Các tranh chấp, khiếu nại kéo dài, đặc biệt về đất đai, gây gánh nặng lớn cho bộ máy quản lý và đe dọa an ninh trật tự, làm xói mòn niềm tin xã hội. Bài báo nhấn mạnh hòa giải là giải pháp then chốt để giải quyết mâu thuẫn từ sớm, bảo vệ quyền lợi người dân và duy trì ổn định. Tại Quảng Trị, việc tối ưu hóa vai trò đội ngũ hòa giải viên giàu kinh nghiệm tại tòa án đã giúp đạt tỷ lệ hòa giải thành công cao (60,05%), đồng thời các địa phương cũng chủ động đẩy mạnh hòa giải cơ sở. Việc chủ động phòng ngừa và hòa giải từ gốc không chỉ hóa giải xung đột, tránh kiện tụng kéo dài mà còn tạo dựng sự đồng thuận xã hội, tháo gỡ nút thắt giải phóng mặt bằng, từ đó thúc đẩy phát triển và thu hút đầu tư cho tỉnh.
QTO – Những tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện kéo dài, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, không chỉ tạo gánh nặng lớn lên bộ máy quản lý mà còn đe dọa an ninh trật tự địa phương. Khi quyền lợi, tài sản và sinh kế của người dân bị giằng co trong vòng luẩn quẩn của các lá đơn không hồi kết, niềm tin vào sự ổn định xã hội sẽ bị xói mòn nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, việc tập trung bám sát địa bàn và đẩy mạnh vai trò của công tác hòa giải được xem là giải pháp then chốt để kịp thời nhận diện, giải quyết mâu thuẫn ngay từ giai đoạn sơ khai, từ đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, đồng thời duy trì sự ổn định và an toàn xã hội.
Tối ưu hóa vai trò đội ngũ hòa giải viên
Theo tổng hợp từ Ban Tiếp công dân tỉnh Quảng Trị, quý I/2026 ghi nhận 482 đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị và phản ánh của công dân được tiếp nhận và xử lý tại Trụ sở Tiếp công dân của tỉnh. Đa phần các nội dung xoay quanh vấn đề quản lý, sử dụng đất đai, chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng phục vụ dự án, cùng các tranh chấp đất đai giữa các cá nhân, hộ gia đình. Điều đáng lưu tâm là nhiều đơn thư và kiến nghị liên quan đến đất đai đã tồn đọng và kéo dài hàng thập kỷ.
 |
| Tòa án nhân dân khu vực 5 Quảng Trị thúc đẩy công tác hòa giải và đối thoại tại tòa, hướng tới giải quyết tranh chấp hiệu quả. Ảnh: V.T |
Thực tiễn đã chứng minh rằng những tranh chấp và khiếu kiện đất đai kéo dài luôn để lại những hệ quả phức tạp và sâu rộng đối với xã hội. Do đó, việc chủ động đánh giá rủi ro, phòng ngừa từ giai đoạn ban đầu và coi trọng công tác hòa giải ngay tại cấp cơ sở là một phương sách chiến lược nhằm hóa giải các mâu thuẫn, ngăn chặn chúng phát triển thành những vụ kiện tụng không mong muốn.
Điển hình cho hiệu quả của công tác hòa giải thành là vụ tranh chấp quyền sử dụng đất giữa ông Trần Đăng Khoa và bà Trần Thị Tuyết, cùng sinh sống tại khu phố 5, phường Đông Hà, đã được Tòa án nhân dân khu vực 5 Quảng Trị xử lý dứt điểm. Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử đã kiến tạo môi trường thuận lợi để các đương sự chủ động thương lượng, tìm ra giải pháp cho mâu thuẫn.
Đáng ghi nhận, dưới sự phân tích thấu tình đạt lý của đội ngũ hòa giải viên dày dạn kinh nghiệm, ông Trần Ngọc Ký, đại diện hợp pháp của ông Trần Đăng Khoa, trú tại thôn Phổ Lại, xã Hiếu Giang, đã bày tỏ sự đồng thuận tuyệt đối với những lập luận khách quan, đầy tình người của các hòa giải viên. Từ đó, ông đã tự nguyện rút đơn khởi kiện và tiến hành hòa giải thành công với bà Trần Thị Tuyết.
