Làng biển Bảo Ninh (Đồng Hới) là một điểm đến độc đáo, nơi sự phát triển du lịch hiện đại với các khu nghỉ dưỡng sang trọng giao hòa với nhịp sống làng chài mộc mạc, truyền thống. Trước nguy cơ mai một bản sắc do đô thị hóa, việc phát triển Bảo Ninh thành làng du lịch cộng đồng được xem là hướng đi chiến lược để bảo tồn không gian, nếp sống và văn hóa độc đáo nơi đây. Bảo Ninh sở hữu nhiều giá trị cốt lõi như cảnh quan sông-biển-làng chài liền mạch, bãi biển đẹp, đời sống cộng đồng gắn liền với nghề biển, ẩm thực phong phú, di sản văn hóa (múa bông, chèo cạn, lễ hội cầu ngư) và câu chuyện về Mẹ Suốt anh hùng. Hướng đi này được nhiều người dân và chính quyền địa phương ủng hộ, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa, tạo sinh kế bền vững và mang đến trải nghiệm văn hóa sâu sắc cho du khách, đồng thời giữ gìn ký ức và bản sắc riêng của làng biển.
QTO – Được ví như một viên ngọc quý bên dòng Nhật Lệ, làng biển Bảo Ninh (phường Đồng Hới) kiêu hãnh sở hữu những khu nghỉ dưỡng sang trọng, hệ thống khách sạn hiện đại, thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm. Tuy nhiên, giữa dòng chảy phát triển sôi động ấy, Bảo Ninh vẫn bền bỉ gìn giữ cho mình một nhịp sống chậm rãi, mộc mạc, đậm chất “làng” ngay trong lòng phố thị phồn hoa.
Bảo Ninh: Nét làng giữa lòng đô thị phồn hoa
Nơi đây, những con ngõ nhỏ mỗi sớm chiều vẫn đong đầy hương vị mặn mòi của biển cả. Dù làn sóng đô thị hóa đang từng ngày thay đổi diện mạo phố xá, kiến tạo những ngôi nhà khang trang, hiện đại, thì trong nhiều nếp nhà bình dị vẫn còn nguyên vẹn những khoảnh sân cát mịn màng, in hằn dấu chân của bao thế hệ. Giữa tiếng động cơ ô tô huyên náo, vẫn vang vọng âm thanh thân thuộc của tàu cá trở về sau những chuyến ra khơi, vào lộng, cùng tiếng nói cười rộn rã của những người phụ nữ, trẻ nhỏ làng biển đón đợi các ngư phủ dạn dày sóng gió. Tất cả vẽ nên một bức tranh sống động, bình yên của làng chài truyền thống.
Một số người yêu mến Bảo Ninh từng trăn trở rằng, khi không gian đô thị ngày càng mở rộng, liệu một ngày nào đó, Bảo Ninh sẽ hòa tan vào dòng chảy đô thị hóa, khiến những dấu vết của làng biển xưa dần mai một? Khi ấy, nhịp sống chậm rãi, mộc mạc và lối sinh hoạt truyền thống của cộng đồng ngư dân gắn bó với biển qua bao thế hệ sẽ chỉ còn là ký ức.
 |
| Bảo Ninh: Khung cảnh “làng trong phố” thanh bình, sống động trên bến dưới thuyền – Ảnh: N.M |
Để nỗi lo lắng ấy không trở thành hiện thực, việc tìm kiếm một con đường phát triển độc đáo, khởi nguồn từ chính những giá trị nội tại của Bảo Ninh, là mong ước chung của nhiều người. Xây dựng Bảo Ninh thành làng du lịch cộng đồng được xem là hướng đi phù hợp, một lựa chọn chiến lược để bảo tồn không gian làng biển truyền thống, nếp sinh hoạt gắn liền với nghề biển cùng những ký ức tươi đẹp về đất và người nơi đây.
