Từ ngày 1/3/2026, Việt Nam sẽ chính thức áp dụng sáu đạo luật mới mang tính đột phá, gồm Luật Trí tuệ nhân tạo (AI), Luật Đầu tư, Luật Phục hồi, phá sản, Luật Giám sát, Luật Quy hoạch và Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước.
Nổi bật là Luật AI 2025, văn bản tiên phong thiết lập khuôn khổ quản lý AI dựa trên mức độ rủi ro, nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kiểm soát rủi ro như lừa đảo, vi phạm quyền riêng tư, và yêu cầu gắn dấu hiệu nhận biết rõ ràng cho nội dung do AI tạo ra để chống deepfake.
Đạo luật này cũng ban hành nhiều cơ chế ưu đãi đặc biệt cho doanh nghiệp AI, tạo điều kiện tiếp cận hạ tầng, dữ liệu, cùng với việc thành lập Quỹ Phát triển Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.
Các luật còn lại cũng mang đến thay đổi quan trọng: Luật Đầu tư 2025 loại bỏ 38 ngành nghề kinh doanh có điều kiện; Luật Phục hồi, phá sản 2025 nhấn mạnh cơ chế phục hồi doanh nghiệp và thủ tục phá sản rút gọn; Luật Quy hoạch 2025 thống nhất hệ thống quy hoạch; và Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước 2025 mở rộng phạm vi thông tin bí mật.
Kể từ ngày 1/3/2026, Việt Nam sẽ chính thức áp dụng sáu đạo luật mới mang tính đột phá, gồm: Luật Trí tuệ nhân tạo 2025; Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025; Luật Phục hồi, phá sản 2025; Luật Đầu tư 2025; Luật Quy hoạch 2025; và Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước 2025.
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (AI), văn bản pháp lý tiên phong tại Việt Nam về AI, đã được Quốc hội thông qua vào tháng 12/2025 và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Đạo luật này thiết lập một khuôn khổ quản lý AI dựa trên mức độ rủi ro, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo và kiểm soát chặt chẽ các rủi ro tiềm tàng như hành vi lừa đảo, vi phạm quyền riêng tư hay đe dọa an ninh mạng.
 |
| Ngày 9/5/2025, UBND TP. Đà Nẵng tổ chức hội thảo “Trí tuệ nhân tạo-Động lực mới phát triển Đà Nẵng” với sự tham dự của gần 400 đại biểu, chuyên gia trong nước và quốc tế. Ảnh: TTXVN |
Theo quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo, mọi nội dung âm thanh, hình ảnh và video được tạo ra bởi AI đều phải được gắn dấu hiệu nhận biết rõ ràng. Điều 11 của Luật này đặc biệt nhấn mạnh nghĩa vụ minh bạch trong quá trình phát triển và ứng dụng AI. Các nhà cung cấp dịch vụ có trách nhiệm bảo đảm rằng người dùng luôn nhận thức được khi họ đang tương tác với một hệ thống AI, trừ các trường hợp ngoại lệ được pháp luật quy định.
Yêu cầu bắt buộc về việc gắn dấu hiệu nhận biết ở định dạng máy đọc cho tất cả các nội dung âm thanh, hình ảnh và video do AI tạo ra là một biện pháp chiến lược nhằm phân biệt chúng với nội dung gốc, từ đó đóng vai trò then chốt trong công cuộc phòng chống vấn nạn deepfake.
Nhằm thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghệ số, Luật Trí tuệ nhân tạo đã ban hành nhiều cơ chế ưu đãi đặc biệt dành cho các doanh nghiệp. Cụ thể, theo Điều 20, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực AI sẽ được hưởng mức ưu đãi cao nhất theo các quy định hiện hành về khoa học công nghệ, công nghệ cao, chuyển đổi số và đầu tư; đồng thời được tạo điều kiện thuận lợi để tiếp cận hạ tầng tính toán, nguồn dữ liệu lớn và môi trường thử nghiệm chuyên biệt.
Nhà nước sẽ đóng vai trò chủ đạo trong việc kiến tạo và phát triển thị trường AI, thông qua chính sách ưu tiên sử dụng các sản phẩm AI trong quy trình đấu thầu, xây dựng các sàn giao dịch công nghệ tiên tiến và cam kết bảo đảm một môi trường thử nghiệm công bằng, minh bạch.
Điều 21 của Luật đưa ra quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cho phép các hệ thống AI mới được triển khai thử nghiệm trong một môi trường được quản lý chặt chẽ về rủi ro. Cơ chế này thậm chí có thể xem xét miễn hoặc giảm các nghĩa vụ tuân thủ nhất định dựa trên những kết quả thử nghiệm đạt được.
Theo Điều 22, Quỹ Phát triển Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia sẽ được thành lập. Đây là một quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước, hoạt động với cơ chế linh hoạt và sẵn sàng chấp nhận rủi ro nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Quỹ sẽ ưu tiên đầu tư vào phát triển hạ tầng AI, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu và phát triển công nghệ cốt lõi, cũng như hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Điều 25 còn bổ sung các chính sách hỗ trợ đặc thù dành cho các startup và doanh nghiệp nhỏ, bao gồm việc hỗ trợ chi phí đánh giá sự phù hợp, cung cấp công cụ tự đánh giá và tạo điều kiện tiếp cận nguồn dữ liệu dùng chung.
