Biển đóng vai trò cốt yếu trong định hình và thúc đẩy phát triển kinh tế Quảng Trị, mang lại tiềm năng lớn về thủy sản, du lịch, logistics và năng lượng tái tạo. Với đường bờ biển dài và tài nguyên phong phú, tỉnh đang đẩy mạnh khai thác lợi thế qua các khu kinh tế, cảng biển trọng điểm và du lịch sinh thái. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là làm thế nào để khai thác hiệu quả song hành với bảo tồn "màu xanh" của biển, đối phó với ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Để đạt được nền kinh tế biển xanh và bền vững, Quảng Trị đang triển khai đồng bộ các giải pháp như quy hoạch chặt chẽ, thu hút đầu tư thân thiện môi trường, ngăn chặn khai thác tận diệt và nâng cao nhận thức cộng đồng. Tỉnh xem việc giữ gìn "màu xanh của biển" là thước đo thành công và là yêu cầu tất yếu cho sự phát triển bền vững.
QTO – Biển luôn giữ vai trò cốt yếu trong định hình và thúc đẩy sự phát triển của tỉnh Quảng Trị. Không chỉ là nguồn sinh kế bền vững cho hàng vạn cộng đồng ngư dân, không gian biển còn mở ra tiềm năng to lớn cho các ngành kinh tế trọng điểm như khai thác, nuôi trồng thủy sản, du lịch sinh thái, logistics và năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, trong bối cảnh chiến lược phát triển kinh tế biển, thách thức đặt ra là làm thế nào để khai thác hiệu quả nguồn lực này song hành với việc bảo tồn “màu xanh” quý giá của biển cả, một vấn đề cấp bách hơn bao giờ hết.
Khơi dậy tiềm năng, phát huy tối đa lợi thế kinh tế biển
Trong hành trình phát triển bền vững, gắn liền với nỗ lực gìn giữ hệ sinh thái biển, Quảng Trị nổi lên như một địa phương sở hữu nhiều tiềm năng nổi trội. Với đường bờ biển dài hơn 190km, tỉnh tự hào có các bãi tắm còn giữ vẹn nguyên vẻ đẹp hoang sơ, điển hình như Cửa Tùng, Cửa Việt, Vĩnh Thái, Triệu Lăng… Cùng với cảnh quan thiên nhiên đa dạng và môi trường sinh thái trong lành, đây là những lợi thế vượt trội để phát triển du lịch biển chất lượng cao. Bên cạnh đó, vùng biển của tỉnh còn được thiên nhiên ưu đãi với trữ lượng hải sản ước tính khoảng 100.000 tấn, bao gồm hơn 1.650 loài sinh vật, trong đó nhiều loài có giá trị kinh tế cao.
Gần 15.000ha mặt nước phù hợp cho nuôi trồng thủy sản, nhờ hệ thống 7 cửa sông đổ ra biển, cùng điều kiện thủy triều bán nhật triều, độ mặn và pH lý tưởng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các loài thủy sản xuất khẩu có giá trị như cá mú, tôm, cua biển… Đây là yếu tố then chốt giúp tỉnh định hướng phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững, hài hòa giữa hoạt động khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
 |
| Lực lượng đoàn viên, thanh niên tổ chức thu gom rác thải, giữ gìn và bảo vệ môi trường biển – Ảnh: H.C |
Ông Phan Đình Hùng, Phó trưởng Phòng Biển, Đảo và Tài nguyên nước, Sở Nông nghiệp và Môi trường, chia sẻ: “Song song với sự phát triển của khai thác và nuôi trồng thủy sản, các khu kinh tế ven biển trọng điểm của tỉnh như Khu Kinh tế Hòn La và Khu Kinh tế Đông Nam Quảng Trị đang nhận được đầu tư đồng bộ theo định hướng phát triển bền vững. Nhiều khu công nghiệp và khu đô thị ven biển được quy hoạch theo mô hình sinh thái, ưu tiên khai thác, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên, đồng thời gắn kết chặt chẽ với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng. Tỉnh cũng đặc biệt chú trọng hoàn thiện hạ tầng logistics và các tuyến giao thông chiến lược, mở rộng kết nối với các hành lang kinh tế khu vực, nhằm đưa kinh tế biển trở thành động lực tăng trưởng chủ chốt. Hiện tại, Quảng Trị đang xúc tiến triển khai 10 dự án cảng biển, trong đó, bến cảng tổng hợp quốc tế Hòn La và cảng biển Mỹ Thủy là hai công trình trọng điểm đang được tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thi công”.
Thách thức bảo vệ môi trường biển trong bối cảnh phát triển mới
Trước yêu cầu cấp thiết về phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững, tỉnh Quảng Trị đã xác định bảo vệ môi trường biển là nhiệm vụ trọng tâm và xuyên suốt. Theo đó, tỉnh tập trung tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, đẩy mạnh kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm, đồng thời xử lý kịp thời các sự cố môi trường phát sinh, đặc biệt là vấn đề rác thải nhựa đại dương. Các chiến dịch tuyên truyền và vận động cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường biển được triển khai mạnh mẽ, góp phần nâng cao nhận thức của người dân, nhất là cộng đồng ngư dân ven biển.
