Giữ gìn hồn Việt: Nét đẹp văn hóa làng quê

Ông Nguyễn Văn Tại (73 tuổi), Trưởng làng văn hóa Huỳnh Thượng, đã dành hàng thập kỷ tâm huyết gìn giữ và phát huy lễ hội đua thuyền truyền thống của làng. Lễ hội này, được tổ chức định kỳ 3 năm một lần vào rằm tháng Giêng, mang ý nghĩa tri ân lịch sử hào hùng, cầu mong cuộc sống bình an và gắn kết cộng đồng. Ông Tại đóng vai trò chủ chốt trong việc tổ chức lễ hội bài bản, nghiên cứu cách thức, vận động xã hội hóa nguồn lực và đề xuất xây dựng bến đua thuyền hiện đại. Nhờ những nỗ lực của ông, lễ hội không chỉ duy trì và phát triển mạnh mẽ, thu hút đông đảo người dân, du khách mà còn truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, giúp các đội đua đạt nhiều thành tích cao.

QTO – Suốt hàng thập kỷ qua, ông Nguyễn Văn Tại (73 tuổi), Trưởng làng văn hóa Huỳnh Thượng, xã Vĩnh Thủy, đã không ngừng dồn tâm huyết vào việc gìn giữ và phát huy những giá trị cốt lõi của lễ hội truyền thống địa phương. Hành trình ý nghĩa này của ông đã và đang lan tỏa mạnh mẽ tình yêu văn hóa dân gian, đồng thời kiến tạo những cầu nối cộng đồng vững chắc tại vùng nông thôn trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Khắc Tạc Bản Sắc Cội Nguồn

Một chiều thu lắng đọng, chúng tôi tìm về Huỳnh Thượng, ngôi làng mang trong mình trầm tích lịch sử, bề dày văn hóa và truyền thống cách mạng kiên cường. Bên chén trà thơm nồng đãi khách, ông Tại không giấu nổi niềm tự hào sâu lắng khi kể về cội nguồn lễ hội: “Theo sử sách, làng Huỳnh Thượng đã được định hình từ năm 1055. Trong suốt hai cuộc kháng chiến vĩ đại, người dân làng một lòng theo Đảng, theo Bác Hồ. Năm 1954, sông Bến Hải trở thành giới tuyến tạm thời chia cắt hai miền Nam-Bắc, Huỳnh Thượng nói riêng và xã Vĩnh Sơn xưa nói chung đã gánh chịu nỗi đau chia cắt vĩ tuyến 17 ròng rã hơn hai thập kỷ. Hàng trăm người con của làng đã dấn thân vào mọi chiến trường, trực tiếp chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Những người ở lại quê nhà đã âm thầm thực hiện vô số chuyến đò trên sông, qua các bến Tiên An, Hói Cụ, tiếp tế lương thực, tải đạn, và vận chuyển bộ đội, thương binh. Trong quá trình thiêng liêng ấy, không ít người dân làng đã vĩnh viễn nằm lại trên dòng sông này”.

Hòa quyện tinh thần tri ân những thế hệ đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, ước nguyện mưa thuận gió hòa cho cuộc sống bình an, hạnh phúc, cùng mục tiêu phát triển phong trào toàn dân rèn luyện thể dục, thể thao theo gương Bác Hồ vĩ đại, sau ngày đất nước thống nhất, làng Huỳnh Thượng đã tổ chức lễ hội đua thuyền vào các dịp lễ lớn. Để duy trì và phát triển lễ hội một cách bền vững, năm 2003, làng chính thức phát động lễ hội truyền thống, trong đó đua thuyền là hoạt động trọng tâm, định kỳ 3 năm một lần vào dịp rằm tháng Giêng. Tiếp sức cho dòng chảy văn hóa này, ông Tại cùng các bậc cao niên trong làng đã dành nhiều thời gian nghiên cứu cách thức tổ chức lễ hội một cách chu đáo, bài bản, từ khâu chuẩn bị nghi lễ trang trọng đến việc tập luyện chuyên nghiệp của các đội đua, cùng các hội thi văn hóa, văn nghệ, thể thao phong phú của làng.

Ông Nguyễn Văn Tại (vị trí trung tâm) rạng rỡ niềm tự hào khi chứng kiến di sản lễ hội truyền thống của làng được bảo tồn và phát triển mạnh mẽ. – Ảnh: K.S

Với vai trò đầu tàu, ông Tại cùng các thành viên trong ban điều hành làng và mặt trận khu dân cư đã tích cực phát động, kêu gọi nguồn lực xã hội hóa từ những tấm lòng vàng của bà con trong làng cũng như những người con xa xứ thành đạt, để hỗ trợ kinh phí tổ chức và đầu tư thuyền đua mới cho các đội. Riêng trong năm 2023, bình quân mỗi khu dân cư đã vận động đóng góp được từ 25 đến 40 triệu đồng, tạo nên nguồn quỹ vững chắc phục vụ các đội tham gia lễ hội.

