Nghị định số 59/2026/NĐ-CP: Khung pháp lý toàn diện về xử phạt trục xuất, tạm giữ, áp giải và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật tại Việt Nam.
 |
| Minh họa: Hoạt động trục xuất người vi phạm. (Nguồn: Báo Chính phủ) |
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 59/2026/NĐ-CP, một văn bản pháp lý trọng yếu quy định chi tiết về hình thức xử phạt trục xuất, các biện pháp tạm giữ, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính, đồng thời thiết lập cơ chế quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong giai đoạn hoàn tất thủ tục trục xuất.
Nghị định này được cấu trúc thành 6 chương với 44 điều, làm rõ các vấn đề cốt lõi như đối tượng và quy trình áp dụng hình thức xử phạt trục xuất; quyền lợi và nghĩa vụ của cá nhân bị áp dụng biện pháp này; các biện pháp quản lý đối với người nước ngoài vi phạm trong thời gian chờ trục xuất; và trách nhiệm cụ thể của các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc thi hành quyết định trục xuất.
Văn bản pháp luật cũng chi tiết hóa về đối tượng, thủ tục áp dụng biện pháp tạm giữ, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính; các trường hợp cụ thể được phép áp dụng những biện pháp này; cùng với quyền và nghĩa vụ của những người chịu sự điều chỉnh của các biện pháp tạm giữ và áp giải.
Ngoài ra, Nghị định còn bao gồm các quy định liên quan khác nhằm đảm bảo sự thống nhất và hiệu quả trong việc áp dụng hình thức xử phạt trục xuất, cũng như các biện pháp tạm giữ và áp giải người vi phạm theo đúng quy định của pháp luật hành chính.
Phạm vi và đối tượng áp dụng của Nghị định:
1. Cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật hành chính thuộc diện bị tạm giữ theo quy định.
2. Cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật hành chính phải bị áp giải.
3. Người nước ngoài có hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam mà theo quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính phải chịu hình thức xử phạt trục xuất.
4. Các cấp thẩm quyền có trách nhiệm áp dụng hình thức xử phạt trục xuất; cấp thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính; và cấp thẩm quyền thực hiện công vụ áp giải người vi phạm theo quy định.
5. Các cơ quan, đơn vị, tổ chức có liên quan đến quá trình áp dụng hình thức xử phạt trục xuất, các biện pháp tạm giữ, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính, và công tác quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục trục xuất.
 |
| Phòng Quản lý xuất nhập cảnh (Công an tỉnh Quảng Ninh) phối hợp trao trả công dân Trung Quốc nhập cảnh trái phép vào Việt Nam tại Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái (Việt Nam)-Đông Hưng (Trung Quốc). (Ảnh: TTXVN phát) |
Đối tượng chịu hình thức xử phạt trục xuất
Liên quan đến hình thức xử phạt trục xuất đối với người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam, Nghị định quy định rõ đối tượng áp dụng là các cá nhân người nước ngoài thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cũng như trên các tàu bay hoặc tàu biển mang quốc tịch Việt Nam. Những trường hợp này sẽ bị xử phạt trục xuất theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính và các nghị định chuyên biệt của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực cụ thể.
Thẩm quyền áp dụng hình thức xử phạt trục xuất được xác định theo khoản 6, điểm đ khoản 7, khoản 9 Điều 8 của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 của Chính phủ, văn bản này quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.
Quyền và Nghĩa vụ của Người bị áp dụng hình thức xử phạt trục xuất
Người bị áp dụng hình thức xử phạt trục xuất được hưởng các quyền sau:
a) Được thông báo về lý do bị trục xuất và tiếp nhận quyết định xử phạt vi phạm hành chính có áp dụng hình thức xử phạt trục xuất (gọi tắt là quyết định xử phạt trục xuất) chậm nhất 48 giờ trước thời điểm thi hành;
b) Được quyền liên hệ và thông báo cho cơ quan đại diện ngoại giao hoặc cơ quan lãnh sự của quốc gia mà mình mang quốc tịch;
c) Được yêu cầu sự hỗ trợ của người phiên dịch trong quá trình làm việc với các cơ quan hoặc người có thẩm quyền;
d) Có quyền yêu cầu cơ quan chức năng có thẩm quyền tiến hành xem xét lại quyết định xử phạt trục xuất theo quy định của pháp luật hiện hành;
đ) Được hưởng các chế độ đã được quy định tại Nghị định số 65/2020/NĐ-CP ngày 10/6/2020 của Chính phủ, quy định về tổ chức và các chế độ dành cho người lưu trú tại cơ sở chờ xuất cảnh;
e) Được mang theo toàn bộ tài sản hợp pháp của mình rời khỏi lãnh thổ Việt Nam;
g) Có quyền khiếu nại, tố cáo theo đúng quy định của pháp luật.
