‘Phá Trằm’: Khám phá lễ hội độc đáo có một không hai!

Ngày hội "phá Trằm" Trà Lộc, một lễ hội dân gian truyền thống hơn 300 năm tuổi, đã thu hút hàng trăm người dân và du khách tham gia trải nghiệm lội bùn bắt cá bằng các dụng cụ thủ công tại Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc, Quảng Trị nhân dịp lễ 2/9. Sự kiện mang đến niềm vui, sự phấn khích khi hòa mình vào thiên nhiên, đặc biệt là cảm giác trở về tuổi thơ cho nhiều du khách từ các thành phố lớn. Lễ hội không chỉ là hoạt động thu hoạch cá mang ý nghĩa cầu may mắn mà còn góp phần bảo tồn nguồn lợi thủy sản bền vững và duy trì bản sắc văn hóa địa phương. Với vai trò là sản phẩm du lịch độc đáo và biểu tượng, ngày hội "phá Trằm" đang từng bước định hình và thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Trà Lộc, góp phần quảng bá hình ảnh và tiềm năng của vùng đất này.

QTO – Với những công cụ thủ công mộc mạc như nơm, rớ, dũi, vợt hay các loại rổ rá, hàng trăm người dân bản địa và du khách thập phương đã cùng nhau hòa mình vào trải nghiệm lội bùn bắt cá độc đáo trong khuôn khổ ngày hội “phá Trằm” Trà Lộc. Sự kiện được tổ chức sôi nổi nhân dịp nghỉ lễ 2/9 tại Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc, xã Vĩnh Định. Lễ hội dân gian truyền thống, tràn đầy niềm vui này đang ngày càng thu hút sự quan tâm rộng rãi, dần khẳng định vị thế là một sản phẩm du lịch đặc sắc, mang tính biểu tượng của địa phương.

Hòa mình vào bùn đất, đong đầy niềm vui

Ngay sau tiếng trống khai hội “phá Trằm” hùng tráng vang vọng, hàng trăm người dân và du khách, với những dụng cụ thủ công đã chuẩn bị sẵn, cùng nhau đổ bộ xuống lòng Trằm Trà Lộc để tham gia hoạt động bắt cá. Khu lòng hồ rộng chừng 10 hecta bỗng chốc trở nên rộn ràng với tiếng cười nói hân hoan. Chỉ trong chốc lát, những bộ áo quần ban đầu còn tinh tươm đã nhanh chóng nhuộm màu bùn đen đặc quánh.

Thế nhưng, sắc bùn đất ấy chẳng hề làm phai nhòa niềm vui. Ngược lại, chính sự “lấm lem” này đã mang đến một cảm giác được hòa mình trọn vẹn vào thiên nhiên, một trải nghiệm quý giá mà ít ai có được giữa nhịp sống đô thị hối hả ngày nay, đặc biệt là với những du khách đến từ các thành phố lớn.

Dưới lòng hồ, hàng trăm con người say sưa với công việc úp nơm, cất rớ, miệt mài lùng sục từng ngóc ngách để bắt những chú cá tinh ranh ẩn mình dưới lớp bèo, cỏ và dòng nước đã được tháo cạn từ đêm hôm trước. Sau những phút giây vật lộn đầy hứng khởi với bùn, nhiều người may mắn đã thu về những “chiến lợi phẩm” đáng kể, nào là cá lóc, cá mè, rô phi, cá trê, cá diếc lớn.

“Khi bắt được con cá lớn, người bắt cá thường không nén nổi sự phấn khích mà hét lớn một tiếng. Trên bờ, những tiếng reo hò, vỗ tay tán thưởng của mọi người hòa vào nhau, tạo nên một không khí lễ hội càng thêm sôi động, đó cũng là nét đặc trưng rất riêng của ngày hội phá Trằm”, ông Cáp Dòng, một người dân lâu năm ở làng Trà Lộc, chia sẻ.

Theo quy định của lễ hội, người tham gia bắt cá chỉ được phép sử dụng các công cụ thủ công truyền thống như nơm, dập, dũi, rớ, vợt. Tuyệt đối nghiêm cấm việc sử dụng xung điện, chất nổ và các dụng cụ tận diệt khác, nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững cho những mùa lễ hội về sau. Chính việc đánh bắt bằng các phương tiện thô sơ này đã mang lại những trải nghiệm chân thực, đầy hồi hộp và thích thú. Nét độc đáo ấy đã góp phần thu hút đông đảo du khách đến chiêm ngưỡng và lưu giữ những kỷ niệm khó quên.

Anh Phan Công Thiên, hiện đang sinh sống và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, đã tranh thủ dịp nghỉ lễ 2/9 năm nay đưa vợ con về quê. Với tâm trạng háo hức, anh đã ra chợ sắm vài chiếc vợt để cùng các con trải nghiệm cảm giác lội bùn bắt cá. Sau gần một giờ đồng hồ đội nắng, bì bõm lội bùn say sưa, ba cha con anh cùng hai cậu con trai (9 và 12 tuổi) đều đã nhuộm đen áo quần bởi bùn đất.

