Thanh tra tỉnh đã phát hiện nhiều sai phạm nghiêm trọng trong công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản của Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan giai đoạn 2020-2025. Các sai phạm bao gồm việc tham mưu cấp phép không đúng quy định, thiếu kiểm tra giám sát dẫn đến khai thác vượt công suất/độ sâu, sử dụng đất trái phép và cấp phép trong khu vực cấm. Nhiều đơn vị đã kê khai sai, thiếu khối lượng và chậm trễ thực hiện nghĩa vụ tài chính, gây thất thoát hơn 4 tỷ đồng và tổng nợ lên tới hơn 103 tỷ đồng tính đến cuối năm 2025.
Trước tình hình đó, Thanh tra tỉnh đã ra quyết định truy thu hơn 4 tỷ đồng từ các đơn vị sai phạm, ban hành nhiều công văn yêu cầu xử lý hành chính và chuyển hồ sơ một vụ việc có dấu hiệu hình sự sang công an. Đồng thời, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các đơn vị liên quan khắc phục, kiểm điểm và rút kinh nghiệm sâu sắc đối với các tập thể, cá nhân chịu trách nhiệm.
QTO – Kết quả từ cuộc thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản (KTKS) trong giai đoạn từ tháng 1/2020 đến tháng 12/2025 đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) cùng các tổ chức, đơn vị liên quan đã hé lộ nhiều sai phạm. Thanh tra tỉnh đồng thời đề xuất các giải pháp xử lý triệt để, hướng tới việc thiết lập lại trật tự pháp luật trong lĩnh vực quan trọng này.
Trong công tác quản lý, cấp phép thăm dò, khai thác, thu hồi khoáng sản và đóng cửa mỏ, Thanh tra tỉnh đã chỉ ra những tồn tại nghiêm trọng của Sở NN-MT. Cụ thể, việc tham mưu cấp giấy phép KTKS không tuân thủ quy định về nội dung, điển hình là thiếu xác định mức sâu khai thác tối thiểu đối với các mỏ đất. Sở NN-MT cũng bị phát hiện thiếu sót trong việc rà soát, kiểm tra báo cáo định kỳ của các đơn vị khai thác, dẫn đến bỏ lọt các vi phạm pháp luật về khoáng sản, đất đai, bao gồm khai thác vượt công suất, vượt độ sâu, và chậm trễ trong xử lý các mỏ đã hết thời hạn hoạt động.
Thanh tra cũng phát hiện nhiều đơn vị khai thác hoặc chế biến khoáng sản sử dụng đất mà chưa hoàn tất thủ tục thuê đất và nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Đáng chú ý, việc sử dụng đất vượt quá diện tích cho phép tại các bãi chế biến khoáng sản đã diễn ra mà không được Sở NN-MT kịp thời chỉ đạo kiểm tra, xử lý. Ngoài ra, Sở NN-MT còn tham mưu cấp phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi cho một số đơn vị, vi phạm quy định của Luật Khoáng sản.
 |
| Nhiều sai phạm nghiêm trọng trong hoạt động khai thác khoáng sản và nghĩa vụ tài chính đã được Thanh tra tỉnh phát hiện – Ảnh: B.T |
Kiểm tra việc chấp hành pháp luật về KTKS, Thanh tra tỉnh đã chỉ rõ 10 đơn vị vi phạm nghiêm trọng các quy định về khoáng sản và đất đai. Mặc dù các hành vi này thuộc diện phải xử lý vi phạm hành chính, Sở NN-MT lại thiếu sót trong việc phát hiện và xử lý kịp thời. Trước tình hình đó, Thanh tra tỉnh đã ban hành 13 công văn, chuyển hồ sơ các vụ việc vi phạm tới Giám đốc Sở NN-MT để xử lý theo đúng pháp luật.
Liên quan đến nghĩa vụ tài chính đối với ngân sách nhà nước, Thanh tra tỉnh đã chỉ ra 16 đơn vị KTKS kê khai sai giá tính thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, và kê khai thiếu khối lượng thực tế khai thác, dẫn đến số tiền chênh lệch phải truy thu lên đến hơn 4,067 tỉ đồng. Trách nhiệm quản lý đối với các sai phạm này thuộc về Cục Thuế tỉnh Quảng Trị.
Đồng thời, 5 đơn vị khai thác khoáng sản bị phát hiện đã sử dụng đất từ lâu nhưng chưa hoàn tất thủ tục thuê đất và các nghĩa vụ tài chính liên quan. Thanh tra tỉnh cũng ghi nhận trường hợp không thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường tại một mỏ đất, và nhiều đơn vị KTKS khác chậm trễ trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Tổng cộng, tính đến ngày 31/12/2025, 116 tổ chức, cá nhân vẫn còn nợ tiền cấp quyền, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền ký quỹ bảo vệ môi trường và các khoản tài chính khác, với tổng số tiền lên tới 103,158 tỉ đồng.
Về phương diện xử lý kinh tế, căn cứ vào các sai phạm đã được làm rõ, Chánh Thanh tra tỉnh đã ban hành 16 quyết định thu hồi số tiền hơn 4,067 tỉ đồng từ 16 đơn vị KTKS do kê khai không đúng giá tính thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và kê khai thiếu khối lượng khai thác thực tế. Tính đến thời điểm hiện tại, 12 đơn vị đã hoàn tất việc nộp lại số tiền vi phạm, với tổng cộng hơn 2,167 tỉ đồng.
Đối với các hình thức xử lý khác, Thanh tra tỉnh đã gửi 15 công văn chuyển hồ sơ các vụ việc vi phạm pháp luật về khoáng sản và đất đai đến Giám đốc Sở NN-MT, yêu cầu xử lý nghiêm minh theo quy định hiện hành.
Giám đốc Sở NN-MT đã ra 10 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời yêu cầu nộp lại số tiền thu lợi bất chính từ các hành vi vi phạm, với tổng giá trị hơn 1,877 tỉ đồng. Đặc biệt, một trường hợp không thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường tại mỏ đất cũng đã thực hiện nghĩa vụ nộp số tiền hơn 1,879 tỉ đồng sau đó.
Đáng chú ý, khi nhận thấy hoạt động KTKS của Công ty TNHH Minh Hưng tại mỏ đá Nam khối A-Tân Lâm, xã Cam Lộ, có dấu hiệu vi phạm Điều 227 Bộ luật Hình sự về tội “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên”, vào ngày 14/5/2026, Sở NN-MT đã chính thức đề nghị Công an tỉnh kiểm tra, xác minh và làm rõ để xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
Trên cơ sở các sai phạm đã được kết luận, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành và đơn vị hữu quan nghiêm túc thực hiện các đề xuất trong kết luận thanh tra, đảm bảo tuân thủ pháp luật. Về xử lý hành chính, Thanh tra tỉnh đề nghị Giám đốc Sở NN-MT và Cục trưởng Cục Thuế tỉnh Quảng Trị, trong phạm vi quyền hạn của mình, chỉ đạo tổ chức kiểm điểm và rút kinh nghiệm sâu sắc đối với các tập thể, cá nhân liên quan đến những tồn tại và sai phạm đã nêu.
Bùi Thành