Tỉnh đã và đang tích cực thực hiện các chương trình bảo vệ môi trường biển và hải đảo; tăng cường quản lý rác thải nhựa, duy trì hiệu quả phong trào “chống rác thải nhựa” và nhân rộng mô hình thu gom rác trên tàu cá. Nhiều dự án phục hồi hệ sinh thái thủy sinh, tái tạo nguồn lợi thủy sản cũng được triển khai, vừa bảo vệ nguồn lợi lâu dài, vừa đảm bảo sinh kế cho người dân. Các chiến dịch làm sạch bãi biển và hạn chế rác thải nhựa đã tạo được sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.
Tuy nhiên, song hành với những tiềm năng lớn là những áp lực ngày càng gia tăng. Việc mở rộng khai thác và nuôi trồng thủy sản với mật độ cao, cùng với các dự án hạ tầng ven biển nếu thiếu quy hoạch bài bản, sẽ gây ra tác động tiêu cực đáng kể đến môi trường sinh thái. Tình trạng rác thải sinh hoạt, đặc biệt là rác thải nhựa trôi dạt vào bờ biển, vẫn chưa được xử lý triệt để. Nguồn lực đầu tư cho công tác bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái biển còn hạn chế, chưa đáp ứng kịp yêu cầu trong bối cảnh kinh tế biển đang phát triển mạnh mẽ. Hơn nữa, biến đổi khí hậu, hiện tượng xói lở bờ biển và nước biển dâng đang đặt Quảng Trị trước những thách thức dài hạn, đòi hỏi một tư duy phát triển phải gắn chặt với yếu tố bền vững.
Vươn tới một nền kinh tế biển xanh và bền vững
Để kiên định giữ vững “màu xanh của biển” trong tiến trình phát triển, Quảng Trị đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó công tác quy hoạch và hoàn thiện cơ chế, chính sách được xác định là khâu then chốt. Định hướng phát triển kinh tế biển được đặt trong tổng thể chiến lược tăng trưởng bền vững, lấy bảo vệ môi trường làm nền tảng và tiêu chí xuyên suốt mọi hoạt động.
Theo đó, tất cả các dự án đầu tư ven biển phải trải qua quá trình thẩm định chặt chẽ, đánh giá đầy đủ tác động môi trường; đồng thời, tỉnh ưu tiên thu hút và phát triển các ngành kinh tế biển xanh, thân thiện với hệ sinh thái, đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và gìn giữ tài nguyên cho tương lai. Quảng Trị tăng cường quản lý hoạt động khai thác thủy sản, kiên quyết ngăn chặn các hình thức khai thác tận diệt nhằm bảo vệ và tái tạo nguồn lợi biển cho các thế hệ mai sau. Đồng thời, tỉnh chú trọng triển khai các chương trình phục hồi hệ sinh thái ven bờ, nâng cao khả năng thích ứng và chống chịu trước những tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu.
Biển Quảng Trị đang đứng trước một cơ hội lịch sử để trở thành động lực phát triển mới, nhưng cơ hội này chỉ thực sự bền vững khi đi đôi với trách nhiệm bảo vệ môi trường. Giữ gìn “màu xanh của biển” là một nhiệm vụ xuyên suốt, đòi hỏi sự chung tay và phối hợp đồng bộ từ toàn bộ hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân. Phát triển kinh tế biển gắn liền với bảo vệ môi trường là định hướng nhất quán của tỉnh, thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với một tương lai phát triển bền vững, hài hòa giữa con người và đại dương.
Trao đổi với phóng viên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phan Xuân Hào nhấn mạnh: “Trong hành trình gìn giữ màu xanh biển, vai trò của cộng đồng và doanh nghiệp là không thể thiếu. Ngư dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là lực lượng tuyến đầu trực tiếp bảo vệ biển cả. Khi nhận thức được nâng cao, mỗi chuyến ra khơi không chỉ là hành trình mưu sinh mà còn gắn liền với trách nhiệm gìn giữ nguồn lợi. Các doanh nghiệp đầu tư vào kinh tế biển cần đồng hành cùng chính quyền trong công tác bảo vệ môi trường, coi đây là yếu tố cốt lõi để phát triển bền vững và tạo dựng giá trị lâu dài”.
Trong chiến lược phát triển sắp tới, Quảng Trị xác định kinh tế biển là một trụ cột then chốt. Tuy nhiên, tăng trưởng không chỉ được đo lường bằng các con số mà còn bằng chất lượng môi trường sống. Và “màu xanh của biển” chính là thước đo chân thực nhất cho sự thành công của chiến lược phát triển kinh tế biển. Giữ gìn màu xanh biển không phải là một lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu để đảm bảo sinh kế bền vững, ổn định xã hội và bảo vệ tài nguyên cho các thế hệ tương lai. Khi biển được bảo vệ một cách toàn diện, những giá trị kinh tế, văn hóa và sinh thái sẽ được duy trì bền vững, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của tỉnh.
Hiền Chi