“Nhờ có nguồn lực xã hội hóa, lễ hội được dàn dựng hết sức công phu và chu đáo. Trước khi những cuộc đua thuyền gay cấn diễn ra, làng tổ chức chuỗi chương trình văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao sôi nổi; đặc biệt là nghi lễ trang trọng tri ân những anh hùng đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc, cùng lời nguyện cầu mưa thuận gió hòa, cho người dân trong làng luôn mạnh khỏe, no ấm và hạnh phúc. Sau các phần lễ thiêng liêng, người dân trong làng và khách quý lại quây quần bên bữa cơm đoàn viên ấm áp, thắt chặt tình làng nghĩa xóm trong không khí vui tươi, đầm ấm”, ông Tại hồi tưởng.

Với tầm nhìn chiến lược, ông Tại đã thay mặt ban điều hành làng đề xuất thành công với UBND huyện Vĩnh Linh (cũ) về việc đầu tư xây dựng bến đua thuyền rộng rãi, khang trang và sân bãi với tổng trị giá 450 triệu đồng. Những nỗ lực của ông đã nhận được sự hưởng ứng và đồng thuận sâu rộng từ bà con trong làng, đồng thời thu hút mạnh mẽ sự tham gia của nhiều đội đua và đông đảo người dân, du khách gần xa về chung vui, cổ vũ.

Thắp Sáng Ngọn Lửa Di Sản Trong Thế Hệ Mai Sau

Với khát vọng kiến tạo một làng văn hóa Huỳnh Thượng không chỉ giàu mạnh về kinh tế, vững chắc về an ninh chính trị mà còn rạng rỡ về bản sắc văn hóa, ông Tại không ngừng tích cực tuyên truyền, vận động người dân trong làng tham gia gìn giữ lễ hội truyền thống, đồng thời thực hiện nếp sống văn minh trong sinh hoạt cộng đồng. Đặc biệt, với thế hệ trẻ, ông dành nhiều tâm sức để dẫn dắt họ tiếp cận, thẩm thấu và say mê các giá trị truyền thống, từ đó khơi gợi ý thức tự hào, giúp họ nối tiếp và duy trì những nét đẹp văn hóa của quê hương.

Anh Nguyễn Văn Tân, thành viên tích cực của Đội 5.1 Huỳnh Thượng và một gương mặt quen thuộc tại nhiều mùa lễ hội đua thuyền truyền thống của làng, bộc bạch: “Trước, trong và sau mỗi lần tổ chức lễ hội, ông Tại luôn tận tâm, chu đáo hướng dẫn, động viên các đội đua thuyền cũng như các đội thi văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian. Sự khéo léo trong cách điều phối của ông đã có sức lôi cuốn mạnh mẽ, khiến đông đảo người dân trong làng cùng chung tay hưởng ứng lễ hội. Đặc biệt hơn, ông còn truyền lửa đam mê và tinh thần đoàn kết, giúp chúng tôi ngày càng yêu quý, quyết tâm bảo tồn và phát huy bền vững giá trị lễ hội truyền thống”.

Với bề dày kinh nghiệm và tinh thần cống hiến không mệt mỏi, ông Nguyễn Văn Tại không chỉ là người giữ lửa mà còn là một huấn luyện viên, nguồn động lực to lớn, góp phần giúp các vận động viên và đội đua thuyền của làng gặt hái nhiều thành tích vang dội, nhiều lần đoạt giải nhất, nhì tại các lễ hội đua thuyền truyền thống của tỉnh Quảng Trị và huyện Vĩnh Linh (cũ). “Bên cạnh sự nỗ lực tự thân của người dân, tôi thiết tha mong mỏi sự quan tâm sâu sát hơn nữa từ các cấp chính quyền, các ngành chức năng, và đoàn thể địa phương trong việc hỗ trợ bảo tồn các lễ hội truyền thống, đặc biệt là tổ chức nhiều giải đua thuyền với quy mô lớn hơn; đồng thời hỗ trợ các đội thi đầu tư thuyền đua mới. Qua đó, sẽ tạo điều kiện tối ưu để động viên, khuyến khích các đội có điều kiện tập luyện, thi đấu tốt hơn và đạt thành tích cao, lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa tình yêu lễ hội truyền thống đến mọi tầng lớp nhân dân”, ông Tại bày tỏ nguyện vọng sâu sắc.

Kô Kăn Sương