Dự án bơi an toàn Swim for life (SFL) đã bền bỉ 10 năm góp phần giảm thiểu đuối nước trẻ em tại Quảng Trị, với mục tiêu không còn tai nạn thương tâm. Thành công của dự án đến từ "sức mạnh tổng hợp" nhờ sự phối hợp đa chiều, liên ngành từ gia đình, nhà trường, chính quyền và cộng đồng, giúp tối ưu hóa nguồn lực và đảm bảo tính bền vững. SFL đã hỗ trợ gần 20.000 trẻ em biết bơi, đặc biệt tại các vùng nông thôn, khó khăn, đồng thời trang bị kỹ năng sinh tồn và giáo dục an toàn nước. Dự án còn tạo ra sự chuyển đổi sâu sắc trong nhận thức và hành vi cộng đồng thông qua các hoạt động thực tiễn, không chỉ là truyền thông đơn thuần. Trong giai đoạn tới, SFL sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi, đẩy mạnh xã hội hóa và nâng cao tính bền vững để tiếp cận nhiều trẻ em hơn nữa.
QTO – Hành trình dài bền bỉ gắn bó với mảnh đất Quảng Trị, dự án bơi an toàn Swim for life (SFL) đã và đang đóng góp tích cực vào việc giảm thiểu nỗi lo đuối nước cho các bậc phụ huynh, nhà trường và cộng đồng. Tuy nhiên, vẫn còn đó những trăn trở không nguôi của đội ngũ những người làm dự án, với mong muốn hướng tới mục tiêu không còn những tai nạn đuối nước thương tâm. Phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị đã có cuộc trao đổi với bà Đặng Thị Hải Yến, Quản lý dự án bơi an toàn SFL tại tỉnh Quảng Trị để khai thác sâu hơn về những nỗ lực và tâm huyết đằng sau dự án này.
• P.V: Một trong những điểm sáng nổi bật của dự án chính là sự đồng lòng và vào cuộc mạnh mẽ từ trẻ em đến phụ huynh, giáo viên, cộng đồng, chính quyền địa phương, sở, ngành… với những vai trò khác nhau xuyên suốt quá trình triển khai. Có lẽ, hiếm có dự án dành cho trẻ em nào tạo dựng được sự đồng thuận và chung sức lớn đến vậy. Bà có thể chia sẻ góc nhìn của mình về “sức mạnh tổng hợp” này?
– Bà Đặng Thị Hải Yến: “Sức mạnh tổng hợp” chính là sự hiệp lực liên ngành, đa chiều với sự tham gia của các bên liên quan, từ gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương đến các cơ quan, đoàn thể và sở, ban, ngành chuyên môn. Các hoạt động từ dạy bơi, giáo dục an toàn nước đến truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng được triển khai một cách đồng bộ và toàn diện. Tất cả đã kiến tạo nên “sức mạnh tổng hợp”, giúp gia tăng hiệu quả, mở rộng phạm vi tác động và đảm bảo tính bền vững của các hoạt động can thiệp.
Điều này có tầm quan trọng chiến lược trong công tác phòng, chống đuối nước trẻ em, bởi đây là vấn đề không thể được giải quyết bằng một giải pháp đơn lẻ hay nỗ lực của một chủ thể độc lập, mà cần sự tiếp cận toàn diện, đa chiều.
“Sức mạnh tổng hợp” này còn giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực. Khi có sự phối hợp, các nguồn lực như nhân lực, kinh phí, cơ sở vật chất và mạng lưới triển khai được khai thác hiệu quả, tránh lãng phí, chồng chéo và đảm bảo không bỏ sót đối tượng cần can thiệp. Sự tham gia của nhiều cấp, nhiều ngành giúp hoạt động phòng, chống đuối nước mở rộng phạm vi tiếp cận đến nhiều nhóm trẻ em, đặc biệt là tại các khu vực khó khăn, vùng có nguy cơ cao, nơi một tổ chức độc lập khó có đủ nguồn lực để triển khai hiệu quả.
