Xã Tân Mỹ đang đối mặt với thách thức lớn trong việc xử lý dứt điểm 5 công trình xây dựng vi phạm pháp luật đất đai, chủ yếu là tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, đất vườn sang đất phi nông nghiệp để xây dựng kiên cố. Nhiều công trình này được khởi công vào tháng 6/2025 và nằm trong khu vực quy hoạch giải phóng mặt bằng cho dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam, dấy lên nghi vấn người dân cố tình xây dựng chờ đền bù. Khó khăn chính trong việc xử lý là thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng về nguồn gốc và mục đích sử dụng đất, đặc biệt là do nhiều hộ dân (đặc biệt là cư dân Làng Thanh niên lập nghiệp An Mã từ năm 2001) chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Mặc dù UBND xã đã lập biên bản vi phạm, nhưng việc xử lý dứt điểm gặp trở ngại lớn. Xã Tân Mỹ đang khẩn thiết đề nghị Tỉnh đoàn và các cơ quan liên quan sớm cung cấp hồ sơ giao đất của dự án cũ để có căn cứ giải quyết triệt để các tồn đọng.
QTO – Tình trạng các công trình xây dựng vi phạm pháp luật về đất đai trên địa bàn xã Tân Mỹ đang đối mặt với thách thức xử lý dứt điểm, chủ yếu do thiếu cơ sở xác định rõ ràng nguồn gốc và mục đích sử dụng đất.
Xây dựng công trình chờ… đền bù
Khảo sát thực địa cho thấy, đa số các công trình vi phạm đều có kết cấu kiên cố: tường gạch block, hệ mái khung sắt lợp tôn, với quy mô đáng kể. Đơn cử, trên thửa đất số 1171, tờ bản đồ số 38 (theo bản đồ địa chính năm 2007) thuộc sở hữu ông H.Q.T., tồn tại hai công trình sai phạm: một nhà ở diện tích 30,7m² và một kho trại rộng 604m². Điều đáng lưu ý là thửa đất này được quy hoạch là đất rừng sản xuất và chưa hề có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) hợp lệ. Ngay khi phát hiện, UBND xã Tân Mỹ đã tiến hành kiểm tra và ban hành biên bản xử phạt hành chính ông H.Q.T. về hai hành vi chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái phép: từ đất rừng sản xuất sang đất ở và từ đất rừng sản xuất sang đất phi nông nghiệp.
Tương tự, thửa đất số 2, tờ bản đồ số 40 (diện tích hơn 24.000m²) thuộc quản lý của ông T.V.H. cũng ghi nhận một công trình kho trại vi phạm. Dù bản đồ địa chính năm 2017 xác định mục đích sử dụng là đất ở nông thôn và đất trồng cây lâu năm, ông T.V.H. vẫn chưa được cấp GCNQSDĐ từ cơ quan có thẩm quyền. Tháng 6/2025, ông H. đã tự ý xây dựng kho trại rộng 438m² trên thửa đất này mà không có sự chấp thuận của chính quyền địa phương. Công trình được xây dựng với 28 trụ bê tông, móng block, tường cao 2,8m và mái khung sắt lợp tôn. Phát hiện vụ việc, UBND xã Tân Mỹ đã lập biên bản xử lý hành vi vi phạm hành chính, cụ thể là tự ý chuyển đổi đất vườn liền kề nhà ở sang đất phi nông nghiệp, với phần diện tích xây dựng vượt hạn mức đất ở là 186m².
 |
| Minh họa một công trình xây dựng vi phạm các quy định về đất đai tại xã Tân Mỹ – Ảnh: C.H |
Thống kê cho thấy, xã Tân Mỹ hiện có 5 công trình vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, với các hành vi chủ yếu là tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất (đất vườn, đất rừng sản xuất, đất trồng cây lâu năm liền kề nhà ở) sang đất phi nông nghiệp để xây dựng. Điểm đáng chú ý là hầu hết các công trình này được người dân khởi công vào tháng 6/2025, trùng với thời điểm các địa phương đang thực hiện sắp xếp, sáp nhập và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đặc biệt hơn, toàn bộ các công trình đều nằm trong khu vực quy hoạch dự kiến giải phóng mặt bằng cho tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam. Điều này đặt ra nghi vấn: Liệu có phải người dân cố tình xây dựng để chờ đợi khoản đền bù giải tỏa?
