Trước thực trạng cà phê Arabica Khe Sanh đối mặt với giá trị thấp và thu nhập bấp bênh, Hợp tác xã (HTX) Du lịch nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh đã tiên phong xây dựng mô hình kết hợp nông nghiệp bền vững với du lịch trải nghiệm. HTX đã kiến tạo sản phẩm "Khe Sanh coffee tour" độc đáo, đưa du khách khám phá toàn bộ quy trình sản xuất cà phê, từ thu hái đến chế biến và thưởng thức, kết hợp tìm hiểu văn hóa bản địa. Sáng kiến này không chỉ liên kết các nông trại và điểm du lịch cộng đồng mà còn giúp nâng cao giá trị sản phẩm, ổn định thu nhập và tạo việc làm cho người dân địa phương. Mô hình này đã thành công trong việc thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, chú trọng chất lượng và thương hiệu. Nhờ đó, Khe Sanh được định vị là một thương hiệu du lịch nông nghiệp hấp dẫn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững cho Quảng Trị.
QTO – Không dừng lại ở việc kiến tạo sản phẩm du lịch độc đáo “Khe Sanh coffee tour” – một hành trình đưa du khách khám phá những đồi cà phê bạt ngàn, trải nghiệm quy trình sản xuất từ khâu thu hái thủ công đến chế biến tinh xảo và thưởng thức tách cà phê đặc sản thượng hạng, Hợp tác xã (HTX) Du lịch nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh còn là cầu nối liên kết các nông trại tiêu biểu, cơ sở sản xuất và điểm du lịch cộng đồng. Mô hình tiên phong này đang dần định hình một chuỗi giá trị du lịch nông nghiệp khép kín, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế nông thôn bền vững.
Chuyển hóa lợi thế cà phê thành động lực du lịch
Khe Sanh từ lâu đã được biết đến như một “thủ phủ” của cà phê Arabica chất lượng cao hàng đầu cả nước. Tuy nhiên, trong nhiều năm trước đó, phần lớn người nông dân nơi đây vẫn chỉ xoay quanh việc bán sản phẩm thô (cà xô), dẫn đến giá trị gia tăng thấp, thu nhập bấp bênh và thường xuyên đối mặt với nghịch lý “được mùa mất giá”.
Trước thực trạng đầy trăn trở này, ông Trần Thái Thiên – Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Du lịch nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh, đồng thời là Chủ tịch Hội Cà phê Khe Sanh – đã cùng các HTX, doanh nghiệp và các nông trại (farm) trong vùng chủ động xây dựng một mô hình liên kết sản xuất gắn với du lịch trải nghiệm. Sáng kiến này nhằm mục tiêu kể câu chuyện đầy sức sống về cà phê Khe Sanh và lan tỏa giá trị văn hóa bản địa độc đáo.
“Chúng tôi nhận thấy, nếu chỉ đơn thuần bán hạt cà phê thô, việc nâng cao thu nhập cho người dân sẽ rất khó khăn. Để nâng tầm giá trị nông sản bản địa, điều cốt yếu là phải xây dựng thương hiệu mạnh và đưa du khách đến tận nơi để họ trực tiếp cảm nhận giá trị thực của sản phẩm. HTX Du lịch nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh ra đời với sứ mệnh tiên phong, định hướng kết hợp phát triển nông nghiệp bền vững với du lịch trải nghiệm, mở rộng mạng lưới hợp tác, từ đó đưa thương hiệu nông sản Quảng Trị vươn xa, chinh phục cả thị trường trong nước và quốc tế”, ông Thiên khẳng định.
 |
| Du khách say mê khám phá tour du lịch trải nghiệm cà phê Khe Sanh – Ảnh: N.T.H |
Kiên định với định hướng kết hợp nông nghiệp bền vững và du lịch, HTX Du lịch nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh đã thiết lập liên kết chặt chẽ với nhiều hộ trồng cà phê tại các xã Khe Sanh và Hướng Phùng, từng bước kiến tạo chuỗi giá trị sản xuất-chế biến-trải nghiệm-tiêu thụ toàn diện. Tour “Khe Sanh coffee tour”, chính thức ra mắt vào cuối năm 2024, đến nay đã thu hút và tổ chức thành công 25 chuyến đi cho du khách, mang đến cơ hội tham quan, trải nghiệm cà phê cùng văn hóa cộng đồng bản địa, và khám phá hành trình 100 năm lịch sử cà phê Khe Sanh.
