Bài báo khắc họa những trải nghiệm sâu sắc và đầy cảm xúc của các phóng viên khi tác nghiệp tại Trường Sa và các nhà giàn DK1. Họ phải vượt qua những hải trình gian nan, điều kiện khắc nghiệt để ghi lại hình ảnh và câu chuyện về cuộc sống, sự hy sinh thầm lặng của những người lính đảo. Những cuộc gặp gỡ bất ngờ, sự trân trọng từng mầm xanh hay nỗi nhớ quê hương của chiến sĩ đã tạo nên mạch cảm xúc mạnh mẽ về tình đất, tình người. Khi trở về đất liền, sứ mệnh của người làm báo là truyền tải những câu chuyện chân thực, nhân văn này, không chỉ cung cấp thông tin mà còn kết nối trái tim độc giả với Trường Sa, khẳng định đây là một phần máu thịt thiêng liêng của Tổ quốc.
QTO – “Quê mình đây rồi!”. Giữa mênh mông biển trời Trường Sa, tiếng reo chứa chan xúc động bật lên từ nhà báo Ngô Đức Lợi, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị, khi anh bất ngờ hội ngộ một chiến sĩ đồng hương đang làm nhiệm vụ nơi đảo xa. Cuộc gặp gỡ định mệnh ấy, giữa trùng khơi, mang đến một cảm giác thân thuộc sâu sắc, vượt lên mọi ngôn từ. Nhiều năm sau, khoảnh khắc thiêng liêng ấy vẫn in đậm trong tâm trí anh. Giữa đại dương bao la, nơi sóng vỗ và gió gào không ngớt, hai tiếng “quê mình” bỗng trở thành biểu tượng cao quý của tình đất, tình người.
Đây có lẽ là mạch cảm xúc chung, sâu thẳm trong lòng nhiều thế hệ phóng viên đã từng đặt chân đến Trường Sa và các nhà giàn DK1. Đằng sau mỗi bài báo khắc họa chân thực, mỗi thước phim sống động hay khuôn hình tư liệu quý giá, là những hải trình đầy gian khó, những ký ức không thể phai mờ, theo dấu họ suốt hành trình cầm bút.
Hải trình: Bản lĩnh giữa phong ba
Tháng 1/2025, tôi tham gia chuyến công tác trên tàu Trường Sa 21, mang theo sứ mệnh thăm hỏi và chúc Tết cán bộ, chiến sĩ đang kiên cường bám trụ tại các nhà giàn DK1. Chỉ vài giờ sau khi rời đất liền, biển đã bắt đầu nổi sóng dữ dội. Những con sóng bạc đầu liên tục quất vào thân tàu, khiến không ít thành viên trong đoàn phải vật lộn với cơn say sóng. Dẫu vậy, không ai chùn bước, bởi phía trước là những cột mốc chủ quyền thiêng liêng giữa biển khơi – giấc mơ một đời của biết bao người làm báo.
Sau ba ngày hai đêm lênh đênh trên sóng nước, nhà giàn DK1 sừng sững hiện ra giữa ngút ngàn biển cả. Không có cầu cảng hay lối lên cố định, việc tiếp cận đòi hỏi mọi người phải đu dây từ xuồng, trong điều kiện sóng biển không ngừng xô đẩy. Chỉ khi thực sự đặt chân lên nhà giàn, tôi mới thấu hiểu hết những gian nan mà các đồng nghiệp đi trước đã từng kể về hành trình chinh phục DK1.
 |
| Để đến được nhà giàn DK1, các phóng viên, nhà báo buộc phải đu dây – Ảnh: NVCC |
Năm 2019, nhà báo Nguyễn Thị Việt Thanh, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị, đã trải qua chuyến hải trình dài gần 1.000 hải lý trên tàu HQ561, mang theo hơi ấm mùa xuân đến với huyện đảo. Giữa những cơn cuồng phong khiến nhiều đồng nghiệp nam phải nằm bẹp trong khoang tàu vì say sóng, chị là một trong số ít những người hiếm hoi vẫn giữ được sức khỏe. “Mỗi điểm đảo, chúng tôi chỉ có khoảng hai giờ đồng hồ để tác nghiệp”, chị nhớ lại. Hai giờ ngắn ngủi ấy phải đủ để ghi hình, phỏng vấn, tìm kiếm tư liệu và lưu giữ những khoảnh khắc đáng giá nhất. Đó là một cuộc chạy đua với thời gian, một thách thức mà bất cứ phóng viên nào từng đến Trường Sa cũng đều trải qua.