Ông Nguyễn Việt Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Mỹ, xác nhận rằng các công trình và kho tàng được người dân xây dựng trái phép đều nằm trong phạm vi dự kiến giải phóng mặt bằng của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam. Ngay sau khi phát hiện, UBND xã đã lập biên bản vi phạm hành chính, đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động các hộ dân tự giác tháo dỡ. Song, đến thời điểm hiện tại, chỉ có duy nhất một hộ dân tự nguyện chấp hành. Khó khăn lớn nhất, theo ông Hà, là việc chưa thể xác định được hồ sơ giao đất, cấp đất, dẫn đến việc chính quyền địa phương thiếu căn cứ pháp lý để xử lý dứt điểm các trường hợp vi phạm. Xã Tân Mỹ đã chủ động phối hợp với các sở, ngành liên quan, đặc biệt là Tỉnh đoàn, nhằm sớm làm rõ nguồn gốc và mục đích sử dụng đất.
Nhiều hộ dân chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Sâu xa hơn, điều tra cho thấy vấn đề không chỉ giới hạn ở các trường hợp vi phạm cụ thể mà còn lan rộng sang tình trạng nhiều hộ dân trên địa bàn chưa được cấp GCNQSDĐ. Thực trạng này là một trong những rào cản chính, gây phức tạp đáng kể cho công tác quản lý và kiểm soát việc sử dụng đất của người dân tại địa phương.
Phần lớn các hộ dân này là những cư dân tiên phong tham gia vào dự án Làng Thanh niên lập nghiệp (TNLN) An Mã, được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thành lập từ năm 2001. Làng (nay là thôn An Mã) có tổng diện tích 6.273ha, trải rộng trên địa phận hai xã Thái Thủy và Kim Thủy thuộc huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình (cũ). Do những tồn tại về địa giới hành chính – cụ thể là hộ khẩu thuộc xã Kim Thủy nhưng đất đai lại nằm trên địa phận của cả Thái Thủy và Kim Thủy cũ – nhiều hộ dân đến nay vẫn chưa được cấp GCNQSDĐ đối với cả đất ở lẫn đất rừng.
Về vấn đề này, một lãnh đạo Tỉnh đoàn cho hay, dự án Làng TNLN An Mã đã được triển khai từ rất lâu (hơn hai thập kỷ trước). Hiện tại, đơn vị đang tích cực phối hợp cùng các cơ quan chức năng liên quan để tiến hành kiểm tra, rà soát toàn bộ hồ sơ của các hộ dân đã sử dụng đất trong phạm vi dự án trước đây. Mục tiêu là nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu vững chắc, giúp xã Tân Mỹ có thể giải quyết dứt điểm và tháo gỡ những vướng mắc hiện hành.
Ông Phạm Văn Trải, Trưởng thôn An Mã (xã Kim Ngân), cho biết các công trình vi phạm thuộc về những cư dân từng đến định cư theo dự án Làng TNLN An Mã. Theo thời gian, nhiều hộ đã chuyển đi nơi khác, không còn sinh sống tại đây. Hiện nay, toàn thôn có 106 hộ khẩu nhưng thực tế chỉ 86 hộ đang cư trú. Đáng chú ý, trong số đó vẫn còn nhiều hộ chưa được cấp GCNQSDĐ. Vấn đề này đã được người dân và chính quyền địa phương cũ nhiều lần đề xuất, kiến nghị lên cấp có thẩm quyền, song đến nay vẫn chưa có hồi đáp cụ thể.
Phó Chủ tịch UBND xã Tân Mỹ Nguyễn Việt Hà nhấn mạnh: “Về vụ việc này, xã đã gửi văn bản đề nghị Tỉnh đoàn cung cấp hồ sơ giao đất thực hiện dự án Làng TNLN An Mã trước đây, nhằm có cơ sở pháp lý để tiến hành đo đạc và cấp GCNQSDĐ cho người dân. Tuy nhiên, đến nay, chính quyền địa phương vẫn chưa nhận được bất kỳ phản hồi nào. Chúng tôi tha thiết mong Tỉnh đoàn và các cơ quan hữu quan sớm cung cấp hồ sơ giao đất của dự án, tạo điều kiện cho địa phương giải quyết dứt điểm các tồn đọng trong lĩnh vực đất đai, qua đó vừa đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân, vừa thuận lợi hóa công tác quản lý sử dụng đất trên toàn địa bàn.”
Dương Công Hợp
