Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị đã chủ động và linh hoạt triển khai đồng bộ chuyển đổi số (CĐS) nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Tòa án điện tử, góp phần nâng cao chất lượng tư pháp, rút ngắn thời gian giải quyết án và tăng cường tiếp cận công lý cho người dân, doanh nghiệp. Điểm nhấn nổi bật là việc đẩy mạnh xét xử trực tuyến, với 82 phiên tòa thành công từ đầu năm 2026, bao gồm cả việc tự trang bị giải pháp ban đầu trước khi có hệ thống chuyên dụng. Đơn vị cũng khai thác hiệu quả các phần mềm quản lý án, số hóa hồ sơ từ năm 1989, ứng dụng chữ ký số và công khai 100% bản án có hiệu lực pháp luật trên môi trường số. Dù đối mặt với thách thức về năng lực số của nhân sự, hạ tầng kỹ thuật và tâm lý e ngại của công chúng, TAND tỉnh cam kết tiếp tục đẩy mạnh CĐS, nâng cao năng lực số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hoàn thiện hạ tầng để tiến tới Tòa án thông minh.
QTO – Nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Tòa án điện tử, từng bước tiến tới Tòa án thông minh theo định hướng cải cách tư pháp và Chương trình chuyển đổi số (CĐS) quốc gia, trong thời gian qua, Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh Quảng Trị đã chủ động triển khai đồng bộ, linh hoạt nhiều giải pháp sáng tạo về CĐS. Những nỗ lực này góp phần kiến tạo nền tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả; nâng cao rõ rệt chất lượng xét xử, rút ngắn thời gian giải quyết các vụ án, đồng thời tăng cường năng lực quản trị, điều hành ở các cấp lãnh đạo. Quan trọng hơn, CĐS đã tạo điều kiện thuận lợi để công chúng và cộng đồng doanh nghiệp tiếp cận công lý một cách nhanh chóng, công khai và bình đẳng.
Thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động xét xử trực tuyến
Theo ông Trần Văn Phương, Phó Chánh án TAND tỉnh, một trong những dấu ấn nổi bật trong lộ trình CĐS của TAND tỉnh chính là việc đẩy mạnh triển khai xét xử trực tuyến. Mặc dù đến cuối tháng 6/2026, các đơn vị trực thuộc TAND tỉnh chưa được TAND Tối cao trang bị hệ thống xét xử trực tuyến chuyên dụng, TAND tỉnh đã chủ động chỉ đạo Văn phòng tìm mọi giải pháp khắc phục khó khăn, hỗ trợ các Tòa án khu vực tổ chức xét xử trực tuyến dựa trên nền tảng hệ thống truyền hình hội nghị hiện có của ngành.
Đến thời điểm hiện tại, Cục Công nghệ thông tin, TAND Tối cao đã phối hợp chặt chẽ với Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) hoàn tất việc lắp đặt hệ thống xét xử trực tuyến cho TAND tỉnh và các TAND khu vực. Các đơn vị này đang tích cực tổ chức xét xử thử nghiệm trên hệ thống mới nhằm đánh giá toàn diện thiết bị trước khi tiến hành ký kết nghiệm thu bàn giao chính thức.
Tuy nhiên, một thách thức đáng kể vẫn còn tồn tại là các cơ sở giam giữ thuộc Công an tỉnh hiện chưa được trang bị hệ thống xét xử trực tuyến. Điều này đòi hỏi mỗi khi có lịch xét xử trực tuyến, các đơn vị phải linh hoạt mang theo hệ thống máy tính đến tận cơ sở giam giữ hoặc mượn phòng xét xử của Tòa án khu vực để thực hiện việc trích xuất bị cáo.
 |
| TAND tỉnh Quảng Trị chủ động triển khai và nâng cao hiệu quả xét xử trực tuyến – Nguồn: TAND tỉnh |
Từ đầu năm 2026 đến nay, TAND 2 cấp trên địa bàn tỉnh đã tổ chức thành công 82 phiên tòa xét xử trực tuyến, trong đó TAND tỉnh chịu trách nhiệm 19 phiên và các TAND khu vực tổ chức 63 phiên. Đặc biệt, đơn vị đã tổ chức được 4 phiên tòa trực tuyến, truyền trực tiếp đến các đơn vị trong TAND 2 cấp để cùng theo dõi và tổ chức họp rút kinh nghiệm ngay sau khi phiên tòa kết thúc, góp phần nâng cao chất lượng nghiệp vụ.
