Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã triển khai chiến dịch quy mô lớn, chỉ đạo các Trung tâm Lưu trữ quốc gia rà soát, thống kê và khai thác sâu rộng các tài liệu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Công tác này đã đạt được những kết quả bước đầu đáng kể, phát hiện nhiều hồ sơ, tư liệu giá trị về liệt sĩ, các trận đánh và địa bàn quân sự. Tuy nhiên, việc khai thác thông tin gặp nhiều thách thức do tài liệu phân tán, không trực tiếp thể hiện trên tiêu đề, khối lượng lớn nhưng chưa được số hóa đầy đủ, cùng với tình trạng vật lý và sự thay đổi địa danh gây khó khăn cho việc đối chiếu. Để khắc phục, Cục cam kết tiếp tục đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa dữ liệu, tăng cường phối hợp liên ngành và đặc biệt là nghiên cứu, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm đẩy nhanh và nâng cao hiệu quả công việc.
Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) đã triển khai một chiến dịch quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu từ Ban Chỉ đạo quốc gia về công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho năm 2026 cùng giai đoạn 2026-2030. Theo đó, toàn bộ hệ thống các Trung tâm Lưu trữ quốc gia đã đồng loạt tiến hành rà soát, thống kê và khai thác sâu rộng các nguồn tài liệu lưu trữ quan trọng, bao gồm thông tin về liệt sĩ, các trận đánh, chiến dịch lịch sử và các địa bàn quân sự trọng điểm.
Kết quả rà soát sơ bộ đã cho thấy những thành tựu đáng kể, khi các đơn vị phát hiện nhiều hồ sơ, tài liệu chứa đựng thông tin cực kỳ giá trị, đóng góp thiết yếu vào công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Cụ thể, Trung tâm Lưu trữ quốc gia II đã chủ động xây dựng bảng từ khóa chuyên biệt phục vụ tra cứu hiệu quả. Đơn vị này cũng đã thống kê và lập danh mục chi tiết 1.456 đơn vị bảo quản, trải rộng trên 5 phông và các sưu tập tài liệu liên quan. Bên cạnh đó, Trung tâm II còn thực hiện tra cứu, khai thác thông tin để xác minh 2 vụ việc cụ thể theo đề nghị của cơ quan chức năng.
 |
| Nghĩa trang Liệt sĩ Hương Khê (Hà Tĩnh) là nơi an nghỉ vĩnh hằng của hơn 750 liệt sĩ, trong đó đáng chú ý là 84 phần mộ vẫn chưa thể xác định danh tính. Ảnh minh họa: Hữu Quyết/TTXVN |
Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đã hoàn thành việc xây dựng danh mục hồ sơ và tài liệu liên quan, hiện đang quản lý một khối lượng khổng lồ với khoảng 200.000 trang tư liệu về công tác khen thưởng Huân chương, Huy chương cho các liệt sĩ. Đây thực sự là nguồn tư liệu có giá trị chiến lược, cực kỳ quan trọng cho việc tra cứu và xác minh thông tin khi có yêu cầu.
Trong khi đó, Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV đã hoàn tất việc rà soát và thống kê 220 hồ sơ quan trọng, thuộc 5 phông và các sưu tập tài liệu lưu trữ có liên quan trực tiếp.