Đặc biệt, khi chính quyền, trường học, cộng đồng và phụ huynh cùng chung tay ngay từ giai đoạn khởi xướng, hoạt động không còn bị phụ thuộc hoàn toàn vào dự án hay nguồn tài trợ bên ngoài. Sau khi dự án kết thúc, địa phương có năng lực tự chủ để tiếp tục duy trì mô hình, chủ động huy động nguồn lực và lồng ghép vào các chương trình thường xuyên của địa phương.
 |
| Đại diện dự án bơi an toàn Swim for life cùng nhà tài trợ, chính quyền địa phương khảo sát cuối kỳ một lớp dạy bơi an toàn do dự án tài trợ – Ảnh: NVCC |
• P.V: Hợp phần dạy bơi là hợp phần cốt lõi của dự án và đã ghi nhận những thành tựu đáng kể trong việc nâng cao khả năng tiếp cận và hoàn thiện kỹ năng bơi cho học sinh. Bà có thể chia sẻ chi tiết hơn về những thành quả nổi bật này không?
– Bà Đặng Thị Hải Yến: Dạy bơi chính là trọng tâm của ba hợp phần chính hoạt động của dự án, bởi đây là can thiệp trực tiếp, trang bị kỹ năng sinh tồn thiết yếu, giúp trẻ em tự bảo vệ bản thân trước nguy cơ đuối nước. Khi dự án mới khởi động vào năm 2014, chúng tôi đã hỗ trợ xây lắp 2 bể bơi di động tại 2 trường tiểu học, với số lượng học sinh ban đầu theo học bơi là 407 em.
Đến nay, chúng tôi đã hỗ trợ gần 20.000 trẻ em tại Quảng Trị tiếp cận các khóa học bơi, nhờ nguồn tài trợ từ Tổ chức Golden West và nguồn viện trợ huy động từ Tổ chức Chiến dịch Vì trẻ em không thuốc lá Hoa Kỳ (CTFK).
Một điểm nhấn đáng chú ý từ kết quả đạt được qua việc mở rộng cơ hội tiếp cận chương trình dạy bơi ra nhiều địa phương, là không chỉ có gần 20.000 trẻ em biết bơi nhờ tham gia dự án, mà còn kích hoạt sự đóng góp tài chính từ phụ huynh để gần 2.500 học sinh tham gia học bơi theo mô hình đồng chi trả từ phụ huynh.
Địa bàn dự án đã mở rộng cơ hội tiếp cận các lớp học bơi an toàn cho đông đảo trẻ em, nhất là các em tại khu vực nông thôn, vùng khó khăn, nơi các điều kiện về bể bơi, giáo viên hướng dẫn hoặc dịch vụ học bơi còn nhiều hạn chế.
Hơn thế nữa, chất lượng đầu ra của chương trình cũng là một ưu tiên hàng đầu. Sau khóa học, phần lớn học sinh không chỉ thành thạo kỹ năng bơi lội mà còn được trang bị các kỹ năng sinh tồn cơ bản trong môi trường nước.
• P.V: Việc nâng cao nhận thức cộng đồng trong phòng, chống đuối nước có vai trò then chốt đối với thành công của dự án. So với các giải pháp truyền thống, SFL đã tạo ra những đột phá nào trong việc thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng, thưa bà?
– Bà Đặng Thị Hải Yến: Sự khác biệt cốt lõi của SFL nằm ở việc chúng tôi không coi phòng, chống đuối nước chỉ là một hoạt động truyền thông hay tuyên truyền độc lập, mà là một quá trình chuyển đổi nhận thức và hành vi mang tính toàn diện trong cộng đồng, đặc biệt là ở trẻ em, phụ huynh, nhà trường và chính quyền địa phương. Nếu như trước đây, các giải pháp truyền thống chủ yếu tập trung vào các khuyến cáo, tuyên truyền mang tính thời vụ hoặc phổ biến thông tin một chiều về nguy cơ đuối nước, thì SFL đã định hướng một cách tiếp cận mang tính thực tiễn, liên tục và có sự tham gia đa chiều.
Những năm qua, dự án đã tích cực phối hợp cùng nhiều đơn vị, như: Tỉnh đoàn, Đoàn xã, Hội đồng Đội và UBND cấp xã tổ chức các hội thi tìm hiểu kiến thức và kỹ năng phòng, chống đuối nước, thu hút sự tham gia trực tiếp của trẻ em, giáo viên, phụ huynh/người dân, cùng lãnh đạo và cán bộ địa phương.
