Phường Ba Đồn đang quyết tâm bảo tồn và phát huy kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đồ sộ của mình, xem đây là trụ cột vững chắc cho lộ trình phát triển bền vững, gắn kết chặt chẽ với tăng trưởng kinh tế-xã hội. Địa phương này nổi bật với mật độ di tích cấp quốc gia như đình Lũ Phong, mộ tướng Nguyễn Dụng, đình Tượng Sơn và di sản phi vật thể như lễ hội khai hạ làng Tượng Sơn. Công tác gìn giữ được triển khai đồng bộ với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và người dân, từ tổ chức lễ hội trang trọng, duy trì hoạt động dân gian, tu bổ đình làng, đến giáo dục thế hệ trẻ. Việc này không chỉ bồi đắp lòng yêu nước, đạo đức mà còn là động lực then chốt thúc đẩy du lịch, dịch vụ. Trong thời gian tới, Ba Đồn sẽ tiếp tục gắn kết hài hòa di sản với đời sống hiện đại, đẩy mạnh xã hội hóa và ứng dụng công nghệ số để lan tỏa giá trị.
QTO – Với kho tàng di tích lịch sử-văn hóa đồ sộ và không gian văn hóa phi vật thể đậm đà bản sắc, phường Ba Đồn đang quyết tâm bảo tồn và phát huy giá trị di sản, xem đây là trụ cột vững chắc cho lộ trình phát triển bền vững. Theo đó, công tác gìn giữ tại địa phương không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ, mà còn tích hợp chặt chẽ với sự tăng trưởng kinh tế-xã hội, góp phần nâng tầm đời sống tinh thần của cộng đồng.
Kể từ sau sáp nhập, phường Ba Đồn nổi lên như một vùng đất giàu trầm tích văn hóa, sở hữu mật độ di tích lịch sử-văn hóa cao, với nhiều công trình được xếp hạng từ cấp tỉnh đến cấp quốc gia. Nổi bật là đình Lũ Phong, di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia được công nhận từ năm 1998; cùng mộ tướng Nguyễn Dụng và đình Tượng Sơn, vinh dự được xếp hạng di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia vào năm 2003. Gần đây nhất, đình làng Phan Long cũng đã được công nhận là di tích cấp tỉnh vào tháng 7/2021, bổ sung vào danh mục di sản quý giá của địa phương.
Không chỉ dừng lại ở hệ thống di tích vật thể, Ba Đồn còn là nơi lưu giữ một không gian văn hóa phi vật thể phong phú, giàu tính biểu trưng. Điển hình là lễ hội khai hạ làng Tượng Sơn, một sự kiện văn hóa mang tính quốc gia, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 6/2025. Lễ hội này không chỉ là một sinh hoạt văn hóa truyền thống mà còn là nơi kết tinh và lan tỏa mạnh mẽ tinh thần thượng võ, ý chí kiên cường cùng tình đoàn kết cộng đồng sâu sắc của người dân Ba Đồn.
Theo ông Trần Thanh Hưng, Chủ tịch UBND phường Ba Đồn, việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng và sâu sắc. Đây là phương cách hữu hiệu để nuôi dưỡng, bồi đắp lòng yêu nước, giáo dục đạo đức và hun đúc niềm tự hào về bản sắc văn hóa quê hương cho thế hệ trẻ, từ đó kiến tạo một nền tảng tinh thần vững chắc cho xã hội. Đồng thời, đây cũng được xem là động lực then chốt thúc đẩy sự phát triển du lịch, dịch vụ, góp phần vào mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội bền vững của địa phương.
 |
| Những hoạt động văn hóa sôi nổi tại phường Ba Đồn luôn thu hút đông đảo người dân tham gia. – Ảnh: H.L |
Thấm nhuần quan điểm đó, công tác gìn giữ và phát huy các giá trị di sản luôn được triển khai một cách đồng bộ và toàn diện, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và tinh thần chung tay của toàn thể người dân.
Một trong những điểm sáng của nỗ lực này là việc duy trì và tổ chức chu đáo các hoạt động văn hóa truyền thống. Bà Hoàng Thị Bích Thủy, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội, UBND phường Ba Đồn cho biết, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công rõ ràng để đảm bảo các lễ hội được tổ chức trang trọng, an toàn, văn minh, đồng thời vẫn giữ vẹn nguyên bản sắc truyền thống. Các nghi thức trong lễ được tiến hành trang nghiêm, thể hiện lòng tôn kính sâu sắc; trong khi phần hội được tổ chức lành mạnh, phong phú, phù hợp với thuần phong mỹ tục và nhịp sống hiện đại. Công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và y tế cũng được tăng cường tối đa.
Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cũng kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn các hiện tượng mê tín, dị đoan, hay việc lợi dụng lễ hội để trục lợi, nhằm bảo đảm một không gian lễ hội an toàn, vui tươi và giữ vững giá trị văn hóa đích thực của Ba Đồn. Qua đó, những giá trị tốt đẹp của di sản được lan tỏa rộng rãi, nâng cao ý thức gìn giữ trong toàn thể cộng đồng.
Tại phường Ba Đồn, nhiều hoạt động văn hóa dân gian độc đáo như đấu vật, cướp cù, hát ca trù… vẫn được duy trì và thực hành thường xuyên, tạo nên những sân chơi bổ ích và là cầu nối quan trọng để trao truyền các giá trị văn hóa giữa các thế hệ. Đáng mừng là nhiều bạn trẻ đã chủ động tìm hiểu, tích cực tham gia và đóng góp sức lực vào các hoạt động văn hóa truyền thống này. Không chỉ đơn thuần tiếp nhận, họ còn là lực lượng kế thừa, góp phần làm mới cách tiếp cận, thổi hồn vào di sản, tạo nên sức sống bền bỉ cho các giá trị văn hóa địa phương.
Công tác bảo tồn di sản tại phường Ba Đồn còn gắn liền với việc phát huy giá trị trong đời sống hiện đại. Các thiết chế văn hóa quan trọng như đình làng được quan tâm đầu tư tu bổ, tôn tạo, trở thành những không gian sinh hoạt cộng đồng khang trang và ý nghĩa. Đặc biệt, sự đóng góp của người dân, nhất là những người con xa quê hương, đã góp phần không nhỏ vào việc bảo tồn các công trình văn hóa mang tính biểu tượng của địa phương.
Chia sẻ về tâm huyết của mình, ông Nguyễn Xuân Đức, một người con quê hương Ba Đồn và là nhà đầu tư xây dựng đình làng Phan Long, bày tỏ: “Do yêu và gắn bó sâu nặng với quê hương, tôi đã dồn hết công sức, trí tuệ, tâm lực và tài chính để xây dựng lại đình làng. Tôi cảm nhận rằng người dân Ba Đồn sống với nhau ngày càng tử tế, đoàn kết hơn, bởi mỗi lần đến thắp hương, dâng lễ, họ lại có dịp chuyện trò, tình cảm vì thế mà thêm gắn bó. Tôi cũng rất mừng khi công tác tổ chức và quản lý đình làng ngày càng chu đáo và đàng hoàng hơn”.
Một yếu tố then chốt khác trong chiến lược bảo tồn là việc tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và ý nghĩa sâu sắc của di sản văn hóa. Thông qua các hoạt động truyền thông và giáo dục đa dạng, các giá trị truyền thống được lan tỏa sâu rộng, góp phần hình thành ý thức tự giác trong việc gìn giữ và phát huy di sản trong mỗi cá nhân.
“Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục chú trọng gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn kết hài hòa với đời sống đương đại. Các nghi lễ truyền thống sẽ được bảo tồn và thực hành đúng chuẩn mực; đồng thời, các hoạt động văn hóa sẽ được tổ chức linh hoạt, phù hợp với điều kiện hiện nay, nhằm đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng. Cùng với đó, phường sẽ đẩy mạnh xã hội hóa, phát huy vai trò chủ thể của người dân, tăng cường tuyên truyền, quảng bá và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, lan tỏa giá trị di sản; nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, hướng tới xây dựng một không gian văn hóa lành mạnh, giàu bản sắc và phát triển bền vững”, ông Trần Thanh Hưng, Chủ tịch UBND phường Ba Đồn, kiên quyết khẳng định.
Trong bối cảnh hội nhập và phát triển hiện đại, di sản văn hóa đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là nguy cơ mai một do sự tác động của các yếu tố ngoại lai. Tuy nhiên, với những giải pháp đồng bộ, tầm nhìn chiến lược và sự chung tay của toàn thể cộng đồng, các giá trị di sản tại Ba Đồn vẫn đang được gìn giữ, phát huy mạnh mẽ, trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của địa phương.
H.Lê