Mỗi người mang theo một hành trình riêng, một góc nhìn độc đáo, nhưng càng đi sâu, càng gặp gỡ những người lính kiên cường nơi đầu sóng, họ càng thấu hiểu rằng, phía sau những cột mốc chủ quyền giữa biển khơi là biết bao sự hy sinh thầm lặng của những con người đang ngày đêm kiên trung canh giữ biển trời Tổ quốc.
Ký ức mặn vị biển, đậm tình người
Gần 30 năm đã trôi qua, nhưng điều mà nhà báo Nguyễn Tâm Phùng, phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, nhớ nhất sau chuyến công tác Trường Sa năm 1998, vẫn là hình ảnh một chiến sĩ trẻ bùi ngùi, nước mắt nhòe đi khi ngọn bàng vuông vừa mới nhú đã bất ngờ bị gãy.
“Những ai chưa từng đặt chân đến Trường Sa có lẽ khó lòng hình dung hết ý nghĩa sâu sắc của một mầm xanh giữa biển khơi. Vào những năm cuối thập niên 1990, nước ngọt trên đảo còn quý hơn vàng. Mỗi chiến sĩ chỉ được cấp một lượng nước rất ít ỏi cho sinh hoạt hàng ngày. Nước rửa mặt được tận dụng để giặt quần áo, sau đó tiếp tục dùng để tưới cây. Mỗi nhành cây, mỗi mầm lá đều lớn lên bằng sự chắt chiu, gần như khắc khổ của những người lính đảo. Giữa đất liền, đó có thể chỉ là một cành cây vô tri. Nhưng giữa Trường Sa, đó là một phần của sự sống. Ngay giây phút xúc động ấy, tôi nhận ra rằng, người lính đảo, ngoài tình yêu Tổ quốc, yêu biển đảo, họ còn yêu cả những nhành cây, ngọn cỏ bé nhỏ”, nhà báo Nguyễn Tâm Phùng hồi tưởng.
 |
| Nhà báo Nguyễn Thị Việt Thanh và đồng nghiệp tác nghiệp tại đảo Phan Vinh B, năm 2019 – Ảnh: NVCC |
Với nhà báo Nguyễn Thị Việt Thanh, Trường Sa lại hiện lên bằng những mảng màu xanh rất khác biệt – đó là những luống rau nhỏ bé. Chúng xuất hiện ở mọi khoảng không gian chật hẹp: phía sau khu nhà ở, dưới chân cầu thang, bên hành lang, hay trong những góc khuất tránh gió. Ở đâu có một ít đất và chút nước ngọt ít ỏi, ở đó, người lính gieo xuống một mầm xanh, gieo hy vọng.
“Tôi cứ đứng nhìn mãi những luống rau ấy”, chị kể với giọng đầy cảm xúc. Trong ký ức của chị, Trường Sa cũng hiện lên qua những cuộc gặp gỡ bình dị mà sâu sắc. Giữa mênh mông sóng nước, những câu chuyện về quê nhà, về người thân yêu và những dự định còn dang dở nơi đất liền đã kéo gần hơn khoảng cách hàng trăm hải lý. Chính những cuộc gặp gỡ ấy đã giúp người làm báo thấu hiểu rằng, phía sau bộ quân phục hải quân kiên cường là những con người bằng xương bằng thịt, mang trong mình nỗi nhớ quê hương, những hy sinh thầm lặng và những khát vọng rất đỗi đời thường.