Bên cạnh đó, TAND tỉnh còn chủ động bố trí điểm cầu thành phần tại trụ sở của mình để Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP. Đà Nẵng tiến hành xét xử phúc thẩm trực tuyến đối với 49 phiên tòa thuộc các lĩnh vực hình sự, dân sự và hành chính.
Hơn nữa, hệ thống hội nghị truyền hình của ngành Tòa án cũng được TAND tỉnh khai thác một cách thường xuyên và hiệu quả vượt trội. Ngoài việc dùng để tham dự các hội nghị trực tuyến do TAND Tối cao tổ chức, hệ thống này còn được TAND tỉnh tận dụng để tổ chức các hội nghị giao ban định kỳ, các buổi sơ kết công tác Tòa án; triển khai các lớp tập huấn về phần mềm ứng dụng mới; trao đổi chuyên môn, giải đáp vướng mắc liên quan đến nghiệp vụ; và xử lý kịp thời các vấn đề đột xuất trong quá trình CĐS và ứng dụng công nghệ thông tin. Đáng chú ý, hệ thống này trong thời gian qua còn phát huy tối đa hiệu quả trong việc tổ chức xét xử trực tuyến và các phiên tòa trực tuyến rút kinh nghiệm trong nội bộ TAND 2 cấp.
Chuyển đổi số: Định hướng vì người dân và doanh nghiệp
Phó Chánh án TAND tỉnh Trần Văn Phương nhấn mạnh rằng, với kim chỉ nam đặt lợi ích của người dân và doanh nghiệp làm trọng tâm của CĐS, TAND tỉnh đã không ngừng nỗ lực triển khai CĐS một cách toàn diện trên mọi phương diện công tác. Đơn vị đã khai thác triệt để và hiệu quả các hệ thống phần mềm do TAND Tối cao phát triển, bao gồm: Phần mềm thống kê các loại vụ án, phần mềm quản lý văn bản điều hành, phần mềm số hóa hồ sơ vụ án… và gần đây nhất là việc thí điểm nền tảng quản lý án toàn trình đối với phân hệ án hình sự và thi hành án hình sự – được xem là hạt nhân của Tòa án điện tử. Đồng thời, đơn vị tích cực tham gia khai thác, đóng góp câu hỏi và câu trả lời trên phần mềm trợ lý ảo Tòa án, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái số.
Tính đến thời điểm hiện tại, 100% đội ngũ cán bộ, nhân sự của TAND tỉnh đã thuần thục thực hiện công việc trên môi trường số. Toàn bộ 100% bản án có hiệu lực pháp luật được công khai trên cổng thông tin điện tử của TAND tỉnh, đảm bảo tính minh bạch, công khai và kịp thời của thông tin. Nhờ đó, người dân và doanh nghiệp có thể tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí, đồng thời dễ dàng theo dõi tiến trình xử lý hồ sơ một cách minh bạch, rõ ràng hoặc tra cứu các bản án. Ngoài ra, TAND tỉnh cũng chủ động tăng cường học hỏi, trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm về CĐS với TAND các tỉnh, thành phố trên cả nước.
Một nội dung trọng yếu khác trong công cuộc CĐS cũng được TAND tỉnh triển khai hiệu quả là ứng dụng chữ ký số và cập nhật dữ liệu. Theo đó, TAND 2 cấp của tỉnh đã hoàn tất việc đăng ký chữ ký số cho đội ngũ lãnh đạo và tổ chức các buổi tập huấn chuyên sâu về cách sử dụng chữ ký số. Hiện nay, tại TAND tỉnh và các đơn vị Tòa án khu vực, chữ ký số đã được áp dụng thống nhất đối với các văn bản hành chính gửi đi trên hệ thống phần mềm quản lý văn bản điều hành, tuân thủ nghiêm ngặt yêu cầu của TAND Tối cao.