Dù vậy, anh Thiên vẫn vui vẻ chia sẻ: “Ba cha con chỉ bắt được vài con cá nhỏ thôi. Nhưng tụi nhỏ vui lắm vì đây là lần đầu tiên được lội bùn bắt cá như vậy. Tôi cũng vậy, cảm giác như được trở về với tuổi thơ ngày xưa. Thật sự đây là một trải nghiệm đáng nhớ”.

Trong khi đó, anh Lê Tuấn, một du khách từ TP. Đồng Nai, tình cờ ghé qua Quảng Trị cũng đã dừng chân tham quan và hòa mình vào không khí lễ hội. Anh Tuấn bày tỏ rằng đã rất lâu rồi anh mới được đắm mình trong một lễ hội cộng đồng vừa vui tươi, vừa đậm đà bản sắc thôn dã như thế này.

“Chứng kiến mọi người bắt cá vui vẻ, tôi đứng xem cũng thấy phấn khích theo. Tôi nhận thấy Trằm Trà Lộc là một địa điểm rất đẹp, vẫn giữ được nét hoang sơ, không khí trong lành và có nhiều món ăn ngon. Với những bức ảnh và trải nghiệm có được, tôi chắc chắn sẽ giới thiệu cho bạn bè, người thân để khi có dịp, họ sẽ ghé thăm”, anh Tuấn hào hứng nói.

Sau khi tham gia lễ hội, người dân và du khách còn có thể mua về những con cá tươi rói cùng các loại nông thổ sản đặc trưng của địa phương, vừa để làm món ăn trong dịp lễ, vừa làm quà biếu ý nghĩa.

Trà Lộc: Điểm nhấn định hình phát triển du lịch

Theo lời kể của các bậc cao niên làng Trà Lộc, lễ hội “phá Trằm” đã có lịch sử hình thành hơn 300 năm. Đây được xem là ngày hội thuần nông, nơi những người nông dân quanh năm “chân lấm tay bùn” sau một vụ lúa hè-thu vất vả có dịp nghỉ ngơi và tận hưởng. Người dân Trà Lộc tin rằng, Trằm là món quà trời đất ban tặng, do vậy sau một năm lao động miệt mài, việc “phá Trằm” không chỉ là thu hoạch cá mà còn là cách để bà con mang về chút “phước lộc” của tự nhiên, cầu mong may mắn cho một năm mới.

“Mặc dù gọi là phá Trằm, nhưng thực chất đó là hoạt động xả nước để bắt cá làm thực phẩm trong những ngày mùa bội thu. Qua đó, vừa giúp cải tạo lòng hồ, thay thế nguồn nước mới để đảm bảo môi trường sinh thái, và đặc biệt hơn cả là nhằm duy trì một lễ hội văn hóa dân gian độc đáo của địa phương, tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho nhân dân trong thôn, xã và cho cả du khách gần xa”, ông Cáp Dòng, làng Trà Lộc, cho biết thêm.

Trằm Trà Lộc là một khu rừng tự nhiên quý giá, với một hồ nước rộng lớn ở trung tâm đã tồn tại hàng trăm năm, được người dân địa phương tận lực gìn giữ. Nơi đây còn tự hào sở hữu di tích tháp chàm Trà Lộc, được UBND tỉnh Quảng Trị công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh từ năm 2003. Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc có tổng diện tích 100 hecta, trong đó riêng lòng hồ chiếm 10 hecta. Đặc biệt, vào ngày 30/8/2024, UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành quyết định chính thức công nhận Trà Lộc là điểm du lịch cộng đồng sinh thái.

Trong những năm gần đây, với sự quan tâm và đầu tư từ các cấp chính quyền, hệ thống cơ sở hạ tầng cơ bản và giao thông nội khu tại Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc, cùng với các tuyến đường kết nối khu vực này với các địa điểm khác, đã được cải thiện đáng kể, từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu di chuyển và phục vụ du lịch.

Hiện tại, Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc không ngừng được mở rộng, bổ sung thêm nhiều dịch vụ hấp dẫn, dần trở thành một điểm đến vui chơi giải trí bổ ích và thu hút đông đảo du khách gần xa, đặc biệt trong các dịp lễ, Tết của đất nước.

Khi đến với Trằm Trà Lộc, du khách sẽ được chìm đắm vào khung cảnh thiên nhiên thơ mộng, hít thở bầu không khí trong lành của “lá phổi xanh” giữa miền cát trắng, và cảm nhận hương sen, hương lúa nồng ấm thấm đượm tình quê. Ngoài ra, du khách còn có cơ hội thưởng thức những món ẩm thực địa phương dân dã nhưng vô cùng đa dạng và hấp dẫn.

Bà Tô Thị Hải Yến, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Định, khẳng định rằng lễ hội “phá Trằm” năm nay đã diễn ra thành công tốt đẹp, trong không khí vui tươi, phấn khởi và an toàn. Lễ hội không chỉ góp phần giáo dục truyền thống, nâng cao ý thức bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa, mà còn là dịp quan trọng để tăng cường quảng bá hình ảnh con người và vùng đất Vĩnh Định, cùng với Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc. Qua đó, lễ hội từng bước định hình các sản phẩm du lịch văn hóa, sinh thái gắn liền với truyền thống, thu hút du khách, và thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch trên toàn địa bàn xã.

Đức Việt