Không chỉ dừng lại ở công tác rà soát và thống kê tài liệu, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước còn chủ động tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị hữu quan trong việc tra cứu, xác minh và cung cấp thông tin từ kho tàng tài liệu lưu trữ. Cục đặc biệt chú trọng hỗ trợ khai thác hồ sơ để xác minh thông tin về liệt sĩ và thân nhân của họ, đồng thời cung cấp tài liệu theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, nhằm thúc đẩy hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước khẳng định, các nhiệm vụ trọng tâm trong Chiến dịch 500 ngày đêm đã được triển khai một cách chủ động và kịp thời, tối ưu hóa vai trò của hệ thống Trung tâm Lưu trữ quốc gia trong việc khai thác và cung cấp thông tin từ tài liệu lưu trữ, phục vụ đắc lực công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Công tác rà soát, tra cứu và tổng hợp thông tin từ kho tàng tài liệu lưu trữ đã bước đầu tạo lập thêm nguồn tư liệu quý giá, hỗ trợ xác minh địa bàn, sự kiện và các đầu mối liên quan đến liệt sĩ, một lần nữa khẳng định giá trị không thể phủ nhận của tài liệu lưu trữ trong việc hiện thực hóa nhiệm vụ chính trị-xã hội có ý nghĩa đặc biệt thiêng liêng của Đảng và Nhà nước.
Quá trình triển khai Chiến dịch cũng là động lực thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các Trung tâm Lưu trữ quốc gia với các cơ quan, đơn vị liên quan. Đồng thời, đây còn là nền tảng thực tiễn vững chắc để đẩy mạnh công tác số hóa, chuẩn hóa dữ liệu và nghiên cứu ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong khai thác, phát huy tối đa giá trị của tài liệu lưu trữ trong tương lai.
Tuy nhiên, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức hiện hữu: nguồn thông tin thiết yếu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thường nằm rải rác, phân tán trong vô số hồ sơ, tài liệu lưu trữ được hình thành từ nhiều cơ quan, đơn vị và trải dài qua các thời kỳ khác nhau. Một trở ngại lớn là phần lớn thông tin liên quan không được thể hiện trực tiếp trên tiêu đề hồ sơ hay văn bản, khiến việc tra cứu bằng các công cụ tìm kiếm thông thường trở nên bất khả thi. Để phát hiện và khai thác những thông tin giá trị, đội ngũ viên chức lưu trữ buộc phải thực hiện công việc đọc, rà soát thủ công từng hồ sơ, văn bản, đồng thời đối chiếu đa dạng các nguồn tài liệu để xác minh và tổng hợp thông tin một cách chính xác nhất.
Khối lượng tài liệu lưu trữ tiềm năng chứa đựng thông tin về liệt sĩ là vô cùng lớn, hiện được bảo quản tại các Trung tâm Lưu trữ quốc gia với quy mô hàng nghìn mét giá tài liệu. Mặc dù vậy, công tác số hóa tài liệu vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, chưa được thực hiện rộng rãi, hoặc dữ liệu chưa được nhận dạng, trích xuất và chuẩn hóa đầy đủ. Tình trạng này gây ra không ít khó khăn cho việc ứng dụng các công nghệ tìm kiếm, phân tích và xử lý dữ liệu tiên tiến, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI).
Ngoài ra, một thách thức khác nằm ở tình trạng vật lý không đồng đều của nhiều tài liệu đã hình thành từ rất lâu đời. Sự thay đổi của các địa danh, phiên hiệu đơn vị và ký hiệu quân sự qua từng thời kỳ lịch sử càng làm phức tạp hóa quá trình đối chiếu, xác minh và chuẩn hóa thông tin. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Trong thời gian tới, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cam kết sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác rà soát, thống kê, số hóa và chuẩn hóa các tài liệu lưu trữ có liên quan. Cùng với đó, Cục sẽ tăng cường khai thác và cung cấp thông tin, phục vụ tối đa công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đặc biệt, Cục sẽ chú trọng tăng cường phối hợp liên ngành, thúc đẩy chia sẻ, kết nối và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị nhằm nâng cao hiệu quả xác minh thông tin.
Nhằm nâng cao vượt trội hiệu quả trong việc tra cứu, nhận diện, phát hiện và tổng hợp thông tin từ kho tàng tài liệu lưu trữ phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm, Cục sẽ tiên phong nghiên cứu và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công cụ hỗ trợ khai thác dữ liệu tiên tiến khác. Điều này hứa hẹn sẽ góp phần đẩy nhanh đáng kể quá trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Theo TTXVN/Vietnam+