Công tác gửi-nhận văn bản hành chính giữa các đơn vị nội bộ, với TAND Tối cao, cũng như với các cơ quan, ban, ngành trong tỉnh, đều được thực hiện liên thông hoàn toàn qua hệ thống văn bản điều hành. Điều này đã giúp 100% văn bản hành chính được xử lý trên môi trường điện tử, giảm thiểu tối đa giấy tờ.
Công tác số hóa hồ sơ được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm chiến lược trong lộ trình xây dựng Tòa án điện tử. TAND 2 cấp tỉnh Quảng Trị đã hoàn thành việc số hóa toàn bộ hồ sơ từ năm 1989 đến trước thời điểm sáp nhập 2 tỉnh vào phần mềm số hóa hồ sơ cũ. Hiện tại, đơn vị đang tiếp tục thực hiện quét và số hóa toàn bộ hồ sơ phát sinh từ ngày 1/7/2025 vào phần mềm số hóa hồ sơ mới, nhằm phục vụ đắc lực công tác đồng bộ dữ liệu trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia.
TAND tỉnh cũng đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các đơn vị thực hiện nghiêm túc việc cập nhật dữ liệu hồ sơ các loại vụ, việc vào phần mềm quản lý nghiệp vụ thụ lý, giải quyết của Tòa án. Hơn thế nữa, để thực thi nghiêm túc chỉ đạo của Chánh án TAND Tối cao về công tác làm sạch dữ liệu trên phần mềm quản lý Tòa án, các đơn vị đã tiến hành rà soát, đối chiếu và cập nhật đầy đủ, chính xác toàn bộ dữ liệu các vụ việc đã thụ lý nhưng chưa giải quyết từ trước ngày 1/10/2025 đến hết ngày 30/4/2026 lên hệ thống phần mềm quản lý án, đồng thời gửi các báo cáo số liệu đầy đủ và đúng thời gian theo yêu cầu của Cục Công nghệ thông tin. Kể từ ngày 1/5/2026, các đơn vị đã bắt đầu triển khai việc nhập dữ liệu liên tục trong 16 giờ hành chính lên hệ thống phần mềm quản lý án.
Phó Chánh án TAND tỉnh Trần Văn Phương cũng thẳng thắn chia sẻ những khó khăn mà đơn vị gặp phải trong quá trình triển khai CĐS, bao gồm: năng lực số của đội ngũ nhân lực ngành Tòa án còn một số hạn chế; hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị tại một số Tòa án khu vực chưa thực sự đáp ứng đầy đủ yêu cầu của CĐS. Bên cạnh đó, không ít người dân và doanh nghiệp vẫn còn tâm lý e ngại thay đổi, chưa mạnh dạn tiếp cận những cải tiến mới trong lộ trình CĐS của ngành Tòa án.
Trong thời gian tới, TAND tỉnh sẽ tiếp tục triển khai mạnh mẽ, đồng bộ các giải pháp về CĐS theo tinh thần chỉ đạo của TAND Tối cao, hướng tới hoàn thành việc xây dựng Tòa án điện tử. Đặc biệt, đơn vị sẽ chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhân lực ngành Tòa án, không ngừng nâng cấp hạ tầng công nghệ, và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Đồng thời, TAND tỉnh sẽ tăng cường công tác phối hợp chặt chẽ với chính quyền các cấp, các sở, ngành liên quan để hoàn thiện các điểm cầu thành phần phục vụ xét xử trực tuyến.
Đặc biệt, TAND tỉnh sẽ tập trung cao độ thực hiện kế hoạch hành động 100 ngày của TAND Tối cao nhằm xử lý các điểm nghẽn trong CĐS của ngành, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả.
Mai Nhân