Mang Trường Sa về với đất liền: Sứ mệnh từ trái tim
Nếu những chuyến hải trình giữa trùng khơi giúp người làm báo hiểu sâu sắc hơn về cuộc sống nơi đầu sóng ngọn gió, thì khi trở về đất liền, họ lại mang theo một sứ mệnh thiêng liêng khác: Kể lại những câu chuyện ấy bằng tất cả sự chân thực, trách nhiệm và tình cảm nồng hậu nhất.
Trong số những phóng viên từng nhiều lần đặt chân đến Trường Sa, nhà báo Ngô Đức Lợi luôn nhấn mạnh một điều đặc biệt. Sau mỗi chuyến đi, anh nhận ra rằng những bài báo về biển đảo không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin hay phản ánh hiện thực khô khan. Đôi khi, từ những trang viết ấy lại mở ra những cuộc gặp gỡ kỳ diệu, những hành trình ý nghĩa và những câu chuyện đậm sâu nghĩa tình. Sau chuyến công tác Trường Sa năm 2024, anh đã thực hiện loạt bài “Gần lắm… Trường Sa”, nhận được nhiều sự quan tâm của độc giả.
Tác phẩm của anh sau đó được vinh danh với giải B Giải Báo chí về xây dựng Đảng của tỉnh Quảng Bình (cũ). Nhưng điều khiến anh nhớ mãi không phải là giải thưởng, mà là những con người anh đã gặp trên hành trình ấy. Đó là người con trai trở lại vùng biển nơi cha mình – người liệt sĩ Gạc Ma đã anh dũng hy sinh năm 1988; là người vợ lần đầu tiên được ra đảo Sinh Tồn thăm chồng sau nhiều năm xa cách. Những khoảnh khắc chân thật ấy đã giúp người làm báo thấu hiểu rằng, phía sau mỗi người lính đảo kiên cường luôn có những gia đình âm thầm chờ đợi, sẻ chia và hy sinh không ngừng nghỉ.
Nhiều nhà báo từng đến Trường Sa đều mang về những câu chuyện rưng rưng cảm xúc và đặc biệt như thế. Nhà báo Nguyễn Tâm Phùng vẫn nhớ mãi cuộc gặp gỡ xúc động với một chiến sĩ trẻ quê ở Lệ Thủy trong một chuyến công tác giữa trùng khơi. Trở về, anh đã viết một bài báo sâu sắc về người lính trẻ ấy. Ít lâu sau, bố của người chiến sĩ tình cờ đọc được bài báo. Người cha già ở quê nhà đã vô cùng xúc động khi nhìn thấy hình ảnh con trai mình giữa Trường Sa xa xôi, kiên cường.
Nhà báo Tâm Phùng kể lại, đến tận bây giờ, gia đình người lính vẫn trân trọng ép plastic bài báo ấy và lưu giữ ở vị trí trang trọng nhất trong nhà. Có lẽ với người làm báo, niềm vui lớn nhất không nằm ở những giải thưởng danh giá, mà ở việc những gì mình viết ra có thể chạm đến trái tim người đọc, có thể kết nối những tâm hồn. Một bài báo được gia đình người lính nâng niu gìn giữ suốt nhiều năm, tự thân nó đã là phần thưởng vô giá và đặc biệt nhất của nghề.
Từ những hải trình giữa trùng khơi, những người làm báo không chỉ mang về thông tin hay những khuôn hình tư liệu giá trị. Họ mang về những câu chuyện đậm chất nhân văn, của sự hy sinh và tình yêu Tổ quốc bao la, để nối gần hơn khoảng cách địa lý giữa đất liền với biển đảo thiêng liêng.
Rồi con tàu sẽ cập bến, những chuyến công tác sẽ khép lại. Nhưng những cuộc gặp gỡ nơi đầu sóng ngọn gió, những ánh mắt kiên nghị, nụ cười rạng rỡ và câu chuyện ý nghĩa của người lính biển sẽ mãi ở lại trong từng trang viết. Và cũng từ những trang viết ấy, Trường Sa tiếp tục hiện hữu sống động trong lòng đất liền, như một phần máu thịt thiêng liêng không thể tách rời của Tổ quốc.
Diệu Hương
