất gần 5 năm mới đạt trọng lượng xuất bán. Cá chủ yếu được cung cấp cho các nhà hàng du lịch, cửa hàng nông sản trong tỉnh, với mức giá dao động từ 100.000-110.000 đồng/kg”.
 |
Cá trắm sông Son không chỉ đơn thuần là một sản phẩm nông nghiệp, mà đã trở thành biểu tượng ẩm thực đặc sắc của vùng đất di sản Phong Nha-Kẻ Bàng, làm phong phú thêm trải nghiệm ẩm thực cho du khách. Đồng thời, hình ảnh những lồng cá trắm dọc sông Son còn kiến tạo nên một vẻ đẹp cảnh quan thiên nhiên độc đáo, gia tăng sức hút cho du khách đến tham quan và khám phá. Hội thi cá trắm sông Son chính là đòn bẩy quan trọng nhằm giới thiệu, khẳng định vị thế và nâng tầm thương hiệu cá trắm, khuyến khích, tạo động lực mạnh mẽ cho người dân phát triển nghề nuôi cá truyền thống.
Nhận thấy những ý nghĩa đặc biệt và tầm quan trọng của hội thi, UBND huyện Bố Trạch đã quyết định mở rộng quy mô, nâng tầm tổ chức Hội thi cá trắm sông Son năm 2023. Theo đó, hội thi năm nay do UBND huyện trực tiếp chỉ đạo, với sự tham gia của 3 xã có mô hình nuôi cá trắm lồng trên sông Son, bao gồm: Thị trấn Phong Nha, xã Hưng Trạch và xã Liên Trạch.
Ông Nguyễn Hữu Hồng, Phó Chủ tịch UBND huyện Bố Trạch, nhấn mạnh: “Hội thi cá trắm sông Son là hoạt động chiến lược nhằm quảng bá sâu rộng, giới thiệu sản phẩm cá trắm đặc trưng đến với đông đảo du khách, từng bước xây dựng thương hiệu vững chắc và mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm cá trắm sông Son. Thông qua các hoạt động sôi nổi của hội thi, chúng tôi còn mong muốn thu hút sự tham gia tích cực của cộng đồng, tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi, và đặc biệt là biến hội thi thành một điểm nhấn quảng bá du lịch hiệu quả cho khu vực Phong Nha nói riêng và tỉnh Quảng Bình nói chung”.
Lê Mai