Giá trị cốt lõi bản địa: Nền tảng phát triển vững bền
Bảo Ninh hội tụ nhiều điều kiện lý tưởng để kiến tạo một làng du lịch cộng đồng ven biển. Nơi đây sở hữu bãi biển đẹp một cách “hiếm có”, như lời nhận xét của nhiều du khách sành sỏi. Không gian sông-biển-làng chài liền mạch tạo nên một cảnh quan vừa khoáng đạt, bao la, vừa gần gũi, thân thuộc. Quan trọng hơn, Bảo Ninh vẫn bảo toàn được đời sống cộng đồng làng biển một cách khá nguyên vẹn.
Đánh bắt và chế biến hải sản không chỉ là sinh kế truyền thống mà còn đóng vai trò xương sống trong cơ cấu kinh tế địa phương. Những sinh kế ấy đã tạo nên một kho tàng ẩm thực dân dã nhưng vô cùng đặc sắc, mang lại sức hút khó cưỡng đối với du khách. Dường như ở Bảo Ninh, bất cứ món ăn nào cũng có thể trở thành đặc sản nhờ hương vị rất riêng và kinh nghiệm ẩm thực tinh tế của những “đầu bếp” bình dị trong mỗi gia đình.
 |
| Tinh hoa ẩm thực Bảo Ninh: Dấu ấn khó phai trong lòng du khách – Ảnh: N.M |
Bảo Ninh còn là xứ sở của “múa bông, chèo cạn” mang đậm bản sắc văn hóa, tín ngưỡng tâm linh của cư dân biển; là lễ hội cầu ngư thiêng liêng, rộn ràng với những câu ca dao truyền thống “Bao giờ cho đến tháng tư/Làng ta mở hội cầu ngư rộn ràng…”. Nơi đây còn hiện hữu di tích lịch sử nhà thờ Đồng Dương trầm mặc, chứa đựng trong lòng biết bao câu chuyện kể của thời gian…
Và không chỉ trong ký ức của người dân địa phương, với nhiều người Việt Nam, cuộc đời Mẹ Suốt, người mẹ anh hùng của làng biển Bảo Ninh, đã trở thành biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước, đức hy sinh thầm lặng và tinh thần quả cảm phi thường. Người mẹ giản dị nhưng kiên cường ấy đã viết nên một thiên sử đẹp và rất đỗi tự hào, để dù bao năm tháng trôi qua, hình ảnh mẹ “một tay lái chiếc đò ngang” trên sông Nhật Lệ vẫn mãi in đậm trong tâm khảm.
Đến Bảo Ninh, du khách không chỉ tìm thấy một nơi nghỉ dưỡng lý tưởng mà còn chạm vào chiều sâu văn hóa của một làng biển còn nguyên vẹn ký ức và nếp sống. Chuyến thăm nhà Mẹ Suốt, lắng nghe những câu chuyện về cuộc đời người mẹ anh hùng, và thưởng thức những hương vị mặn mòi của biển, sẽ để lại trong lòng du khách bao điều đẹp đẽ, khó quên về đất và người nơi đây.
Tình yêu mãnh liệt với làng biển
Sinh ra và lớn lên từ làng biển Bảo Ninh, ông Nguyễn Ngọc Thái (SN 1973) đã trải qua nhiều nghề, đặt chân đến nhiều vùng đất để mưu sinh. Sau bao trải nghiệm, quê hương vẫn là nơi chốn bình yên để ông trở về. Với tình yêu sâu đậm dành cho quê nhà và niềm đam mê nhiếp ảnh, Bảo Ninh qua ống kính của ông hiện lên với những sắc thái êm đềm, bình dị và chân thực. Nhiếp ảnh cũng là cách ông lưu giữ ký ức về làng biển Bảo Ninh trước những đổi thay của thời gian.
