Bảo vệ môi trường: Cộng đồng chung tay tạo nên sự khác biệt

Mặt trận Tổ quốc các cấp và cộng đồng đang tích cực triển khai nhiều mô hình hiệu quả nhằm bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu, với sự tham gia nổi bật của các cộng đồng tôn giáo. Điển hình là mô hình "Cộng đồng tôn giáo và dân cư thực hiện BVMT" tại chùa Đông Lai, khuyến khích ủ phân hữu cơ, giảm sử dụng hóa chất, trồng cây xanh và thu gom rác thải. Các mô hình này không chỉ nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của người dân mà còn củng cố tinh thần đoàn kết cộng đồng vì một không gian sống xanh-sạch-đẹp. Trong thời gian tới, Mặt trận sẽ tiếp tục nhân rộng các mô hình hiệu quả, chú trọng ứng dụng chuyển đổi số và khoa học-công nghệ, đồng thời thu hút sự tham gia đông đảo của các tầng lớp nhân dân.

QTO – Trong bối cảnh toàn hệ thống chính trị và cộng đồng không ngừng nỗ lực bảo vệ môi trường (BVMT) và ứng phó biến đổi khí hậu (BĐKH), các mô hình đặc thù do Mặt trận các cấp khởi xướng đã và đang thể hiện hiệu quả rõ rệt. Những sáng kiến này không chỉ mang đến các giải pháp sáng tạo, hiệu quả để đối phó với những thay đổi khí hậu và xây dựng không gian sống xanh-sạch-đẹp, mà còn thúc đẩy sự đoàn kết, đồng lòng giữa cộng đồng dân cư và các tổ chức tôn giáo trên địa bàn tỉnh vì một mục tiêu chung cao cả.

Khi các cộng đồng tôn giáo cùng hành động vì môi trường

Trong những ngày gần đây, ông Trần Ngọc Cảnh, Trưởng ban công tác Mặt trận tổ dân phố (TDP) Đông Giang 1, phường Đông Hà, đặc biệt bận rộn. Bên cạnh công tác chuẩn bị cho Ngày hội Đại đoàn kết của TDP, ông còn tích cực kiểm tra tiến độ ứng dụng phân vi sinh hữu cơ tại địa phương. Mô hình “Cộng đồng tôn giáo và dân cư thực hiện BVMT”, chính thức ra mắt tại chùa Đông Lai từ tháng 5/2025, đang dần khẳng định hiệu quả tích cực.

Ông Trần Ngọc Cảnh chia sẻ, ngay từ khi mô hình được giới thiệu, hoạt động thiết thực đầu tiên là việc trao tặng 150 thùng ủ phân hữu cơ kèm chế phẩm sinh học cho người dân. Nhờ sự tuyên truyền tích cực từ chính quyền địa phương và Mặt trận, bà con đã nhanh chóng làm quen và ứng dụng giải pháp BVMT hiệu quả này. Từ con số 150 thùng ban đầu, đến nay, đông đảo người dân TDP Đông Giang 1 đã chuyển sang ủ rác thải hữu cơ thành phân bón, dần thay thế phân bón hóa học truyền thống.

Ông Trần Ngọc Cảnh phấn khởi thông báo, hơn 90ha lúa và 7ha rau, hoa của người dân đã hoàn toàn không sử dụng thuốc diệt cỏ, chủ yếu dựa vào phân bón hữu cơ và hạn chế tối đa phân bón hóa học. Thông qua mô hình “Cộng đồng tôn giáo và dân cư thực hiện BVMT”, bà con và phật tử còn cùng nhau triển khai thu gom rác thải, tích cực trồng cây xanh trên các tuyến đường.

Đáng chú ý, song song với mô hình này, chi hội cựu chiến binh TDP đang xây dựng kế hoạch trồng cây tại các khu vực đất hoang hóa (một hoạt động đã được duy trì trước khi sáp nhập); chi hội phụ nữ TDP tiếp tục lan tỏa việc sử dụng phân bón vi sinh trong hoạt động canh tác nông nghiệp.

Người dân phường Nam Đông Hà đoàn kết xây dựng khu dân cư sáng-xanh-sạch-đẹp-an toàn – Ảnh: NVCC

Đại đức Thích Nhật Thành, trụ trì chùa Đông Lai (TDP Đông Giang 1), chia sẻ rằng, với sự chung tay của chính quyền, Mặt trận các cấp và đông đảo bà con, phật tử, sau hơn một năm triển khai, mô hình đã tạo ra những chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và hành động của người dân đối với công tác BVMT. Ngoài việc sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh trong trồng trọt, bà con còn tích cực tham gia duy trì cảnh quan môi trường xanh-sạch-đẹp và trồng cây xanh.

Việc tham gia vào các hoạt động này còn góp phần củng cố tình đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng dân cư và phật tử, hướng tới một môi trường sống chất lượng hơn. Chùa Đông Lai cũng chủ động hưởng ứng bằng nhiều hoạt động thiết thực. Sắp tới, sau giai đoạn trồng thử nghiệm thành công, nhà chùa dự kiến mở rộng diện tích trồng tre sinh khối – một loại cây đặc biệt phù hợp để ứng phó với biến đổi khí hậu hiện nay.