Hành trình “một ngày làm nông dân” độc đáo này đưa du khách len lỏi vào “thủ phủ cà phê” xã Hướng Phùng, trực tiếp tham gia vào các công đoạn trồng, thu hái, chế biến và thưởng thức cà phê đặc sản Khe Sanh tại Ara Farm Hoàng Luận ở thôn XaRy. Tiếp đó, du khách sẽ được nghỉ ngơi, thư giãn, hòa mình vào dòng suối mát lành và nếm trọn hương vị ẩm thực đặc trưng của đồng bào Bru-Vân Kiều tại làng du lịch sinh thái cộng đồng Chênh Vênh. Chuyến đi tiếp tục với việc khám phá khu vườn cà phê rợp mát dưới tán rừng gáo của Madam Hương tại thôn Cợp (xã Hướng Phùng), trước khi quay về tham quan di tích lịch sử Sân bay Tà Cơn, lắng nghe câu chuyện đầy cảm hứng “Make coffee not war” (làm cà phê, không phải chiến tranh) tại xã Khe Sanh. Tất cả những trải nghiệm này đã góp phần định vị Khe Sanh trở thành một thương hiệu du lịch mới mẻ và hấp dẫn của tỉnh Quảng Trị. Mô hình không chỉ lan tỏa danh tiếng cà phê Khe Sanh mà còn mở rộng không gian du lịch trải nghiệm, khai thác tiềm năng khu vực miền núi phía Tây Quảng Trị.
Nâng tầm giá trị nông sản thông qua liên kết
Hiệu quả rõ rệt nhất mà mô hình này mang lại là sự gia tăng giá trị sản phẩm và tạo thêm hàng loạt cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Khi tham gia vào chuỗi liên kết với các HTX, doanh nghiệp kinh doanh cà phê và đặc biệt là HTX Du lịch nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh, sản phẩm cà phê của bà con được thu mua ổn định hơn. Đồng thời, việc trực tiếp bán sản phẩm cho khách du lịch và thông qua các kênh thương mại của HTX đã giúp lợi nhuận của người dân tăng lên đáng kể. Hơn thế nữa, thông qua du lịch nông nghiệp, người dân còn có thêm các công việc dịch vụ tại chỗ như đón tiếp du khách, hướng dẫn viên, phục vụ ẩm thực, hoặc kinh doanh sản phẩm lưu niệm. Nhờ đó, nhiều lao động trẻ có thể tìm được việc làm ngay tại quê hương, không còn phải ly hương mưu sinh.
Theo ông Trần Thái Thiên, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Du lịch nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh, hiện tại, HTX đã mở rộng mạng lưới liên kết với 5 HTX khác cùng nhiều nông trại tiêu biểu, tạo nên một hệ sinh thái du lịch nông nghiệp đồng bộ xung quanh khu vực Khe Sanh. Điều cốt lõi nhất khi triển khai mô hình này là khả năng thay đổi tư duy sản xuất của người dân. “Khi làm du lịch, bà con ý thức sâu sắc hơn về chất lượng sản phẩm, vấn đề vệ sinh môi trường và việc bảo tồn cảnh quan. Họ dần hiểu rằng kinh tế nông nghiệp không chỉ đơn thuần là sản xuất mà còn là dịch vụ, là giá trị thương hiệu của cả một vùng đất. Mô hình của HTX Du lịch nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tập thể, chương trình OCOP và mục tiêu xây dựng nông thôn mới của địa phương. Việc gắn kết sản xuất với du lịch không chỉ đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập mà còn từng bước định hướng phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững”, ông Thiên phân tích.
Thực tiễn sinh động của mô hình du lịch nông nghiệp tại Khe Sanh đã minh chứng rằng, nếu được tổ chức một cách bài bản và chuyên nghiệp, du lịch nông nghiệp không chỉ là một sản phẩm trải nghiệm đơn thuần, mà còn có thể trở thành động lực then chốt thúc đẩy sự phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Vai trò “nhạc trưởng” của HTX trong việc tổ chức sản xuất, liên kết các nông trại và các điểm du lịch cộng đồng đã mang lại hiệu quả vượt trội, mở ra những triển vọng mới cho nông nghiệp hàng hóa, nâng cao giá trị nông sản bản địa và thu nhập cho người dân vùng miền, đồng thời củng cố sự gắn bó của cộng đồng với nông nghiệp và quê hương.
Thanh Hải