Điểm nhấn đáng chú ý của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025 nằm ở việc quy định một cách minh bạch và chi tiết hơn về thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện công tác giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân ở mọi cấp.
Luật Phục hồi, phá sản 2025 mang đến một bước chuyển mình quan trọng trong cách nhìn nhận và xử lý các doanh nghiệp đối mặt với khó khăn tài chính. Đạo luật này không chỉ tập trung vào quy trình phá sản mà còn đặc biệt nhấn mạnh các cơ chế phục hồi doanh nghiệp, tạo cơ hội cho sự tái sinh.
Điều 70 của Luật Phục hồi, phá sản 2025 đã cụ thể hóa các trường hợp được áp dụng thủ tục phá sản rút gọn, nhằm tinh gọn quy trình và giảm gánh nặng cho các chủ thể. Theo đó, thủ tục này sẽ được triển khai khi thuộc một trong các tình huống sau: Doanh nghiệp, hợp tác xã có số lượng chủ nợ không có bảo đảm từ 20 người trở xuống và tổng nợ gốc phải thanh toán dưới 10 tỷ đồng; Các doanh nghiệp, hợp tác xã quy mô nhỏ hoặc siêu nhỏ; Các doanh nghiệp, hợp tác xã đã không còn tài sản để thanh lý, thu hồi, hoặc tài sản còn lại không đủ chi trả lệ phí và chi phí phá sản; Các tổ chức tín dụng; Các doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm đã bị Bộ Tài chính ra quyết định chấm dứt áp dụng biện pháp kiểm soát nhưng không thể khắc phục tình trạng vi phạm theo Luật Kinh doanh bảo hiểm; Hoặc các trường hợp khác được pháp luật quy định hoặc theo hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao.
Bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, Luật Đầu tư 2025 (sửa đổi) đánh dấu một bước tiến chiến lược nhằm không ngừng cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh tại Việt Nam.
Một trong những điểm đổi mới nổi bật của Luật Đầu tư 2025 là việc loại bỏ 38 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, góp phần mở rộng không gian cho hoạt động kinh tế.
Bên cạnh đó, Điều 7 của Luật còn quy định Chính phủ có trách nhiệm công bố rõ ràng Danh mục các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện yêu cầu phải được cấp phép, chứng nhận trước khi khởi sự hoạt động. Đồng thời, Chính phủ cũng sẽ công bố Danh mục các ngành, nghề chuyển đổi phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ tiền kiểm (cấp phép, chứng nhận) sang hậu kiểm (công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh).
Có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, Luật Quy hoạch 2025 được kỳ vọng sẽ mang lại sự rõ ràng và thống nhất toàn diện cho hệ thống quy hoạch cấp quốc gia, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển.
Khoản 1, Điều 5 của Luật Quy hoạch 2025 đã liệt kê chi tiết các thành phần của hệ thống quy hoạch, bao gồm: Quy hoạch cấp quốc gia (gồm Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch ngành); quy hoạch vùng (do Chính phủ xác định); quy hoạch tỉnh; quy hoạch chi tiết ngành; quy hoạch đô thị và nông thôn; và quy hoạch đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt theo quy định của Quốc hội.
Một trong những cải tiến quan trọng của Luật Quy hoạch 2025 là việc bổ sung các quy định cụ thể về xử lý mâu thuẫn giữa các loại hình quy hoạch. Điều 6 của Luật này đã được xây dựng để giải quyết các xung đột phát sinh giữa các quy hoạch sau:
Cụ thể, Luật đưa ra phương án xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch được phê duyệt ở các cấp khác nhau; mâu thuẫn giữa quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh với quy hoạch ngành và quy hoạch chi tiết ngành. Ngoài ra, việc giải quyết mâu thuẫn giữa các quy hoạch cùng cấp phê duyệt sẽ căn cứ vào thẩm quyền phê duyệt, thẩm quyền tổ chức lập quy hoạch và được hướng dẫn chi tiết trong Nghị định.
Cũng có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước 2025 (sửa đổi) đã mở rộng đáng kể phạm vi các thông tin được xếp vào danh mục bí mật nhà nước. Đặc biệt, điểm h khoản 2 Điều 11 của Luật này bổ sung thẩm quyền của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã trong việc cho phép sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật Nhà nước, cụ thể như sau:
Đối với tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước độ Tối mật: Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền cho phép sao, chụp.
Đối với tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước độ Mật: Thẩm quyền cho phép sao, chụp thuộc về Người đứng đầu cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc Đảng ủy cấp xã; Trưởng ban của Hội đồng nhân dân (HĐND), hoặc Trưởng phòng của UBND cấp xã.
Theo TTXVN/Báo Tin tức và Dân tộc