Mô hình “Cộng đồng tôn giáo và dân cư thực hiện BVMT” ban đầu được Ủy ban MTTQVN, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP. Đông Hà, tỉnh Quảng Trị (cũ) chọn làm điểm tại chùa Lập Thạch (nay thuộc phường Nam Đông Hà), và hiện đang tiếp tục được lan tỏa, nhân rộng tại chùa Đông Lai.

Một mô hình ý nghĩa khác vừa được Ủy ban MTTQVN phường Nam Đông Hà triển khai tại chùa Đại Áng, với tên gọi “Phật tử chung tay xây dựng khu dân cư sáng-xanh-sạch-đẹp-an toàn”. Bà Nguyễn Thị Thoa, Phó Chủ tịch MTTQVN kiêm Chủ tịch Hội Nông dân phường Nam Đông Hà, nhận định mô hình là giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm và tinh thần tự giác của các hộ gia đình phật tử và toàn thể Nhân dân trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan, đảm bảo trật tự đô thị và xây dựng đời sống văn hóa tại khu dân cư. Đồng thời, qua đó, mô hình phát huy vai trò gương mẫu, tích cực của phật tử trong việc vận động gia đình và cộng đồng cùng thực hiện các tiêu chí sáng-xanh-sạch-đẹp-an toàn; tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong Nhân dân. Đây cũng chính là mô hình điểm để tuyên truyền, vận động và từng bước nhân rộng trên toàn phường, góp phần thực hiện hiệu quả cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”.

Lễ ra mắt mô hình “Phật tử chung tay xây dựng khu dân cư sáng-xanh-sạch-đẹp-an toàn” tại chùa Đại Áng, phường Nam Đông Hà – Ảnh: NVCC

Các hoạt động trọng tâm của mô hình bao gồm: Phật tử và Nhân dân tích cực tuyên truyền, vận động gia đình, cộng đồng nâng cao ý thức BVMT, giữ gìn cảnh quan và thực hiện nếp sống văn minh; thực hiện phân loại, thu gom, tập kết rác thải đúng nơi quy định; nghiêm cấm hành vi vứt rác, đổ nước thải gây mất vệ sinh và ảnh hưởng đến mỹ quan khu dân cư.

Song song đó, người dân và phật tử thường xuyên vệ sinh đường phố, ngõ, kiệt, khu vực công cộng và khuôn viên chùa Đại Áng; tổ chức các đợt ra quân tổng vệ sinh định kỳ phù hợp; trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh; khuyến khích xây dựng các tuyến đường, khu dân cư có cảnh quan xanh, sạch, đẹp; khuyến khích ưu tiên sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường. Mô hình này còn góp phần phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ và trách nhiệm cộng đồng; chủ động tham gia các hoạt động xây dựng khu dân cư an toàn, văn minh.

Bên cạnh các mô hình BVMT và thích ứng BĐKH của Phật giáo, các tôn giáo khác trên địa bàn tỉnh cũng tích cực chung tay vì mục tiêu chung với nhiều mô hình hiệu quả, điển hình như: “Giáo xứ bình yên, đảm bảo an ninh trật tự, BVMT và ứng phó BĐKH”, “Tổ đoàn kết tôn giáo với công tác BVMT”.

Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ vì môi trường

Theo ông Nguyễn Lê Huy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo, công tác xã hội, cơ quan Ủy ban MTTQVN tỉnh, thời gian qua, công tác BVMT, ứng phó với BĐKH tiếp tục nhận được sự quan tâm và triển khai hiệu quả từ Mặt trận các cấp. Ủy ban MTTQVN tỉnh đã ban hành Hướng dẫn số 15/HD-MTTQ-BTT, ngày 30/7/2026 và Kế hoạch số 80/KH-MTTQ-BTT, ngày 15/8/2026 về phong trào “Toàn dân chung tay BVMT, vì một Việt Nam xanh-sạch-đẹp”.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Mặt trận các cấp đã duy trì 59 mô hình điểm về BVMT và ứng phó với BĐKH; tổ chức tuyên truyền, tập huấn nâng cao nhận thức cho trên 2.000 lượt cán bộ Mặt trận và đoàn thể cơ sở; phối hợp triển khai nhiều hoạt động vệ sinh môi trường, trồng cây xanh, thu gom và xử lý rác thải. Các tổ chức thành viên tiếp tục duy trì, nhân rộng các mô hình BVMT, phân loại rác thải tại nguồn và chống rác thải nhựa.

Trong thời gian tới, bên cạnh việc tiếp tục duy trì, lan tỏa, nhân rộng và nâng cao chất lượng các mô hình hiệu quả về BVMT và thích ứng với BĐKH, Mặt trận các cấp trên địa bàn tỉnh sẽ đẩy mạnh công tác phối hợp để triển khai những mô hình mới, giải pháp sáng tạo và đa dạng hơn. Trong đó, việc chú trọng ứng dụng chuyển đổi số và các thành tựu khoa học-công nghệ trong BVMT, thích ứng BĐKH sẽ được ưu tiên hàng đầu; đồng thời, thu hút sự tham gia đông đảo, nhiệt tình và đoàn kết của các tầng lớp nhân dân. Ngoài ra, công tác vinh danh các điển hình tiên tiến và tăng cường kiểm tra, giám sát cũng sẽ tiếp tục là những “công cụ” hiệu quả để các mô hình phát huy tối đa thế mạnh trong thực tiễn.

Mai Nhân