Hơn ai hết, ông Thái mong muốn Bảo Ninh được tiếp sức để phát triển thành làng du lịch cộng đồng. “Bảo Ninh đã có sẵn những giá trị rất riêng biệt, từ cảnh quan thiên nhiên, con người đến nếp sống làng biển đặc trưng. Nhiều du khách tìm đến đây không chỉ vì những khách sạn sang trọng, mà còn vì những bữa ăn hải sản tươi ngon trên bãi cát, những đêm câu mực thú vị, hay những câu chuyện biển, chuyện làng đầy hấp dẫn. Chỉ cần sự xúc tác vừa đủ và cách làm phù hợp, Bảo Ninh hoàn toàn có thể phát triển mạnh mẽ du lịch cộng đồng”, ông Thái chia sẻ đầy tâm huyết.
 |
| Những ngõ nhỏ Bảo Ninh: Không gian ký ức và nếp sinh hoạt đặc trưng qua bao thế hệ cư dân làng biển – Ảnh: N.M |
Không chỉ những người con của Bảo Ninh mới yêu quý vùng đất này, nữ họa sĩ, bác sĩ Ngô Thị Thanh Thủy (SN 1962), người từng sinh sống ở nhiều thành phố lớn, đã lựa chọn về Bảo Ninh an cư trong ngôi nhà nhỏ nằm giữa làng chài gần 2 năm nay.
Bà kể rằng, đứng bên kia sông nhìn sang Bảo Ninh là khung cảnh trên bến dưới thuyền cùng những ngôi làng nhấp nhô mái ngói đỏ tươi, chỉ vậy thôi đã thấy đẹp đến nao lòng, đặc biệt là vào buổi bình minh. Rồi làng chài Mỹ Cảnh với con đường dốc thoai thoải phảng phất dáng dấp của những đồi cát xưa, cùng những ngõ nhỏ và các ngôi nhà khang trang. Tản bộ hoặc đạp xe quanh làng, du khách sẽ bắt gặp cảnh người dân đan lưới, sửa thuyền, buôn bán hải sản tươi ngon; trong những ngõ nhỏ là hương vị hấp dẫn của bánh bèo, bánh lọc, bánh canh và nhiều món ăn dân dã khác do chính bà con tự tay chế biến. Buổi chiều, khi đứng ở Bảo Ninh nhìn qua sông là phố phường Đồng Hới lung linh, xa xa là dãy Trường Sơn hùng vĩ và bầu trời phía nước bạn Lào, tạo nên một cảnh hoàng hôn vô cùng ngoạn mục.
“Tôi tin rằng nếu du khách lưu trú tại đây, họ sẽ có cơ hội hiểu sâu sắc hơn về cuộc sống của người dân biển, thưởng thức những món đặc sản do các bà, các mẹ khéo léo chế biến, và ngắm bình minh tuyệt đẹp trên cửa biển, chiêm ngưỡng hoàng hôn lãng mạn bên sông Nhật Lệ. Đó thực sự là một trải nghiệm vô cùng đáng giá cho mỗi chuyến du lịch”, bà Thủy chia sẻ.
Trong nhiệm kỳ 2025-2030, du lịch được xác định là một trong bốn trụ cột phát triển kinh tế chủ lực của tỉnh Quảng Trị, trong đó Đồng Hới là địa bàn sở hữu nhiều tiềm năng và thế mạnh vượt trội. Theo bà Mai Thị Thiên Lý, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội phường Đồng Hới, phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch cộng đồng, hoàn toàn phù hợp với chủ trương của địa phương trong nhiệm kỳ mới. Việc xây dựng làng du lịch cộng đồng Bảo Ninh không chỉ khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có mà còn góp phần gìn giữ không gian làng biển, bản sắc văn hóa độc đáo và tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Bằng cách gìn giữ những giá trị cốt lõi vốn có để người dân có thể phát triển du lịch từ chính đời sống của mình, Bảo Ninh hoàn toàn có thể tự tin kiến tạo một lộ trình phát triển riêng, bền vững theo hướng du lịch cộng đồng. Nếu không lựa chọn con đường ấy, Bảo Ninh có thể giàu lên về mặt kinh tế, nhưng sẽ mất đi một phần quan trọng về ký ức và bản sắc văn hóa độc đáo của mình.
Diệp Đồng