Theo ông Lê Thiết Hùng, Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 5 Quảng Trị, Tòa án đã khai thác tối đa tiềm năng của đội ngũ hòa giải viên là những cá nhân uy tín, giàu kinh nghiệm, bao gồm các cựu thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư từng công tác trong hệ thống tư pháp. Khi đảm nhiệm vai trò hòa giải, họ trở thành cầu nối khách quan, giúp giảm thiểu căng thẳng tâm lý cho các đương sự trước khi chính thức bước vào quy trình tố tụng. Nhờ vậy, từ tháng 10/2025 đến tháng 5/2026, tỷ lệ hòa giải thành theo Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án tại Tòa án khu vực 5 Quảng Trị đã đạt 60,05%, tương ứng 289 trên tổng số 478 vụ.
Hòa giải: Chìa khóa kiến tạo đồng thuận xã hội
Một vụ tranh chấp được hòa giải thành công, tránh được một phán quyết khắc nghiệt giữa những người vốn có mối quan hệ anh em, họ hàng hay thân hữu, luôn là kết cục nhân văn và đáng mong ước nhất. Thế nhưng, thực tế cho thấy không phải mọi xung đột đều có được cái kết viên mãn đó. Nhiều mâu thuẫn vẫn âm ỉ, tích tụ từ những sự vụ nhỏ nhặt hàng ngày, trước khi bùng phát thành các điểm nóng.
Chính bởi lẽ đó, sự can thiệp kịp thời của các cơ quan chức năng với tinh thần trách nhiệm cao, công tâm và khách quan là yếu tố tối quan trọng. Bởi lẽ, khi người dân đã đặt niềm tin vào hệ thống công quyền, niềm tin ấy cần phải được gìn giữ và củng cố bằng những quyết định thấu đáo, công bằng và hợp lý.
Ông Lê Vĩnh Huệ, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Nam Đông Hà, nhấn mạnh: Là một trong những địa bàn trọng yếu với hàng loạt dự án phát triển chiến lược của tỉnh, điển hình là Dự án Đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông-Tây và Dự án Đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam đi qua Quảng Trị, phường Nam Đông Hà đã huy động toàn bộ hệ thống chính trị tham gia ngay từ những ngày đầu. Trước những luồng ý kiến chưa đồng thuận, chính quyền địa phương đã xác định hòa giải cơ sở là phương thức tiên phong để gỡ bỏ mọi rào cản.
Với kim chỉ nam “gần dân, hiểu dân”, đội ngũ cán bộ đã chủ động tiếp xúc, đối thoại trực tiếp, lắng nghe sâu sắc tâm tư, nguyện vọng của người dân để đưa ra những lý giải thấu tình đạt lý. Việc triển khai hòa giải sớm và phòng ngừa từ xa không chỉ giúp giải quyết các xung đột lợi ích, mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc tạo dựng sự đồng thuận xã hội, đảm bảo các dự án trọng điểm được triển khai một cách suôn sẻ.
Quảng Trị đang đứng trước ngưỡng cửa phát triển mạnh mẽ với hàng loạt dự án hạ tầng động lực quy mô đầu tư nghìn tỉ đồng. Để đảm bảo dòng chảy đầu tư này được thông suốt, việc tháo gỡ “nút thắt” trong công tác giải phóng mặt bằng là yếu tố then chốt. Đi liền với đó là sự chủ động của mọi cấp, mọi ngành trong việc kịp thời lắng nghe và giải quyết triệt để các vướng mắc ngay từ cơ sở, đặc biệt là công tác phòng ngừa tranh chấp liên quan đến đất đai. Bởi lẽ, mỗi mâu thuẫn được hòa giải thành công từ gốc không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, mà còn kiến tạo một nền tảng vững chắc để thu hút đầu tư, thúc đẩy Quảng Trị phát triển vượt bậc trong tương lai.
Việt Thanh