Nghĩa vụ của người bị trục xuất bao gồm:
a) Nghiêm túc thực hiện mọi quy định ghi trong quyết định xử phạt trục xuất, trừ những trường hợp đặc biệt được quy định tại khoản 4 Điều 10 của Nghị định này;
b) Xuất trình đầy đủ giấy tờ tùy thân khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý xuất nhập cảnh;
c) Tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật của Việt Nam và chịu sự quản lý của cơ quan Công an trong suốt thời gian tiến hành thủ tục trục xuất;
d) Chủ động và nhanh chóng hoàn tất các nghĩa vụ về dân sự, hành chính, kinh tế và các nghĩa vụ pháp lý khác (nếu có);
đ) Hoàn thành mọi thủ tục cần thiết để rời khỏi lãnh thổ Việt Nam trong thời hạn đã được quy định trong quyết định xử phạt trục xuất.
 |
| Nhóm du học sinh nước ngoài vi phạm pháp luật tại thành phố Cần Thơ bị trục xuất về nước. (Ảnh: TTXVN phát) |
Các trường hợp được hoãn thi hành quyết định xử phạt trục xuất
Nghị định quy định rõ các tình huống cụ thể mà trong đó quyết định xử phạt trục xuất có thể được hoãn thi hành:
a) Người bị xử phạt đang mắc bệnh nặng cần cấp cứu hoặc đang trong quá trình điều trị mà không thể thực hiện được quyết định trục xuất, có xác nhận của cơ sở khám chữa bệnh từ cấp cơ bản trở lên;
b) Người bị xử phạt có nghĩa vụ dân sự, hành chính, kinh tế cần phải thực hiện theo quy định pháp luật, ngoại trừ các trường hợp được quy định tại khoản 4 Điều 10 của Nghị định này;
c) Người bị áp dụng hình thức xử phạt trục xuất đồng thời là đối tượng bị buộc tội hoặc đương sự trong một vụ án đang được cơ quan điều tra thụ lý;
d) Các trường hợp bất khả kháng như dịch bệnh, thiên tai, chiến tranh, hoặc khi quốc gia tiếp nhận chưa chấp thuận cho người bị trục xuất nhập cảnh.
Khi các điều kiện dẫn đến việc hoãn thi hành không còn tồn tại, quyết định xử phạt trục xuất sẽ được tiếp tục thực hiện.
Quy định về quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật trong thời gian chờ trục xuất
Nghị định cũng cụ thể hóa các trường hợp mà người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam sẽ phải chịu các biện pháp quản lý trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục trục xuất:
a) Khi có căn cứ xác đáng cho rằng, nếu không áp dụng các biện pháp quản lý cần thiết, người đó có thể bỏ trốn hoặc gây cản trở việc thi hành quyết định xử phạt trục xuất;
b) Nhằm mục đích ngăn chặn người đó tiếp tục thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Các biện pháp quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong giai đoạn làm thủ tục trục xuất bao gồm: Hạn chế quyền đi lại của người bị quản lý; chỉ định rõ nơi cư trú của người bị quản lý; và tạm giữ hộ chiếu hoặc các giấy tờ tùy thân hợp pháp khác thay thế hộ chiếu của người bị quản lý.
Nghị định này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/4/2026. Đồng thời, văn bản này sẽ thay thế Nghị định số 142/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ, vốn quy định về hình thức xử phạt trục xuất, các biện pháp tạm giữ, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính, và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian chờ thủ tục trục xuất.
Song song đó, Điều 66 của Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình, cũng sẽ bị bãi bỏ.
Theo Vietnam+