Đối với trẻ em, dự án không chỉ hỗ trợ các trường học tổ chức hoạt động ngoại khóa về an toàn nước và phòng, chống đuối nước, mà còn trực tiếp tập huấn cho giáo viên cách tổ chức các hoạt động thực hành kỹ năng an toàn trong môi trường nước cho học sinh…
Thông qua hoạt động lắp đặt biển cảnh báo tại các khu vực tiềm ẩn nguy hiểm và huy động sự phối hợp liên ngành (đặc biệt với Hội Chữ thập đỏ tỉnh), dự án đã kiến tạo nên một văn hóa phòng ngừa chủ động, trong đó mỗi cá nhân đều có trách nhiệm nhận diện rủi ro và bảo vệ trẻ em. Chúng tôi cho rằng thành công bền vững không chỉ được định lượng bằng số trẻ em biết bơi, mà còn bằng sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức: Cộng đồng coi phòng, chống đuối nước là một ưu tiên hàng đầu, chủ động hành động và chung tay chia sẻ trách nhiệm để loại bỏ những tai nạn thương tâm.
Dự án bơi an toàn SFL được khởi xướng và triển khai tại tỉnh Quảng Bình cũ (nay là tỉnh Quảng Trị) từ năm 2014 với 3 hợp phần chính: dạy bơi an toàn/sinh tồn, giáo dục an toàn nước và nâng cao nhận thức cộng đồng. Để những thành quả của dự án được nhân rộng và tiếp cận bền vững hơn nữa tới đông đảo trẻ em, đặc biệt là tại các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, SFL tha thiết kêu gọi sự chung tay và hỗ trợ tiếp tục từ các sở, ngành, địa phương, đoàn thể cùng các tổ chức trong và ngoài nước.
• P.V: Một mùa hè nữa lại đến, nỗi thấp thỏm, lo lắng về tai nạn đuối nước ở trẻ em vẫn luôn hiện hữu trong cộng đồng. Vừa khép lại hành trình 10 năm triển khai, thời gian tới, SFL sẽ có những định hướng đổi mới nào để nỗi trăn trở này dần được xoa dịu, thưa bà?
– Bà Đặng Thị Hải Yến: Trải qua hơn một thập kỷ hoạt động trong lĩnh vực phòng, chống đuối nước, điều chúng tôi nhận thức sâu sắc là công tác phòng, chống đuối nước trẻ em không thể là một nỗ lực ngắn hạn hay chỉ giới hạn trong một mùa hè, mà cần được xem xét như một ưu tiên chiến lược, mang tính hệ thống và đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội. Những kết quả đạt được trong thời gian qua củng cố thêm niềm tin cho chúng tôi, nhưng đồng thời cũng cho thấy vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết để giảm thiểu những mất mát và nỗi lo thường trực của các gia đình và cộng đồng mỗi độ hè về.
Trong giai đoạn tới, SFL sẽ tiếp tục đổi mới chiến lược theo hướng mở rộng phạm vi tiếp cận, đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội hóa và nâng cao tính bền vững của dự án. Chúng tôi mong muốn đông đảo trẻ em hơn nữa, đặc biệt là những em ở vùng khó khăn, vùng có nguy cơ cao hoặc có hoàn cảnh thiệt thòi, sẽ được tiếp cận với kỹ năng bơi an toàn, giáo dục về an toàn trong môi trường nước và các điều kiện bảo vệ cần thiết.
Bên cạnh việc duy trì và phát huy các hợp phần cốt lõi, dự án sẽ tăng cường và sáng tạo các hoạt động nhằm huy động sự tham gia sâu rộng của toàn xã hội, như: Tập huấn và truyền thông chuyên sâu cho phụ huynh/người dân, đội ngũ cộng tác viên tại thôn/bản, cán bộ Đoàn xã, hội phụ nữ, trưởng thôn…; đào tạo các đội xung kích cứu hộ tại địa phương về kỹ năng sơ cấp cứu và hồi sức tim phổi cấp xã; tổ chức định kỳ “Ngày hội cộng đồng phòng, chống đuối nước”…
• P.V: Xin cảm ơn bà về những chia sẻ sâu sắc và đầy ý nghĩa này!
Mai Nhân (thực hiện)
